Στις 26 Αυγούστου 1883, το ηφαίστειο Κρακατόα, στο Στενό της Σούντα ανάμεσα στην Ιάβα και τη Σουμάτρα της σημερινής Ινδονησίας, έφτασε στο αποκορύφωμα μιας από τις βιαιότερες ηφαιστειακές εκρήξεις της καταγεγραμμένης Ιστορίας. Η ισχυρότερη έκρηξη παρήγαγε έναν ήχο που ακούστηκε σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων και προκάλεσε ατμοσφαιρικά κύματα πίεσης που ταξίδεψαν επανειλημμένα γύρω από τη Γη.
Η δραστηριότητα του Κρακατόα είχε αρχίσει μήνες νωρίτερα, όμως στις 26 και 27 Αυγούστου η κατάσταση πήρε δραματική τροπή. Το πρωί της 27ης Αυγούστου σημειώθηκε σειρά τεράστιων εκρήξεων. Η μεγαλύτερη, λίγο μετά τις 10:00 τοπική ώρα, θεωρείται από τη Royal Society η ισχυρότερη έκρηξη ως προς τον ήχο που έχει καταγραφεί στην Ιστορία. Αναφορές για τον κρότο έφτασαν από την Αυστραλία και περιοχές του Ινδικού Ωκεανού, σε απόσταση περίπου 4.500-4.600 χιλιομέτρων.
Η κλίμακα της έκρηξης είναι δύσκολο να αποδοθεί με σύγχρονους όρους. Η ενέργειά της έχει εκτιμηθεί σε περίπου 200 μεγατόνους TNT, δηλαδή περίπου 13.000 φορές την εκρηκτική ισχύ της ατομικής βόμβας της Χιροσίμα. Πρόκειται για εκτίμηση που αναφέρεται, μεταξύ άλλων, από τη συλλογή χαρτών του Harvard.
Οι μαρτυρίες από πλοία της περιοχής αποτυπώνουν τη βιαιότητα του φαινομένου. Ο καπετάνιος του βρετανικού Norham Castle κατέγραψε ότι περισσότεροι από τους μισούς άνδρες του πληρώματος είχαν τραυματιστεί στα τύμπανα από τις εκρήξεις και έγραψε ότι πίστευε πως είχε φτάσει «η Ημέρα της Κρίσης».
Τα τσουνάμι προκάλεσαν τη μεγαλύτερη καταστροφή
Ο ήχος, ωστόσο, δεν ήταν η πιο φονική συνέπεια. Η κατάρρευση μεγάλου τμήματος του ηφαιστειακού νησιού και η βίαιη ηφαιστειακή δραστηριότητα δημιούργησαν γιγάντια τσουνάμι, τα οποία σάρωσαν τις ακτές της Ιάβας και της Σουμάτρας.
Στην περιοχή Μπάντεν καταγράφηκε κύμα που εκτιμάται ότι έφτασε τα 41 μέτρα. Περίπου 36.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, με περισσότερους από 34.000 θανάτους να αποδίδονται στα τσουνάμι. Εκατοντάδες παράκτιοι οικισμοί καταστράφηκαν ή υπέστησαν σοβαρές ζημιές.
Η ίδια η γεωγραφία της περιοχής άλλαξε. Περίπου το 70% του Κρακατόα καταστράφηκε, καθώς μεγάλο μέρος του νησιού κατέρρευσε μέσα στην καλδέρα που σχηματίστηκε. Η έκρηξη έχει ταξινομηθεί στο 6 της κλίμακας VEI, του Δείκτη Ηφαιστειακής Εκρηκτικότητας.
Όταν η έκρηξη επηρέασε ολόκληρο τον πλανήτη
Οι συνέπειες δεν περιορίστηκαν στην Ινδονησία. Τεράστιες ποσότητες τέφρας και ηφαιστειακών αερίων έφτασαν ψηλά στην ατμόσφαιρα και διασκορπίστηκαν σε όλο τον κόσμο. Τους επόμενους μήνες καταγράφηκαν εντυπωσιακά κόκκινα ηλιοβασιλέματα και ασυνήθιστα οπτικά φαινόμενα ακόμη και σε περιοχές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Η ηφαιστειακή σκόνη και τα αερολύματα περιόρισαν προσωρινά την ηλιακή ακτινοβολία που έφτανε στην επιφάνεια. Σύμφωνα με την αμερικανική NOAA, η παγκόσμια θερμοκρασία μειώθηκε έως και κατά περίπου 0,5 βαθμούς Κελσίου τον επόμενο χρόνο, ενώ χρειάστηκαν αρκετά χρόνια για να επανέλθει στα προηγούμενα επίπεδα.
Το Κρακατόα, επομένως, δεν «άλλαξε την πορεία της Γης» με την κυριολεκτική έννοια. Άλλαξε όμως προσωρινά την ατμόσφαιρα και το κλίμα της, μεταμόρφωσε ολόκληρη την περιοχή του Στενού της Σούντα και άφησε ένα αποτύπωμα που καταγράφηκε σε όλο τον πλανήτη.
Παράλληλα, η καταστροφή αποτέλεσε σταθμό για τη μελέτη των ηφαιστείων. Η Royal Society συγκέντρωσε μαρτυρίες και μετρήσεις από όλο τον κόσμο –για την ατμοσφαιρική πίεση, τα κύματα, την τέφρα και τα ασυνήθιστα χρώματα του ουρανού– δημιουργώντας μία από τις πρώτες συστηματικές διεθνείς καταγραφές των παγκόσμιων συνεπειών μιας μεγάλης φυσικής καταστροφής.
