Σε νέα φάση φαίνεται να περνά η αντιπαράθεση Ισραήλ και Τουρκίας, με το Τελ Αβίβ να παρακολουθεί πλέον με ιδιαίτερη προσοχή όχι μόνο την πολιτική της Άγκυρας στη Συρία και στη Γάζα, αλλά και την αυξανόμενη δραστηριότητα του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Jerusalem Post, το ισραηλινό Πολεμικό Ναυτικό λαμβάνει μέτρα αποτροπής απέναντι σε αυτό που ισραηλινές στρατιωτικές πηγές αντιμετωπίζουν ως ενδεχόμενη τουρκική θαλάσσια επιθετικότητα, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να διευρύνει την παρουσία της σε περιοχές που το Ισραήλ θεωρεί στρατηγικά σημαντικές.
Το μήνυμα που μεταφέρει η ισραηλινή εφημερίδα είναι ιδιαίτερα αιχμηρό: εάν η Τουρκία θεωρεί ότι μπορεί να κινεί το Ναυτικό της χωρίς περιορισμούς σε περιοχές ισραηλινού ενδιαφέροντος, θα πρέπει να «το ξανασκεφτεί».
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στη θάλασσα. Το ισραηλινό αμυντικό κατεστημένο παρακολουθεί τουρκικές κινήσεις σε Συρία, Γάζα και Ανατολική Μεσόγειο, ενώ ιδιαίτερο βάρος αποκτούν και οι εξελίξεις γύρω από Ελλάδα και Κύπρο.
Η Συρία είναι η μεγαλύτερη «κόκκινη γραμμή»
Παρά τη ναυτική διάσταση, η μεγαλύτερη ανησυχία του Ισραήλ αυτή τη στιγμή εντοπίζεται στη Συρία, όπου η επιρροή της Τουρκίας έχει αυξηθεί σημαντικά μετά την ανατροπή του Μπασάρ αλ Άσαντ και την ανάδειξη της νέας ηγεσίας στη Δαμασκό.
Η ένταση κορυφώθηκε τον Αύγουστο, όταν το Ισραήλ έπληξε την αεροπορική βάση Αμπού αλ Ντουχούρ στη βορειοδυτική Συρία.
Σύμφωνα με ισραηλινές πληροφορίες, η Άγκυρα σχεδίαζε να αναπτύξει στη βάση τουρκικό προσωπικό, ραντάρ και συστήματα αεράμυνας. Η Ιερουσαλήμ εκτιμούσε ότι μία τέτοια εγκατάσταση θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά την ελευθερία επιχειρήσεων της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας στον συριακό εναέριο χώρο.
Η Τουρκία, ωστόσο, αρνήθηκε ότι σχεδίαζε μόνιμη στρατιωτική εγκατάσταση στη συγκεκριμένη βάση. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι δεν βρισκόταν τουρκική στρατιωτική αντιπροσωπεία εκεί την ώρα της ισραηλινής επίθεσης, ενώ η συριακή κυβέρνηση υποστήριξε ότι οι επαφές με την Άγκυρα αφορούσαν στρατιωτική εκπαίδευση και ανταλλαγή τεχνογνωσίας και όχι τη δημιουργία τουρκικής βάσης.
Παρά τις διαψεύσεις, η ισραηλινή ηγεσία έχει καταστήσει σαφές ότι θεωρεί τη δημιουργία σημαντικής τουρκικής στρατιωτικής υποδομής στη Συρία «κόκκινη γραμμή».
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε μετά την επίθεση ότι το Ισραήλ δεν θα ανεχθεί τουρκική στρατιωτική εγκατάσταση στη Συρία που θα μπορούσε να το απειλήσει, ενώ ο αρχηγός των ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων προειδοποίησε ότι το Ισραήλ θα ενεργήσει για να αποτρέψει τη δημιουργία σοβαρής στρατιωτικής απειλής κοντά στα σύνορά του.
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να αποτρέψει σύγκρουση Ισραήλ–Τουρκίας
Η ανησυχία για μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση έχει κινητοποιήσει και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία Τομ Μπάρακ δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον εργάζεται για τη δημιουργία μηχανισμού αποκλιμάκωσης και αποφυγής στρατιωτικών επεισοδίων μεταξύ Ισραήλ, Τουρκίας και Συρίας.
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν, πάντως, ότι οι δύο χώρες δεν βρίσκονται αυτή τη στιγμή κοντά σε άμεσο πόλεμο. Αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι η αντιπαράθεση έχει γίνει πιο απτή, καθώς πλέον αφορά συγκεκριμένες στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ραντάρ, αεροπορικές επιχειρήσεις και θαλάσσιες ζώνες ενδιαφέροντος.
