Οι μεγαλύτερες μορφές της φυσικής και των μαθηματικών δεν ξεχώρισαν μόνο για τις επιστημονικές τους ανακαλύψεις, αλλά και για τις συχνά ακραίες προσωπικότητές τους. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα που επιχειρεί να αναδείξει ο Τζόναθαν Μπλακ στο βιβλίο του Η Μυστική Ιστορία του Σύμπαντος, παρουσιάζοντας τις ανθρώπινες πλευρές σπουδαίων επιστημόνων, οι οποίοι, πέρα από τις θεωρίες που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη επιστήμη, συνδέθηκαν με εκκεντρικές συμπεριφορές, ψυχικές διαταραχές και τραγικές προσωπικές ιστορίες.
Το βιβλίο δεν επικεντρώνεται σε εφευρέτες, μηχανικούς ή τεχνικούς που συνέβαλαν στην καθημερινότητα με πρακτικές εφευρέσεις, αλλά στους φυσικούς, μια κατηγορία επιστημόνων που, σύμφωνα με την προσέγγιση του συγγραφέα, κινείται σε έναν κόσμο αφηρημένων θεωριών, μαθηματικών εξισώσεων και εννοιών που αμφισβητούν την ίδια τη φύση της πραγματικότητας.
Η φυσική, η εντροπία και η αναζήτηση μιας κρυφής τάξης
Σύμφωνα με την οπτική που παρουσιάζεται στο βιβλίο, ακόμη και αντικείμενα που μοιάζουν απολύτως συμπαγή, όπως ένα ξύλινο τραπέζι, στην πραγματικότητα αποτελούνται από άτομα, δυνάμεις και σωματίδια που βρίσκονται σε συνεχή μεταβολή. Οι φυσικοί υποστηρίζουν ότι η ίδια η δομή της πραγματικότητας χαρακτηρίζεται από διαρκή μετασχηματισμό και αποσύνθεση, μια διαδικασία που περιγράφεται με τον όρο «εντροπία».
Ο συγγραφέας εκφράζει παράλληλα τον σκεπτικισμό του απέναντι στην τάση των φυσικών να αναζητούν πρότυπα και καθολικούς νόμους πίσω από κάθε φαινόμενο. Όπως σημειώνει, η προσπάθεια αυτή οδηγεί συχνά σε θεωρίες που αγγίζουν τα όρια του μυστικισμού και της θρησκείας.
Ο Τζόναθαν Μπλακ αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «πίσω από το πέπλο του ορατού κόσμου βρίσκεται κάποια ανώτερη νοημοσύνη», επισημαίνοντας πως αρκετοί επιστήμονες διατυπώνουν ανάλογες απόψεις χωρίς, κατά τον ίδιο, να προσκομίζουν τα απαραίτητα αποδεικτικά στοιχεία.
Από την παράνοια μέχρι την αυτοκαταστροφή
Το βιβλίο αφιερώνει μεγάλο μέρος του στις προσωπικές ιστορίες διάσημων επιστημόνων.
Ο μαθηματικός Γκέοργκ Κάντορ, θεμελιωτής της θεωρίας συνόλων, πίστευε ότι ο βασιλιάς Εδουάρδος Ζ΄ ηγείτο μασονικής συνωμοσίας για την κατάκτηση του κόσμου και τελικά νοσηλεύτηκε σε ψυχιατρικό ίδρυμα.
Ο καθηγητής θεωρητικής φυσικής Λούντβιχ Μπόλτσμαν διατηρούσε μια αγελάδα στο διαμέρισμά του στη Βιέννη και αργότερα έδωσε τέλος στη ζωή του κατά τη διάρκεια διακοπών.