Τι άλλο έγινε σαν σήμερα
1071: Ο αυτοκράτορας Ρωμανός Δ΄ Διογένης ηττάται από τους Σελτζούκους του Αλπ Αρσλάν στη Μάχη του Μαντζικέρτ. Η ήττα επιταχύνει την αποδυνάμωση της βυζαντινής κυριαρχίας στη Μικρά Ασία.
1346: Οι Άγγλοι του Εδουάρδου Γ΄ συντρίβουν τους Γάλλους στη Μάχη του Κλεσί, στον Εκατονταετή Πόλεμο. Η μάχη θεωρείται μία από τις πρώτες στην Ευρώπη όπου καταγράφεται χρήση πυροβόλων στο πεδίο, αν και ο ισχυρισμός παραμένει αμφισβητούμενος.
1821: Οι ελληνικές δυνάμεις υπό τους Πανουργιά, Γιάννη Γκούρα και Δυοβουνιώτη νικούν τον στρατό του Μπεϊράμ Πασά στη Μάχη των Βασιλικών στη Φθιώτιδα, ανακόπτοντας την οθωμανική προέλαση προς τη νότια Ελλάδα.
1920: Πιστοποιείται επίσημα η 19η Τροποποίηση του Συντάγματος των ΗΠΑ, κατοχυρώνοντας ότι το δικαίωμα ψήφου δεν μπορεί να στερείται λόγω φύλου. Η τροποποίηση είχε επικυρωθεί από τις απαιτούμενες πολιτείες στις 18 Αυγούστου.
1959: Η British Motor Corporation παρουσιάζει το θρυλικό Mini, δημιούργημα του Ελληνοβρετανού μηχανικού Άλεκ Ισιγόνη. Το Mini Cooper θα ακολουθήσει αργότερα, το 1961.
1983: Ψηφίζεται στο Τμήμα Διακοπής Εργασιών της Βουλής το νομοσχέδιο για την ίδρυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ), μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις της Μεταπολίτευσης στον χώρο της Υγείας.
2001: Ο Νίκος Κακλαμανάκης κατακτά στη Βάρκιζα την πρώτη θέση στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Mistral και στέφεται παγκόσμιος πρωταθλητής για τρίτη φορά.
Γεννήσεις
1910 – Μητέρα Τερέζα (Άγκνες Γκόντζε Μπογιατζίου), αλβανικής καταγωγής ιεραπόστολος της Καθολικής Εκκλησίας, γεννήθηκε στα Σκόπια στις 26 Αυγούστου. Αφιέρωσε τη ζωή της στους φτωχούς και τους αδύναμους της Καλκούτα, ιδρύοντας το Τάγμα των Αδελφών του Ελέους (1950), το οποίο επεκτάθηκε σε 100 χώρες φροντίζοντας χιλιάδες ορφανά, ετοιμοθάνατους, ναρκομανείς και άτομα με AIDS. Βραβεύτηκε με το Νόμπελ Ειρήνης το 1979 για την ανιδιοτελή ανθρωπιστική της δράση και τη συμβολή της στην καταπολέμηση της φτώχειας και της δυστυχίας. Πέθανε το 1997 στην Καλκούτα και το 2016 ανακηρύχθηκε Αγία από την Καθολική Εκκλησία, αποτελώντας διαχρονικό σύμβολο αλτρουισμού και φροντίδας προς τον συνάνθρωπο.
1943 – Δάκης (Βρασίδας Χαραλαμπίδης), Έλληνας τραγουδιστής και αγαπημένος ερμηνευτής της ελληνικής ποπ μουσικής. Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου και το 1963 ήρθε στην Ελλάδα, ξεκινώντας την καριέρα του σε χώρους διασκέδασης και θεαμάτων. Υπήρξε πολυγλωσσος – μιλούσε έξι γλώσσες – και πέτυχε μεγάλη επιτυχία τόσο με ξενόγλωσσα όσο και με ελληνικά τραγούδια. Εμβληματικές επιτυχίες όπως «Τόσα καλοκαίρια», «Εκείνο το πρωί στην Κηφισιά» τον established ως ένα από τα πιο περιζήτητα ονόματα της ελληνικής σκηνής, συνεργαζόμενος με κορυφαίους συνθέτες όπως ο Μίμης Πλέσσας και ο Κώστας Ξενάκης.
1980 – Μακόλεϊ Κάλκιν, Αμερικανός ηθοποιός, θρύλος παιδικών ταινιών. Έγινε διάσημος ως ο Κέβιν ΜακΚάλιστερ στο «Home Alone» και «Home Alone 2», σημειώνοντας τεράστια επιτυχία ως «παιδί σταρ» του ’90. Πρωταγωνίστησε επίσης στα «Το κορίτσι μου», «Richie Rich» και «Uncle Buck», αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στον παγκόσμιο κινηματογράφο.
1989 – Τζέιμς Χάρντεν, Αμερικανός καλαθοσφαιριστής, εξέχον αστέρι του NBA και MVP το 2018. Ξεχωρίζει για τη χαρακτηριστική ντρίμπλα και το επιθετικό του ρεπερτόριο. Έχει αγωνιστεί στους Houston Rockets, Philadelphia 76ers και Brooklyn Nets, με αμέτρητες διακρίσεις στους κορυφαίους παίκτες της γενιάς του.
Θάνατοι
1902 – Τσαρλς Λίντμπεργκ, Αμερικανός πιλότος και εθνικός ήρωας, που το 1927 πραγματοποίησε την πρώτη σόλο υπερατλαντική πτήση χωρίς στάση, με το μονοκινητήριο Spirit of St. Louis από τη Νέα Υόρκη στο Παρίσι. Έμεινε στην ιστορία ως πρωτοπόρος της αεροπλοΐας.
Εορτολόγιο
Αδριανός, Αδριανή, Ναταλία
