Η Εβίτα Περόν πέθανε στις 26 Ιουλίου 1952, σε ηλικία 33 ετών, από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Λίγες ώρες μετά τον θάνατό της, ο διακεκριμένος Ισπανός ανατόμος Πέδρο Άρα ανέλαβε να ταριχεύσει τη σορό της, εφαρμόζοντας την ίδια μέθοδο που είχαν χρησιμοποιήσει οι Σοβιετικοί για τη διατήρηση των λειψάνων του Βλαντίμιρ Λένιν και του Ιωσήφ Στάλιν. Ωστόσο, τρία χρόνια αργότερα, η σορός της θα εξαφανιζόταν, εγκαινιάζοντας μια μακάβρια διαδρομή 16 ετών που πέρασε από το Μπουένος Άιρες, το Μιλάνο και τη Μαδρίτη, προτού επιστρέψει στην Αργεντινή.
Η ταρίχευση της Εβίτα Περόν και η ανατροπή του Χουάν Περόν
Η σορός της Εβίτα Περόν φυλάχθηκε στο κτίριο του υπουργείου Εργασίας, όπου επρόκειτο να ανεγερθεί μνημείο αφιερωμένο στους εργάτες. Στη βάση του θα τοποθετούνταν γυάλινο φέρετρο, το οποίο προοριζόταν να αποτελέσει τον τελευταίο τόπο ανάπαυσής της.
Ο σύζυγός της και πρόεδρος της Αργεντινής, Χουάν Περόν, είχε πολιτικούς λόγους για να ζητήσει την ταρίχευση της σορού της. Η φτωχή αγροτική καταγωγή της και το φιλανθρωπικό έργο της ως πρώτη κυρία είχαν εξασφαλίσει τη θερμή υποστήριξη της εργατικής τάξης.
Όπως είχε δηλώσει στο BBC το 2012 η ιστορικός του Περονισμού Φλάβια Φιορούτσι, «ήθελε να διατηρήσει αυτό το στοιχείο διατηρώντας και το σώμα. Είχε επίσης σχέση με τη σημασία που έδιναν ο Περόν και ο Περονισμός στα σύμβολα και η Εβίτα ήταν ένα σύμβολο».
Τις εβδομάδες που ακολούθησαν τον θάνατό της, ο Πέδρο Άρα κατάφερε να διατηρήσει τη σορό της σε εξαιρετικά φυσική κατάσταση χρησιμοποιώντας τεχνική έγχυσης παραφίνης και γλυκερίνης. Περίπου δύο εκατομμύρια άνθρωποι πέρασαν από το Κογκρέσο, όπου η σορός της εκτέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα για 14 ημέρες.
Τον Σεπτέμβριο του 1955, ο Χουάν Περόν ανατράπηκε με στρατιωτικό πραξικόπημα και οδηγήθηκε στην εξορία. Το νέο καθεστώς αποφάσισε να αφαιρέσει τη σορό της Εβίτα Περόν, καθώς φοβόταν ότι θα μπορούσε να μετατραπεί σε σύμβολο αντίστασης απέναντι στη δικτατορία του στρατηγού Πέδρο Αραμπούρου.
Η εξαφάνιση της σορού και οι συνεχείς μετακινήσεις
Ο αντισυνταγματάρχης Κάρλος Μούρι Κένιγκ, επικεφαλής της Υπηρεσίας Πληροφοριών του Στρατού, μετέφερε διαρκώς τη σορό σε διαφορετικά σημεία του Μπουένος Άιρες, φοβούμενος ότι οι Περονιστές θα επιχειρούσαν να την ανακτήσουν.
Σύμφωνα με τις αναφορές, η σορός είχε κρυφτεί μέσα σε ένα βαν που ήταν σταθμευμένο στους δρόμους της πρωτεύουσας, πίσω από την οθόνη κινηματογράφου αλλά και στις εγκαταστάσεις ύδρευσης της πόλης. Όπου κι αν μεταφερόταν, εμφανίζονταν λουλούδια και κεριά.
Αργότερα, ο Κένιγκ μετέφερε τη σορό στο γραφείο του, όπου, σύμφωνα με μαρτυρίες, είχε τοποθετήσει το φέρετρο όρθιο και το έδειχνε στους επισκέπτες. Λέγεται επίσης ότι είχε αποκτήσει εμμονή με τη σορό.
Στο ντοκιμαντέρ του 1997 Evita, la tumba sin paz («Εβίτα, ο τάφος χωρίς ειρήνη»), ο συνταγματάρχης Έκτορ Καμπανίγιας δήλωσε: «Τον γνώριζα από τη στρατιωτική σχολή. Ήταν απολύτως φυσιολογικός, αλλά αφού απέκτησε τη σορό στα χέρια του, τρελάθηκε».
Η Αργεντινή ακαδημαϊκός Σεσίλια Μακόν είχε δηλώσει στο BBC το 2012 ότι είναι δύσκολο να διαχωριστεί η αλήθεια από τον μύθο, επειδή «ο μύθος και η ιστορία μπλέκονται συνεχώς στις αφηγήσεις για την Εβίτα». Μία από τις ιστορίες αναφέρει ότι ο Κένιγκ ανέπτυξε εμμονή με τη σορό πριν απαλλαγεί από τα καθήκοντά του το 1957.
Η ταφή στο Μιλάνο και η επιστροφή στη Μαδρίτη
Στη συνέχεια, ο Έκτορ Καμπανίγιας ανέλαβε να εξαφανίσει τη σορό της Εβίτα Περόν. Το 1957 οργανώθηκε η μεταφορά της στην Ιταλία, όπου τάφηκε σε κοιμητήριο του Μιλάνου με το όνομα Μαρία Μάτζι ντε Ματζίστρις.
