Σε δραστική κλιμάκωση της οικονομικής πίεσης προς το Ιράν προχωρούν οι Ηνωμένες Πολιτείες, ανοίγοντας αυτή τη φορά το μέτωπο πολύ πέρα από τα σύνορα της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Το νέο πακέτο κυρώσεων δεν στοχεύει μόνο ιρανικές επιχειρήσεις και πρόσωπα, αλλά και όσους, σε οποιοδήποτε σημείο του κόσμου, συνεχίζουν να αποτελούν οικονομική «γέφυρα» για την Τεχεράνη.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ ανακοίνωσε τη Δευτέρα τη διεύρυνση των λεγόμενων δευτερογενών κυρώσεων, προειδοποιώντας κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ότι θα πρέπει να διακόψουν συγκεκριμένες δραστηριότητες με το Ιράν μέσα στα χρονικά περιθώρια που θα ορίσει η Ουάσινγκτον, διαφορετικά κινδυνεύουν να βρεθούν και οι ίδιοι αντιμέτωποι με αμερικανικά μέτρα.
Το διακύβευμα είναι μεγάλο: σε ακραία περίπτωση, εταιρείες και οργανισμοί μπορεί να αποκλειστούν από το χρηματοπιστωτικό σύστημα που βασίζεται στο δολάριο, ένα από τα ισχυρότερα όπλα οικονομικής πίεσης που διαθέτουν οι ΗΠΑ.
«Στόχος μας είναι να κόψουμε κάθε οικονομική σανίδα σωτηρίας που κρατά αυτό το τυραννικό καθεστώς όρθιο, μέχρι η Τεχεράνη να μείνει μόνη», δήλωσε ο Μπέσεντ, περιγράφοντας μια επιχείρηση με στόχο τις χρηματοοικονομικές διασυνδέσεις του Ιράν σε ολόκληρο τον κόσμο.
Οι πέντε τομείς που μπαίνουν στο στόχαστρο
Το νέο πλαίσιο των αμερικανικών μέτρων διευρύνει σημαντικά το πεδίο στο οποίο μπορούν να επιβληθούν κυρώσεις.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών προσδιόρισε πέντε τομείς τους οποίους θεωρεί καθοριστικούς για τη δυνατότητα της Τεχεράνης να χρηματοδοτεί και να στηρίζει την οικονομία της:
- τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία και τα κρυπτονομίσματα,
- την τεχνολογία,
- τον χρυσό,
- την αεροπορία,
- τη ναυτιλία.
Παράλληλα, σχεδόν 60 πρόσωπα, εταιρείες και πλοία τίθενται υπό κυρώσεις στο πλαίσιο της νέας επιχείρησης. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών αναφέρει ότι έχει χαρτογραφήσει δίκτυα, μεσάζοντες και χρηματοοικονομικούς διαύλους που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου και την παράκαμψη των υφιστάμενων περιορισμών.
Οι αμερικανικές αρχές θέλουν πλέον να χτυπήσουν όχι μόνο την ίδια τη συναλλαγή, αλλά ολόκληρη την αλυσίδα που την καθιστά δυνατή: από εταιρείες-βιτρίνες και χρηματοπιστωτικούς μεσάζοντες μέχρι πλοία, τεχνολογικές πλατφόρμες και δίκτυα μεταφοράς κεφαλαίων.
«Ή απομόνωση ή επιστροφή στην παγκόσμια οικονομία»
Ο Μπέσεντ παρουσίασε το δίλημμα προς την Τεχεράνη με ιδιαίτερα σκληρούς όρους.
«Το Ιράν βρίσκεται ενώπιον μιας πολύ ξεκάθαρης επιλογής», ανέφερε, περιγράφοντας δύο δρόμους: από τη μία, την πλήρη οικονομική απομόνωση και μια οικονομία που θα αναγκαστεί να λειτουργεί σχεδόν αποκλειστικά με ίδιους πόρους και, από την άλλη, μια αλλαγή πορείας που θα του επιτρέψει να επανενταχθεί σταδιακά στη διεθνή οικονομία.
Η αμερικανική στρατηγική, όμως, δεν περιορίζεται στην άσκηση πίεσης στην ίδια την ιρανική κυβέρνηση. Το βάρος μεταφέρεται πλέον στις χώρες που συνεχίζουν να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη. Σύμφωνα με τους Financial Times, η αμερικανική κυβέρνηση θα δίνει συγκεκριμένες προθεσμίες για τον τερματισμό δραστηριοτήτων που θεωρεί ότι ενισχύουν οικονομικά το Ιράν. Όσοι δεν συμμορφώνονται θα κινδυνεύουν να χάσουν την πρόσβασή τους στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Ο Μπέσεντ αποκάλυψε ακόμη ότι ο Ντόναλντ Τραμπ επικοινωνεί προσωπικά με ξένους ηγέτες, ζητώντας συγκεκριμένες κινήσεις για τη διακοπή των οικονομικών σχέσεων με το Ιράν.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έκαναν ήδη πίσω
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ένας από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους της Τεχεράνης και βασική πηγή εισαγωγών για την ιρανική αγορά, ανακοίνωσαν την αναστολή του εμπορίου τους με το Ιράν.
Για την Ουάσινγκτον, κινήσεις αυτού του είδους είναι ακριβώς ο μηχανισμός μέσω του οποίου θέλει να λειτουργήσουν οι δευτερογενείς κυρώσεις: όχι μόνο τιμωρώντας απευθείας το Ιράν, αλλά κάνοντας ολοένα και πιο επικίνδυνη οικονομικά τη συνεργασία μαζί του.
Το ριάλ κατέρρευσε σε νέο ιστορικό χαμηλό
Οι νέες κυρώσεις ανακοινώνονται σε μια στιγμή κατά την οποία η ιρανική οικονομία βρίσκεται ήδη υπό τεράστια πίεση.
Το ριάλ υποχώρησε τη Δευτέρα σε νέο ιστορικό χαμηλό, φθάνοντας περίπου τα 2,02 εκατομμύρια ανά δολάριο στην ελεύθερη αγορά. Την ίδια ώρα, οι τιμές βασικών προϊόντων έχουν εκτοξευθεί: σύμφωνα με το Associated Press, το ρύζι έχει ακριβύνει περίπου 60% από την έναρξη του πολέμου και το μοσχαρίσιο κρέας πάνω από 150%. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει συρρίκνωση της ιρανικής οικονομίας άνω του 5%.
Η οικονομική πίεση, ωστόσο, δεν έχει μέχρι σήμερα μετατραπεί αυτομάτως σε πολιτική υποχώρηση της Τεχεράνης.
Και το Ιράν εξακολουθεί να κρατά στα χέρια του ένα ιδιαίτερα ισχυρό χαρτί: τα Στενά του Ορμούζ.
