Η ανακοίνωση από τον Αμερικανό πρόεδρο ότι σκοπεύει να αυξήσει από το 25% στο 50% τους δασμούς στα αυτοκίνητα, τα φορτηγά και τα ανταλλακτικά αυτοκινήτων που προέρχονται από τον Καναδά δεν ξάφνιασε, αλλά επιβεβαίωσε ότι επί εποχής Τραμπ οι σχέσεις των δύο χωρών περνούν κρίση.
Για δεκαετίες οι Καναδοί μπορούσαν να βασίζονται σε ευνοϊκούς εμπορικούς ανέμους: μια σταθερή σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ολοένα και πιο ανοιχτή πρόσβαση στην αμερικανική αγορά και κανόνες που και οι δύο χώρες κατανοούσαν και σέβονταν. Αυτοί οι άνεμοι δεν άλλαξαν απλώς κατεύθυνση. Η ατάκα του Ντόναλντ Τραμπ είναι ενδεικτική: «Ο Καναδάς θέλει τα προνόμια του να είναι κράτος, χωρίς όμως να είναι! Επίσης, για πολλά χρόνια χρέωναν τους σπουδαίους αγρότες μας με τεράστιους δασμούς. Ως εδώ»!
Ο Τραμπ, ο οποίος διαπραγματεύτηκε τη συμφωνία κατά την πρώτη θητεία του, την είχε τότε χαρακτηρίσει ως τη «μεγαλύτερη, δικαιότερη, πιο ισορροπημένη και σύγχρονη εμπορική συμφωνία που έχει επιτευχθεί ποτέ». Ωστόσο, κατά τη δεύτερη θητεία του, την έχει επικρίνει χαρακτηρίζοντάς την ως τη χειρότερη συμφωνία όλων των εποχών. Η συμφωνία αυτή, μαζί με εκείνη του 1994, γνωστή ως NAFTA, έχουν διαμορφώσει επί δεκαετίες την οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών και των βορειοαμερικανικών γειτόνων τους, του Καναδά και του Μεξικού.
Μέχρι και την αρχή της δεύτερης θητείας Τραμπ ο Καναδάς εργαζόταν εντατικά και με καλή πίστη με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη διαπραγμάτευση μιας νέας, ολοκληρωμένης εμπορικής συμφωνίας. Από τότε που η αμερικανική κυβέρνηση, την 1η Ιουλίου, αρνήθηκε να ανανεώσει την εμπορική συμφωνία που ο πρόεδρος Τραμπ είχε διαπραγματευτεί με τον Καναδά και το Μεξικό κατά την πρώτη θητεία του, η καναδική κυβέρνηση -και πολλοί Καναδοί- προετοιμάζονταν για το ενδεχόμενο η κυβέρνησή του να επιχειρήσει να χρησιμοποιήσει τακτικές πίεσης προκειμένου να αποσπάσει παραχωρήσεις στο εμπόριο.
Έτσι λοιπόν ο Τραμπ έκανε ακριβώς αυτό, ανεβάζοντας το διακύβευμα και χρησιμοποίησε, για πρώτη φορά στην ιστορία, μια διάταξη ηλικίας σχεδόν ενός αιώνα για να επιβάλει νέους δασμούς στον δεύτερο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο των ΗΠΑ.
Ωστόσο, η κίνηση προκάλεσε ψύχραιμη αντίδραση παρά πανικό από την καναδική πλευρά. Ο υπουργός Οικονομικών του Καναδά απάντησε ότι η Οτάβα θα επιβάλει δασμούς από 15% έως 50% σε μια σειρά αμερικανικών προϊόντων από τις 8 Σεπτεμβρίου. Ο Φρανσουά Φιλίπ Σαμπάν περιέγραψε λεπτομερώς την απάντηση της χώρας του στους τελευταίους δασμούς των ΗΠΑ. Όπως τόνισε, «ο Καναδάς είναι ενωμένος στην απάντησή του» στην «άνευ προηγουμένου πρόκληση» που θέτει ο εμπορικός πόλεμος που εξαπέλυσε η Ουάσινγκτον.
«Αυτή είναι μια άνευ προηγουμένου πρόκληση που επιβλήθηκε στον Καναδά. Αλλά, ο Καναδάς θα σταθεί στο ύψος των περιστάσεων», πρόσθεσε.
Οι αμερικανικοί δασμοί, οι οποίοι σύμφωνα με ειδικούς αναμένεται να αντιμετωπίσουν νομικές προσφυγές, αφορούν περισσότερα από 500 καναδικά προϊόντα, μεταξύ των οποίων τυριά και μπαστούνια του χόκεϊ, συνολικής αξίας 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 2% του συνόλου των εμπορικών συναλλαγών σε αγαθά μεταξύ των δύο γειτονικών χωρών, οι οποίες ανήλθαν πέρυσι σε περίπου 720 δισεκατομμύρια δολάρια.
Και μέσα σε αυτό το κλίμα, θυμηθήκαμε την περίφημη ομιλία του πρωθυπουργού του Καναδά, Μαρκ Κάρνι, από το Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, ο οποίος είχε πει ότι «για πάνω από έναν αιώνα ο Καναδάς θεωρούνταν ο πιστός μικρός αδελφός των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, ο γείτονας που πάντα έσπευδε στο πλευρό τους σε κάθε γεωπολιτική τους επιδίωξη. Ακόμα και αυτόν τον οικογενειακό δεσμό, όμως, ο Ντόναλντ Τραμπ κατάφερε να τον διαρρήξει, χρησιμοποιώντας λόγια που σηματοδοτούσαν και την απότομη ενηλικίωση του Καναδά και τον απογαλακτισμό του από τις αδελφές ΗΠΑ και το τέλος μιας μεγάλης αυταπάτης για τη Δύση και την είσοδο όλων μας σε μια νέα παγκόσμια πραγματικότητα. Συμμετείχαμε στις τελετουργίες και, σε μεγάλο βαθμό, αποφεύγαμε να επισημαίνουμε το χάσμα ανάμεσα στη ρητορική και την πραγματικότητα. Αυτή η συμφωνία δεν λειτουργεί πλέον. Ας είμαι σαφής: βρισκόμαστε στη μέση μιας ρήξης, όχι μιας μετάβασης».
