Η απόφαση της Ιταλίας να διατηρήσει τους ελέγχους σε ταξιδιώτες από την Ισπανία προκάλεσε την αντίδραση της Μαδρίτης, η οποία πέρασε πλέον από τις προειδοποιήσεις στην εφαρμογή αντίστοιχων μέτρων. Από τα μεσάνυχτα του Σαββάτου 8 Αυγούστου, οι ισπανικές αρχές πραγματοποιούν ελέγχους σε επιβάτες που φτάνουν από την Ιταλία μέσω αεροδρομίων και λιμανιών.
Το μέτρο έχει αρχικά διάρκεια έως τις 7 Σεπτεμβρίου και αφορά ελέγχους ταυτότητας, διαβατηρίων και, όπου απαιτείται, ταξιδιωτικών εγγράφων και θεωρήσεων. Η ισπανική κυβέρνηση το παρουσιάζει ως απάντηση στην απόφαση της κυβέρνησης της Τζόρτζια Μελόνι να μην άρει τους δικούς της περιορισμούς.
Η εξέλιξη αυτή μετατρέπει μια διαφωνία για τη διαχείριση της μετανάστευσης σε απευθείας αντιπαράθεση ανάμεσα σε δύο χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η διαδρομή που οδήγησε μέχρι εδώ ξεκινά από τη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα στη βόρεια Αφρική.
Από τη Θέουτα στους ελέγχους σε αεροδρόμια και λιμάνια
Η νέα κρίση στις σχέσεις Μαδρίτης και Ρώμης ξέσπασε μετά τη μεγάλη εισροή μεταναστών στη Θέουτα στα τέλη Ιουλίου. Η Ιταλία επέβαλε στη συνέχεια ελέγχους σε ταξιδιώτες από την Ισπανία, επικαλούμενη ζητήματα μεταναστευτικής πίεσης και ασφάλειας.
Η ισπανική κυβέρνηση αμφισβήτησε τη σύνδεση των δύο ζητημάτων. Η Μαδρίτη υποστήριξε ότι η πλειονότητα όσων πέρασαν στη Θέουτα δεν μπορούσε να συνεχίσει προς τον χώρο Σένγκεν με τον τρόπο που περιέγραφε η ιταλική πλευρά και ζήτησε από τη Ρώμη να καταργήσει τους περιορισμούς.
Η ιταλική κυβέρνηση δεν έκανε πίσω. Αντίθετα, ανακοίνωσε ότι οι έλεγχοι θα παραμείνουν τουλάχιστον μέχρι τις 15 Αυγούστου, απορρίπτοντας την ισπανική απαίτηση για άρση τους.
Η απάντηση της Μαδρίτης ήρθε άμεσα. Η ισπανική κυβέρνηση είχε προειδοποιήσει ότι, εάν η Ρώμη δεν άλλαζε στάση, θα προχωρούσε σε αντίστοιχα μέτρα. Αυτό ακριβώς συνέβη από σήμερα.
Τι αλλάζει για όσους ταξιδεύουν μεταξύ των δύο χωρών
Οι νέοι ισπανικοί έλεγχοι αφορούν τις αφίξεις από την Ιταλία σε ισπανικά αεροδρόμια και λιμάνια. Οι αρχές μπορούν να ζητούν έγγραφα ταυτοποίησης και να πραγματοποιούν τους προβλεπόμενους ελέγχους στους επιβάτες.
Στο αεροδρόμιο της Βαρκελώνης, σύμφωνα με την El País, καταγράφηκαν ήδη οι πρώτοι έλεγχοι, με ορισμένους επιβάτες που δεν διέθεταν τα απαιτούμενα έγγραφα ταυτοποίησης να οδηγούνται σε ξεχωριστό χώρο για περαιτέρω έλεγχο.
Η εικόνα έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή αφορά δύο χώρες που κανονικά συνδέονται με την ελεύθερη μετακίνηση στο εσωτερικό της ζώνης Σένγκεν. Δεν πρόκειται για επαναφορά μόνιμων συνοριακών σταθμών, αλλά για προσωρινή επαναφορά ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα, όπως προβλέπεται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις από το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Η Ιταλία είχε ήδη προχωρήσει σε αντίστοιχη κίνηση για ταξιδιώτες από την Ισπανία. Η Μαδρίτη, επομένως, εφαρμόζει τώρα μέτρο αμοιβαιότητας.
Μελόνι και Σάντσεθ σε διαφορετική γραμμή για τη μετανάστευση
Πίσω από τη διαμάχη για τους ταξιδιωτικούς ελέγχους υπάρχει μια ευρύτερη πολιτική διαφορά ανάμεσα στις δύο κυβερνήσεις.
Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι έχει δώσει ιδιαίτερη έμφαση στον περιορισμό των παράτυπων μεταναστευτικών ροών και στην ενίσχυση των ελέγχων. Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ, από την άλλη, έχει ακολουθήσει διαφορετική προσέγγιση σε αρκετά ζητήματα μεταναστευτικής πολιτικής.
Η El País περιγράφει τη σημερινή σύγκρουση ως εξέλιξη μιας βαθύτερης πολιτικής απόστασης μεταξύ Ρώμης και Μαδρίτης, η οποία έχει ενισχυθεί μετά την κρίση στη Θέουτα.
Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται πλέον στις δηλώσεις των δύο κυβερνήσεων. Οι αποφάσεις έχουν περάσει στην πράξη, με τους ταξιδιώτες να αντιμετωπίζουν ελέγχους κατά την είσοδό τους στις δύο χώρες.
Η Θέουτα ως αφετηρία μιας ευρωπαϊκής διαμάχης
Η ιδιαιτερότητα της Θέουτα βρίσκεται και στη σχέση της με το ευρωπαϊκό σύστημα συνόρων. Η πόλη βρίσκεται στη βόρεια Αφρική, συνορεύει με το Μαρόκο και αποτελεί ισπανικό έδαφος, ενώ διέπεται από ειδικό καθεστώς σε σχέση με τον χώρο Σένγκεν.
Η πρόσφατη αύξηση των αφίξεων μεταναστών προκάλεσε έντονη πίεση στις τοπικές αρχές. Η El País είχε ήδη καταγράψει στα τέλη Ιουλίου την κατάσταση έκτακτης ανάγκης που δημιουργήθηκε στη Θέουτα μετά την άφιξη περισσότερων από 1.000 ανθρώπων μέσα σε λίγες ημέρες.
Την ίδια περίοδο, μια απόφαση του ισπανικού Ανώτατου Δικαστηρίου είχε αλλάξει το νομικό πλαίσιο για τις άμεσες επιστροφές ανθρώπων που επιχειρούν να περάσουν στη Θέουτα κολυμπώντας. Το δικαστήριο έκρινε ότι η συγκεκριμένη διαδικασία δεν μπορεί να εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όσους εισέρχονται από τη θάλασσα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ρώμη επέλεξε να επαναφέρει ελέγχους για ταξιδιώτες από την Ισπανία. Η Μαδρίτη θεωρεί ότι η κίνηση αυτή δεν δικαιολογείται από τα πραγματικά δεδομένα της μεταναστευτικής ροής και απάντησε με το ίδιο μέσο.
Έτσι, μια κρίση που ξεκίνησε σε ένα εξωτερικό σύνορο της Ευρώπης έχει πλέον μεταφερθεί στις μετακινήσεις ανάμεσα σε δύο κράτη μέλη της Σένγκεν. Και για την ώρα, καμία από τις δύο κυβερνήσεις δεν έχει δείξει διάθεση να κάνει το πρώτο βήμα προς την πλήρη άρση των ελέγχων.