Παρά την εξαφάνισή της, οι υποστηρικτές της δεν την ξέχασαν. Στους δρόμους του Μπουένος Άιρες εμφανίζονταν συνθήματα που ρωτούσαν: «Πού είναι η σορός της Εύας Περόν;», ενώ η επιστροφή της αποτέλεσε κεντρικό αίτημα των Περονιστών.
Η Φλάβια Φιορούτσι εκτίμησε ότι το γεγονός πως ήταν οι στρατιωτικοί εκείνοι που εξαφάνισαν τη σορό ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τον συμβολισμό της.
Το 1971, νέο καθεστώς που επιδίωκε την επαναφορά της Αργεντινής στη δημοκρατική ομαλότητα και τη χαλάρωση των περιορισμών σε βάρος των Περονιστών συμφώνησε να επιστρέψει τη σορό στον Χουάν Περόν. Η σορός μεταφέρθηκε μέσα σε ασημένιο φέρετρο στη βίλα όπου ζούσε εξόριστος στα προάστια της Μαδρίτης μαζί με την τρίτη σύζυγό του, Ισαβέλ Περόν.
Ο Κάρλος Σπαντόνι, στενός συνεργάτης του Χουάν Περόν, ήταν από τους πρώτους που αντίκρισαν τη σορό.
«Ο στρατηγός Περόν, ο κηπουρός κι εγώ βγάλαμε τη σορό από το φέρετρο. Την τοποθετήσαμε πάνω σε ένα τραπέζι με μαρμάρινη επιφάνεια και τα χέρια μας γέμισαν χώματα. Έπρεπε λοιπόν να καθαριστεί. Η Ισαβέλ το ανέλαβε… με ένα βαμβακερό πανί και νερό. Τίποτα περισσότερο. Πολύ προσεκτικά. Χτένισε τα ξανθά μαλλιά της, που ήταν μακριά, τα καθάρισε τούφα-τούφα με χτένα και στη συνέχεια τα στέγνωσε με πιστολάκι», είχε περιγράψει στο BBC το 2012.
Η επιστροφή στην Αργεντινή και η τελική ταφή
Μετά την επιστροφή της σορού στη Μαδρίτη, κυκλοφόρησαν νέοι μύθοι γύρω από όσα ακολούθησαν, με επίκεντρο τις αποκρυφιστικές πεποιθήσεις του πρώην υπουργού Χοσέ Λόπες Ρέγα. Σύμφωνα με μία από τις ιστορίες, είχε προτρέψει την Ισαβέλ να ξαπλώσει δίπλα στη σορό της Εβίτα Περόν, ώστε να αποκτήσει τη «μαγική» πολιτική δύναμή της.
Το 1973 ο Χουάν Περόν επέστρεψε στην εξουσία έχοντας την Ισαβέλ ως αντιπρόεδρό του. Η σορός της Εβίτα Περόν παρέμεινε στην Ισπανία, όμως μετά τον αιφνίδιο θάνατο του Χουάν Περόν το 1974 μεταφέρθηκε πίσω στο Μπουένος Άιρες.
Ο συντηρητής έργων τέχνης, αρχαιοτήτων και ανθρώπινων λειψάνων Ντομίνγκο Τεγιετσέα ανέλαβε να αποκαταστήσει τις φθορές στη σορό.
«Δύο άνδρες ντυμένοι στα μαύρα μπήκαν μέσα. Άνοιξαν απότομα τις πόρτες και μας κοίταξαν. Ήταν επικίνδυνη εποχή, γιατί τότε άνθρωποι συλλαμβάνονταν, εξαφανίζονταν και δεν τους έβλεπε κανείς ποτέ ξανά», είχε περιγράψει στο BBC το 2012.
Οι δύο άνδρες τον οδήγησαν στον πρώην προσωπικό γιατρό της Εβίτα Περόν, Όσκαρ Ιβανίσεβιτς, ο οποίος του είπε: «Έχουμε μια δουλειά για εσένα. Πρέπει να αποκαταστήσεις τη σορό της Εβίτα Περόν».
Ο Τεγιετσέα αποδέχθηκε την αποστολή, παρότι γνώριζε τους κινδύνους.
«Το να κάνω αυτή τη δουλειά σήμαινε ότι ερχόμουν αντιμέτωπος με εκείνους που είχαν εξαφανίσει τη σορό και πολλοί εύχονταν πραγματικά να μην είχε βρεθεί ποτέ ξανά η Εβίτα. Ήξερα ότι μπορούσε να μου δημιουργήσει προβλήματα. Υπήρχαν απειλές, τηλεφωνικές απειλές, ακόμη και εμπρησμός του αυτοκινήτου μου», ανέφερε. Αργότερα εγκατέλειψε τη χώρα, καθώς η κρατική βία και τα βασανιστήρια έγιναν συστηματικά στην Αργεντινή υπό διαδοχικά καθεστώτα.
Τελικά, η Εβίτα Περόν τάφηκε τον Οκτώβριο του 1976 παρουσία ελάχιστων ανθρώπων. Η κρύπτη ενισχύθηκε ώστε η σορός της να μην μετακινηθεί ποτέ ξανά. Ο μαρμάρινος τάφος διέθετε καταπακτή που οδηγούσε σε κρυφό δωμάτιο, ενώ υπήρχε και δεύτερη καταπακτή που οδηγούσε σε ακόμη έναν χώρο όπου φυλασσόταν το φέρετρο. Είκοσι τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατό της, ο ισχυρός συμβολισμός της Εβίτα Περόν είχε ως αποτέλεσμα η σορός της να ταφεί πέντε μέτρα κάτω από το έδαφος.