Ο Νίκολα Τέσλα, πρωτοπόρος του εναλλασσόμενου ρεύματος και άνθρωπος που προέβλεψε τεχνολογίες όπως οι ανεμογεννήτριες, οι ασύρματες επικοινωνίες και τα ρομπότ, είχε έντονη φοβία με τα σκουλαρίκια. Η ακοή του ήταν εξαιρετικά οξυμένη, ενώ είχε αναπτύξει εμμονή με τον αριθμό τρία, καθώς θεωρούσε ότι όλα έπρεπε να διαιρούνται με αυτόν. Πριν εισέλθει σε οποιοδήποτε κτίριο, έκανε τρεις φορές τον γύρο του, ενώ στο τέλος της ζωής του πέθανε πάμφτωχος.
Ο λογικός, μαθηματικός, κοσμολόγος και φιλόσοφος Κουρτ Γκέντελ ήταν εξαιρετικά ντροπαλός και κρυβόταν στο υπόγειο όταν δεχόταν επισκέπτες. Παράλληλα πίστευε ότι «δαιμονικά πλάσματα» προσπαθούσαν να τον δηλητηριάσουν με φάρμακα και τελικά πέθανε από ασιτία.
Παράξενες συνήθειες και τραγικές ιστορίες
Ο Πολ Έρντος, ένας από τους παραγωγικότερους μαθηματικούς του 20ού αιώνα, χρησιμοποιούσε το πάνω μέρος της πιτζάμας του ως πουκάμισο.
Ο θεωρητικός φυσικός Πολ Έρενφεστ δολοφόνησε τον γιο του και στη συνέχεια αυτοκτόνησε.
Ο Πολ Ντιράκ, συνιδρυτής της κβαντικής μηχανικής και συν-κάτοχος του Νόμπελ Φυσικής το 1933 μαζί με τον Έρβιν Σρέντινγκερ, ανέβαινε σε δέντρα προκειμένου να αποφεύγει τις συνομιλίες με συναδέλφους του.
Ο Πιότρ Καπίτσα, βραβευμένος με Νόμπελ Φυσικής το 1978 για την έρευνά του στη φυσική χαμηλών θερμοκρασιών, είχε ως χαρακτηριστικό του «νούμερο» να καταπίνει μαχαίρια.
Η προσωπική ζωή κορυφαίων επιστημόνων
Το βιβλίο υποστηρίζει ότι πολλές στιγμές επιστημονικής έμπνευσης συνδέονταν με προσωπικές και ερωτικές εντάσεις.
Ο Άλαν Τούρινγκ, πρωτοπόρος της επιστήμης των υπολογιστών, της τεχνητής νοημοσύνης και αποκρυπτογράφος του Μπλέτσλεϊ Παρκ, βασανιζόταν από τη σεξουαλικότητά του.
Ο Βόλφγκανγκ Πάουλι εγκατέλειψε τη ζωή του για μια τραγουδίστρια νυχτερινού κέντρου.
Ο Έρβιν Σρέντινγκερ κρατούσε ερωτικό ημερολόγιο με τις, όπως τις αποκαλούσε, «εξερευνήσεις της γυναικείας αισθησιακότητας», στο οποίο περιλαμβάνονταν και περιστατικά κακοποίησης ανήλικων κοριτσιών.
Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν ήταν βιολιστής και γνωστός για τις πολυάριθμες ερωτικές του σχέσεις. Σύμφωνα με το βιβλίο, κατά την περίοδο που φοβόταν τους Ναζί είχε καταφύγει σε μια καλύβα στο Νόρφολκ, συνοδευόμενος από δύο νεαρές, οπλισμένες γυναίκες που λειτουργούσαν ως σωματοφύλακές του. Παράλληλα, διατηρούσε σχέση με μια γυναίκα που αργότερα αποδείχθηκε ότι ήταν σοβιετική κατάσκοπος.
Ο φιλόσοφος Μπέρτραντ Ράσελ είχε τρεις ανοικτούς γάμους και αμέτρητες εξωσυζυγικές σχέσεις, υποστηρίζοντας ότι η απαίτηση για απόλυτη πίστη στις ερωτικές σχέσεις παρερμηνεύει την ίδια τη φύση της ζωής.
