Σαφές μήνυμα αναβάθμισης του διαλόγου Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας έστειλε η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας, Κάγια Κάλας, μετά τη συνάντηση που είχε στην Άγκυρα με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Σε ανάρτησή της στο Χ, η Κάλας χαρακτήρισε την Τουρκία «βασικό εταίρο» της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε θέματα ασφάλειας, μετανάστευσης και ενέργειας, υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι πρόκειται και για υποψήφια προς ένταξη χώρα.
Η τοποθέτησή της έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο της τόσο στο ΝΑΤΟ όσο και στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες ασφάλειας, ενώ η ΕΕ αναζητά τρόπους διαχείρισης των μεγάλων γεωπολιτικών κρίσεων με τη συμμετοχή κρίσιμων περιφερειακών παικτών.
«Συζητήσαμε την περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων ΕΕ – Τουρκίας»
Η Κάγια Κάλας ανέφερε ότι η συνάντηση με τον Ερντογάν επικεντρώθηκε στην περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων ΕΕ – Τουρκίας, αλλά και στη σημασία των σχέσεων καλής γειτονίας.
«Η Τουρκία είναι βασικός εταίρος σε θέματα ασφάλειας, μετανάστευσης και ενέργειας, καθώς και υποψήφια προς ένταξη χώρα στην ΕΕ. Ήταν καλό που συζήτησα σήμερα με τον Πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν για την περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων ΕΕ – Τουρκίας και τη σημασία των σχέσεων καλής γειτονίας», σημείωσε.
Η αναφορά στις σχέσεις καλής γειτονίας έχει ιδιαίτερο βάρος, καθώς αφορά τον πυρήνα των ευρωτουρκικών σχέσεων και αγγίζει άμεσα το πλαίσιο των σχέσεων της Τουρκίας με κράτη-μέλη της ΕΕ, όπως η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία.
Για τις Βρυξέλλες, η συνεργασία με την Άγκυρα θεωρείται αναγκαία σε συγκεκριμένους τομείς, όμως δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, της κυριαρχίας και της σταθερότητας στην περιοχή.
Ουκρανία, Μέση Ανατολή και Σύνοδος ΝΑΤΟ στην Άγκυρα
Στην ίδια ανάρτηση, η Κάλας ανέφερε ότι στη συνάντηση συζητήθηκαν επίσης ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και οι προετοιμασίες για την επικείμενη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.
«Συζητήσαμε επίσης για τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και τις προετοιμασίες για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Η Τουρκία συμβάλλει σημαντικά στην προστασία της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ», ανέφερε.
Η διατύπωση αυτή αποτυπώνει την προσπάθεια των Βρυξελλών να αναγνωρίσουν τον στρατηγικό ρόλο της Τουρκίας στη Συμμαχία, χωρίς όμως να παραβλέπουν τα ανοιχτά ζητήματα που εξακολουθούν να βαραίνουν τις σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας.
Η Άγκυρα εμφανίζεται να διεκδικεί πιο ενεργό ρόλο στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, ιδίως ενόψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ, προβάλλοντας το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της, τη γεωγραφική της θέση και τη συμβολή της στην ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας.
Μπρούνερ: Κορυφαία προτεραιότητα η συνεργασία σε ασφάλεια και μετανάστευση
Από την πλευρά του, ο Επίτροπος Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ στάθηκε κυρίως στη μεταναστευτική διάσταση της συνάντησης στην Άγκυρα.
Με ανάρτησή του, τόνισε ότι η συνεργασία σε θέματα ασφάλειας και μετανάστευσης αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα τόσο για την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και για την Τουρκία.
«Η συνεργασία σε θέματα ασφάλειας και μετανάστευσης αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα τόσο για την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και για την Τουρκία και είναι βασικό στοιχείο της κοινής μας ατζέντας. Η τρέχουσα γεωπολιτική κατάσταση υπογραμμίζει ότι αντιμετωπίζουμε κοινές προκλήσεις και πρέπει να συνεργαστούμε», ανέφερε.
Η δήλωση Μπρούνερ δείχνει ότι το μεταναστευτικό παραμένει ένας από τους βασικούς μοχλούς της ευρωπαϊκής προσέγγισης προς την Τουρκία.
Για την ΕΕ, η Τουρκία εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο κρίκο στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, ειδικά σε μια περίοδο αυξημένης αστάθειας στη Μέση Ανατολή και την ευρύτερη γειτονιά της Ευρώπης.