Χαρακτηριστική είναι και η εκτίμηση του πρώην αρχηγού του ισραηλινού Ναυτικού Ελιέζερ Μαρόμ, ο οποίος δήλωσε ότι το Ισραήλ δεν πρόκειται να επιτρέψει στην Τουρκία να αποκτήσει κυρίαρχη στρατιωτική παρουσία στη Συρία, αν και θεωρεί απίθανο ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να επιδιώξει ανοιχτό πόλεμο με το Ισραήλ.
Στο κάδρο και η Γάζα
Ένα ακόμη σημείο τριβής αποτελεί η προσπάθεια της Τουρκίας να αποκτήσει ρόλο στις μεταπολεμικές ρυθμίσεις στη Λωρίδα της Γάζας.
Το Ισραήλ έχει αντιταχθεί στη συμμετοχή τουρκικών δυνάμεων στη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης που σχεδιάζεται για τη Γάζα. Η τουρκική συμμετοχή έχει μέχρι στιγμής προσκρούσει σε ισραηλινό βέτο, την ώρα που συνεχίζονται οι προσπάθειες για την εφαρμογή του μεταπολεμικού σχεδίου και την αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς.
Η Jerusalem Post εκτιμά ότι η τουρκική πολιτική στη Γάζα συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με την προσπάθεια της Άγκυρας να διευρύνει την επιρροή της στον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο, ενώ στη Συρία το Ισραήλ βλέπει μια πολύ βαθύτερη και μακροπρόθεσμη στρατηγική επένδυση της Τουρκίας.
Ελλάδα και Κύπρος αποκτούν μεγαλύτερη σημασία
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η στρατηγική σχέση του Ισραήλ με την Ελλάδα και την Κύπρο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα.
Η ενίσχυση της ελληνοϊσραηλινής αμυντικής συνεργασίας έγινε ακόμη πιο εμφανής με τη νέα συμφωνία ύψους περίπου 3 δισ. ευρώ για την κατασκευή της «Ασπίδας του Αχιλλέα», του νέου πολυεπίπεδου ελληνικού συστήματος αεράμυνας με ισραηλινή τεχνολογία.
Το Associated Press σημειώνει ότι η συμφωνία ενισχύει μια στρατηγική σχέση που στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στις κοινές ανησυχίες Αθήνας και Ιερουσαλήμ για την αυξανόμενη τουρκική περιφερειακή επιρροή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει κάποια επίσημη στρατιωτική συμμαχία εναντίον της Τουρκίας. Δείχνει όμως ότι η μεταβολή των ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο οδηγεί Ελλάδα και Ισραήλ σε ολοένα βαθύτερη αμυντική συνεργασία.
Το σενάριο συνεργασίας Ισραήλ–Αιγύπτου
Η Αίγυπτος αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που το Ισραήλ παρακολουθεί προσεκτικά.
Σε προηγούμενο δημοσίευμά της στις 26 Ιουλίου, η Jerusalem Post ανέφερε ότι ανώτατες ισραηλινές αμυντικές πηγές βλέπουν περιθώρια για μεγαλύτερο συντονισμό με το Κάιρο, προκειμένου να εξισορροπηθεί η αυξανόμενη τουρκική ναυτική ισχύς στην Ανατολική Μεσόγειο.
Μέχρι σήμερα, οι ναυτικές δυνάμεις Ισραήλ και Αιγύπτου έχουν βρεθεί μαζί κυρίως στο πλαίσιο πολυεθνικών ασκήσεων.
Η ιδέα μιας πιο σαφούς σύγκλισης απέναντι στις τουρκικές φιλοδοξίες παραμένει περισσότερο ισραηλινό στρατηγικό σενάριο παρά διαμορφωμένη κοινή πολιτική, καθώς το Κάιρο παράλληλα έχει βελτιώσει τις σχέσεις του με την Άγκυρα.
Αυτό είναι κρίσιμο, καθώς αποτρέπει μια υπεραπλουστευμένη εικόνα δύο σταθερών «στρατοπέδων» στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Τουρκία ως ανταγωνιστής που μπορεί να εξελιχθεί σε απειλή
Ακόμη και μέσα στο Ισραήλ δεν υπάρχει μία και μοναδική ανάγνωση για το πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί η Τουρκία.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι ασφαλείας έχουν περιγράψει πρόσφατα την Άγκυρα ως «ανταγωνιστή και όχι εχθρό», προειδοποιώντας όμως ότι η κατάσταση θα μπορούσε να αλλάξει εάν η Τουρκία συνεχίσει να διευρύνει τη στρατιωτική και πολιτική της επιρροή στην περιοχή.
Αυτή ίσως είναι και η ουσία της σημερινής ισραηλινοτουρκικής σχέσης.
Το Ισραήλ δεν φαίνεται να επιδιώκει μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση με την Τουρκία, χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ με έναν από τους ισχυρότερους στρατούς και στόλους της περιοχής. Ταυτόχρονα, όμως, δείχνει αποφασισμένο να εμποδίσει την Άγκυρα να δημιουργήσει στρατιωτικά τετελεσμένα σε περιοχές που θεωρεί κρίσιμες για την ασφάλειά του.