Ο Ρόμπερτ Οπενχάιμερ και η ατομική βόμβα
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον Ρόμπερτ Οπενχάιμερ, τον άνθρωπο που ηγήθηκε της ανάπτυξης της ατομικής βόμβας στο πλαίσιο του Σχεδίου Μανχάταν.
Παρά την εξαιρετική του ευφυΐα, ο συγγραφέας τον χαρακτηρίζει κοινωνιοπαθή, σημειώνοντας ότι είχε επιχειρήσει να στραγγαλίσει έναν φίλο του όταν εκείνος ανακοίνωσε τον αρραβώνα του, ενώ φέρεται να είχε προσφέρει σε καθηγητή του στο Κέιμπριτζ ένα μήλο στο οποίο είχε προσθέσει κυάνιο.
Στο ίδιο ερευνητικό πρόγραμμα συνεργάστηκαν πολλοί από τους επιστήμονες που αναφέρονται στο βιβλίο, οδηγώντας στην κατασκευή ενός όπλου μαζικής καταστροφής, η ισχύς του οποίου αποδείχθηκε λίγο αργότερα με τις ατομικές επιθέσεις στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι.
Από τη ραδιενέργεια μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη
Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι τα σημαντικότερα επιτεύγματα της φυσικής και των μαθηματικών οδήγησαν τελικά στην ανάπτυξη θερμοπυρηνικών και βομβών νετρονίων, αλλά και στη σύγχρονη τεχνητή νοημοσύνη, την οποία χαρακτηρίζει «μη αναστρέψιμη και ανεξέλεγκτη» απειλή.
Υπενθυμίζει ακόμη ότι κατά τα πρώτα χρόνια της ανακάλυψης της ραδιενέργειας αυτή θεωρούνταν ευεργετική για την υγεία, με αποτέλεσμα να κυκλοφορούν στην αγορά ακόμη και ραδιενεργές οδοντόκρεμες, σοκολάτες, σπίρτα και υπόθετα.
Όταν η επιστήμη συναντά τον μυστικισμό
Στο τελευταίο μέρος του βιβλίου, ο Τζόναθαν Μπλακ περιγράφει πώς, κατά την άποψή του, η επιστήμη συναντά τη λογοτεχνία επιστημονικής φαντασίας.
Υποστηρίζει ότι αρκετοί φυσικοί έδειχναν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον Ινδουισμό, τον Βουδισμό, την αλχημεία και άλλες αποκρυφιστικές πρακτικές, ενώ αναζητούσαν «αντικείμενα που αιωρούνται στον αέρα» και ανεξήγητα φωτεινά φαινόμενα.
Αναφέρεται επίσης στη Μαρί Κιουρί, η οποία συμμετείχε σε πνευματιστικές συνεδρίες, καθώς και στην παλαιότερη αντίληψη ότι το τηλέφωνο μπορούσε να λειτουργήσει ως μέσο επικοινωνίας με τους νεκρούς μέσω των ραδιοκυμάτων.
Τέλος, ο συγγραφέας σημειώνει ότι οι σύγχρονες θεωρίες για τις μαύρες τρύπες και την καμπύλωση του χρόνου αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο, όπως αναφέρει, «εξωγήινοι που ζουν στο πολύ μακρινό μέλλον να μπορούν να επηρεάζουν όσα συμβαίνουν σήμερα».
Όπως αναφέρει η Daily Mail ο ίδιος καταλήγει εκφράζοντας τη διαχρονική δυσπιστία του απέναντι σε πολλές από τις θεωρίες της φυσικής, τονίζοντας ότι εξακολουθεί να απαιτεί εμπειρικές αποδείξεις για όσα παρουσιάζονται ως επιστημονικές αλήθειες.