Κος: Περισσότερο εμπόριο, επενδύσεις και συνδεσιμότητα
Η Επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος έδωσε έμφαση στην οικονομική και αναπτυξιακή πλευρά των σχέσεων ΕΕ – Τουρκίας.
Όπως ανέφερε, η Ευρώπη και η Τουρκία έχουν πολλά να κερδίσουν από μια στενότερη συνεργασία.
«Θέλουμε να αυξήσουμε το εμπόριο και τις επενδύσεις και να ενισχύσουμε τους δεσμούς στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και της ψηφιακής συνδεσιμότητας που ενώνουν την Ευρώπη με την Ασία», σημείωσε.
Η Κος υπογράμμισε επίσης ότι, σε μια εποχή αυξανόμενης γεωπολιτικής αστάθειας, η στενή συνεργασία ΕΕ – Τουρκίας μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και να συμβάλει στην περιφερειακή σταθερότητα.
Η αναφορά στη συνδεσιμότητα είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η Τουρκία επιχειρεί να παρουσιαστεί ως γέφυρα ανάμεσα στην Ευρώπη, την Ασία, τον Καύκασο και τη Μέση Ανατολή, διεκδικώντας ρόλο όχι μόνο σε θέματα ασφάλειας, αλλά και σε εμπορικούς, ενεργειακούς και ψηφιακούς διαδρόμους.
Η διπλή ανάγνωση της ευρωπαϊκής προσέγγισης
Η παρουσία υψηλόβαθμων Ευρωπαίων αξιωματούχων στην Άγκυρα δείχνει ότι η ΕΕ επιλέγει έναν πιο πρακτικό δίαυλο συνεργασίας με την Τουρκία.
Ασφάλεια, μετανάστευση, ενέργεια, εμπόριο και περιφερειακή σταθερότητα αποτελούν τομείς στους οποίους οι Βρυξέλλες θεωρούν ότι η Άγκυρα δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή έχει και πολιτικά όρια.
Η Τουρκία παραμένει υποψήφια προς ένταξη χώρα, αλλά η ευρωπαϊκή της πορεία εξακολουθεί να σκοντάφτει σε ζητήματα κράτους δικαίου, δημοκρατικών ελευθεριών, σχέσεων καλής γειτονίας και σεβασμού των κυριαρχικών δικαιωμάτων κρατών-μελών της ΕΕ.
Γι’ αυτό και η αναφορά της Κάλας στη σημασία των σχέσεων καλής γειτονίας δεν είναι τυπική. Είναι υπενθύμιση ότι η στρατηγική συνεργασία με την Τουρκία δεν μπορεί να λειτουργήσει αποκομμένη από τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το ευρωπαϊκό πλαίσιο και το διεθνές δίκαιο.
Η Άγκυρα στο επίκεντρο πριν από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ
Η χρονική συγκυρία της συνάντησης έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η Άγκυρα ετοιμάζεται να φιλοξενήσει τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, με την Τουρκία να επιδιώκει να προβάλει τον ρόλο της ως αναντικατάστατου συμμάχου στην ευρωατλαντική ασφάλεια.
Η ΕΕ, από την πλευρά της, αναγνωρίζει ότι η Τουρκία διαθέτει βαρύτητα σε κρίσιμα μέτωπα: από την Ουκρανία και τη Μαύρη Θάλασσα έως τη Μέση Ανατολή, τη μετανάστευση και την ενεργειακή ασφάλεια.
Το ερώτημα είναι αν αυτή η νέα δυναμική μπορεί να μετατραπεί σε ουσιαστική, ισορροπημένη και θεσμικά σταθερή σχέση ή αν θα παραμείνει μια σχέση ανάγκης, με περιοδικά ανοίγματα και επαναλαμβανόμενες εντάσεις.
Για την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, το κρίσιμο σημείο είναι η ευρωπαϊκή προσέγγιση προς την Τουρκία να συνοδεύεται από σαφείς όρους: σεβασμό του διεθνούς δικαίου, αποκλιμάκωση, σχέσεις καλής γειτονίας και αποφυγή μονομερών ενεργειών.
Η συνάντηση Κάλας – Ερντογάν δείχνει ότι η Τουρκία επανέρχεται δυναμικά στην ευρωπαϊκή ατζέντα. Το αν αυτό θα σημάνει πραγματική εξομάλυνση ή απλώς διαχείριση των αναγκών ασφαλείας θα φανεί στα επόμενα βήματα.
