Ο Ρόμπερτ Θέρμαν, του οποίου οι λόγιες και γεμάτες ενθουσιασμό προσπάθειες για τη διεύρυνση της κατανόησης του Θιβετιανού Βουδισμού στη Δύση του χάρισαν τη φήμη του «ανθρώπου του Δαλάι Λάμα στην Αμερική», πέθανε την περασμένη Τρίτη στο σπίτι του στο Γούντστοκ της Νέας Υόρκης, σε ηλικία 84 ετών.
Τον θάνατό του επιβεβαίωσε η κόρη του, η ηθοποιός Ούμα Θέρμαν.
Ο Ρόμπερτ Θέρμαν θεωρούνταν ευρέως ο σημαντικότερος ειδικός στον Θιβετιανό Βουδισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες. Υπήρξε πρώην βουδιστής μοναχός, έχοντας χειροτονηθεί και εκπαιδευτεί εν μέρει από τον ίδιο τον Δαλάι Λάμα. Αργότερα απέκτησε διδακτορικό στις Ινδικές Σπουδές από το Χάρβαρντ και δίδαξε στα πανεπιστήμια Άμχερστ και Κολούμπια.
Κατά τη διάρκεια της πορείας του έγραψε, επιμελήθηκε και μετέφρασε περισσότερα από 20 βιβλία για τον Βουδισμό. Ορισμένα από αυτά ήταν κείμενα αιώνων, προορισμένα για μελετητές και προχωρημένους ασκούμενους, ενώ άλλα, όπως το «Εσωτερική Επανάσταση: Ζωή, Ελευθερία και η Αναζήτηση της Πραγματικής Ευτυχίας» του 1998, απευθύνονταν στο ευρύ κοινό και γνώρισαν σημαντική εμπορική επιτυχία.
Την περίοδο που η αντικουλτούρα της δεκαετίας του 1970 αγκάλιαζε τις ανατολικές θρησκευτικές ιδέες και ιδιαίτερα τον Βουδισμό, ο Ρόμπερτ Θέρμαν προώθησε μια ιστορικά τεκμηριωμένη και πνευματικά αυστηρή προσέγγιση της παράδοσης, όπως αναφέρουν οι New York Times.
«Οι μεταφράσεις του έφταναν στα βάθη της πολυπλοκότητας της θιβετιανής εξερεύνησης της συνείδησης», δήλωσε σε συνέντευξή του ο Ντέιβιντ Κίτεϊ, πρώην μαθητής του στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, όπου σήμερα διδάσκει Θρησκειολογία. «Κι όμως μπορούσε να το εξηγήσει έτσι ώστε να το καταλαβαίνει ο καθένας».
Ψηλός, γεροδεμένος και με χαρακτηριστικά κοκκινωπά ξανθά μαλλιά, ο Θέρμαν μετέδιδε μια μεταδοτική ενέργεια στις πολυάριθμες διαλέξεις και τα συνέδρια που διοργάνωνε γύρω από τον Βουδισμό και τη μοίρα του Θιβέτ υπό κινεζική κυριαρχία.
Πολλοί εκπλήσσονταν από την κοινωνικότητά του, δεδομένων των χρόνων που είχε περάσει ως μοναχός.
«Δεν νομίζω ότι θεωρούσε αυτά τα δύο πράγματα αντιφατικά», ανέφερε σε συνέντευξή του ο Ρότζερ Κάμενετζ, ειδικός στις βουδιστικές και εβραϊκές σχέσεις και συγγραφέας του βιβλίου «Βλέποντας μέσα στη ζωή των πραγμάτων: Φαντασία και η Ιερή Συνάντηση» του 2025. «Έβλεπε τον διαλογισμό όχι ως μια κατάσταση παθητικότητας, αλλά ως απελευθέρωση ενέργειας, και διέθετε πραγματικά μεγάλη ενέργεια».
Το 1972 ίδρυσε στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια το Αμερικανικό Ινστιτούτο Βουδιστικών Σπουδών, έναν οργανισμό που μεταφράζει και διατηρεί κλασικά ινδικά βουδιστικά κείμενα.
Το 1987, έπειτα από αίτημα του Δαλάι Λάμα, ο ίδιος και η σύζυγός του, Νένα, μαζί με τον ηθοποιό Ρίτσαρντ Γκιρ και τον συνθέτη Φίλιπ Γκλας, ίδρυσαν το Tibet House U.S., ένα είδος πολιτιστικού προξενείου στο Μανχάταν για το θιβετιανό έθνος. Ο Ρόμπερτ Θέρμαν υπηρέτησε επί δεκαετίες ως πρόεδρος του οργανισμού.
Μαζί με τη σύζυγό του διαχειρίζονταν επίσης το Menla Retreat and Dewa Spa, ένα βουδιστικό κέντρο περισυλλογής δυτικά του Γούντστοκ.
«Ο πατέρας μου ήταν ένας υπέροχος, χαρισματικός, παθιασμένος, περίεργος, ζωντανός και γεμάτος ενέργεια άνθρωπος», δήλωσε η Ούμα Θέρμαν, συμπληρώνοντας ότι: «Δεν σταμάτησε ποτέ να εξερευνά τον κόσμο σε όλες τις πτυχές του. Ήταν εμμονικά αφοσιωμένος στη δύναμη της συμπόνιας».
