Αδιαπέραστο τείχος στην προοπτική να αποκτήσει η Άγκυρα τα αμερικανικά μαχητικά F-35 ορθώνει το Κογκρέσο, με την ελληνοαμερικανίδα βουλευτή της Νεβάδα, Ντίνα Τάιτους, να προχωρά σε μια πρωτοφανή δημόσια επίθεση κατά του Αμερικανού πρέσβη στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ.
Η παρέμβαση της βουλευτού μέσω του προσωπικού της λογαριασμού στην πλατφόρμα Χ έθεσε με απόλυτο τρόπο τα νομικά κωλύματα για την Άνκαρα, ενώ περιελάμβανε και μια ιδιαίτερα αιχμηρή προσωπική αναφορά προς τον διπλωμάτη:
«Κύριε Πρέσβη, λυπάμαι που το λέω, αλλά φαίνεται πως έχετε αρχίσει να ταυτίζεστε υπερβολικά με τις θέσεις του “πελάτη” σας. Να σας βοηθήσω: Η Τουρκία δεν μπορεί να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35 όσο εξακολουθεί να διατηρεί τους ρωσικούς S-400. Αν εσείς ή ο @POTUS (ο πρόεδρος των ΗΠΑ) επιχειρήσετε να παρακάμψετε αυτή την πραγματικότητα, το Κογκρέσο θα σας σταματήσει. Παρεμπιπτόντως, δεν αναφέρεστε κι εσείς στα Αρχεία Έπστιν;»
Η σύγκρουση στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων
Το συγκεκριμένο ξέσπασμα ακολούθησε της συνεδρίασης στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, όπου αποσαφηνίστηκαν τα νομοθετικά όρια απέναντι στις προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ να βρει συμβιβαστική λύση με την τουρκική πλευρά. Οι κινήσεις αυτές ήρθαν σε πλήρη αντίθεση με τις δημόσιες εκτιμήσεις του Τόμας Μπάρακ, ο οποίος εμφανιζόταν αισιόδοξος για άμεση διευθέτηση της εκκρεμότητας.
Κατά τη διάρκεια της ακρόασης, η Ντίνα Τάιτους κάλεσε τον υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, να πάρει καθαρή θέση για τις υποσχέσεις του πρέσβη, υπογραμμίζοντας τη δυσαρέσκειά της:
«Ο Τόμας Μπάρακ δήλωσε ότι η Τουρκία θα πρέπει να ενταχθεί στο πρόγραμμα των F-35. Αυτές οι δηλώσεις είναι ασύμβατες με τη νομοθεσία και τη διαχρονική πολιτική των ΗΠΑ και θα ήθελα να γνωρίζω ποια είναι η θέση σας ως υπουργού Εξωτερικών. Μπορεί η Τουρκία να αποκτήσει F-35 ή όχι; Φαίνεται ότι βοηθάμε τους κακούς και όχι τους καλούς»
Απαντώντας στην τοποθέτηση της βουλευτού, ο Μάρκο Ρούμπιο υπενθύμισε το ιστορικό της υπόθεσης και το καθεστώς των κυρώσεων:
«Όπως γνωρίζετε, η Τουρκία συμμετείχε αρχικά στο πρόγραμμα των F-35. Ο λόγος που δεν μπορεί να τα αποκτήσει σήμερα είναι επειδή προμηθεύτηκε το σύστημα S-400 από τη Ρωσία»
Η Ντίνα Τάιτους επέμεινε στο γεγονός ότι το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα παραμένει σε τουρκικό έδαφος, με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών να συμφωνεί απόλυτα, συμπληρώνοντας:
«Σωστά. Και όπως γνωρίζετε, το θέμα αυτό ρυθμίζεται από τον νόμο. Αυτή τη στιγμή δεν έχουμε άλλη επιλογή, διότι το ζήτημα διέπεται τόσο από διατάξεις του NDAA όσο και από την ισχύουσα νομοθεσία»
Το χρονικό της αποβολής από τα F-35 και οι κυρώσεις
Η οριστική αποπομπή της Άγκυρας από την κοινοπραξία παραγωγής των F-35 εφαρμόστηκε το 2019, όταν η κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν παρέλαβε τους ρωσικούς πυραύλους S-400. Η Ουάσιγκτον είχε καταστήσει σαφές ότι η παράλληλη λειτουργία των δύο συστημάτων θα έθετε σε κίνδυνο τα απόρρητα τεχνικά δεδομένα του αμερικανικού μαχητικού stealth.
Ακολούθησε η επιβολή κυρώσεων στην τουρκική αμυντική βιομηχανία μέσω του νόμου CAATSA, μια κίνηση που μετέτρεψε την Τουρκία στο πρώτο κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ που υπέστη κυρώσεις για αγορά εξοπλισμών από τη Μόσχα. Παρά τις προσπάθειες του Ντόναλντ Τραμπ να εξομαλύνει τις σχέσεις του με τον Ερντογάν, το ζήτημα παραμένει το μεγαλύτερο αγκάθι στις διμερείς σχέσεις, με την Άγκυρα να ζητά αποζημιώσεις για τα κεφάλαια που έχει ήδη καταβάλει.
