Μια ασυνήθιστη δικαστική διαμάχη εκτιλίσσεται από τον Αυστριακό πολίτη Μεξ Μίλνερ, ο οποίος υποστηρίζει ότι το πρόσφατο κύμα καύσωνα που έπληξε την Ευρώπη ήταν «πραγματικά σοβαρό» και τον οδήγησε στην απόφαση να προσφύγει κατά της χώρας του στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, κατηγορώντας την για παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του.
Ο 40χρονος πάσχει από σκλήρυνση κατά πλάκας, η οποία συνοδεύεται από το σύνδρομο Uhthoff, μια κατάσταση που μπορεί να προκαλέσει προσωρινή επιδείνωση των νευρολογικών συμπτωμάτων όταν αυξάνεται η θερμοκρασία του σώματος. Για τον ίδιο, οι υψηλές θερμοκρασίες επιβαρύνουν σημαντικά την καθημερινότητά του, εντείνοντας τα συμπτώματα και περιορίζοντας τη λειτουργικότητά του.
Στοχεύει σε μια καταδικαστική απόφαση της Αυστρίας για αδράνεια για το κλίμα, μια από τις πολλές υποθέσεις κλιματικής δικαιοσύνης που βρίσκονται στα ευρωπαϊκά δικαστήρια και ενδεχομένως μια από τις πιο σημαντικές.
Η ζωή του Μίλνερ κυριολεκτικά ανατρέπεται μόλις η θερμοκρασία ανέβει. Στους 25°C η κινητικότητά του επιδεινώνεται και δεν μπορεί πλέον να περπατήσει και πάνω από τους 30°C είναι σχεδόν παράλυτος και πρέπει να χρησιμοποιεί ηλεκτρικό αναπηρικό αμαξίδιο.
Με τη σκλήρυνση κατά πλάκας, η οποία επηρεάζει το νευρικό σύστημα, «όταν κάνει ζέστη, η ταχύτητα της νευρικής αγωγιμότητας μειώνεται και, κατά συνέπεια, τα σήματα δεν φτάνουν πλέον στους μύες και οι κινήσεις που θα ήθελα να κάνω δεν συμβαίνουν πλέον», εξηγεί ο πρώην σύμβουλος ενέργειας.
Ο Μίλνερ κανόνισε να συναντηθεί με τον δημοσιογράφο του AFP στη σκιά ενός δέντρου σε ένα πάρκο στη μικρή πόλη της Κάτω Αυστρίας (ανατολική Αυστρία) όπου έχτισε μια παθητική κατοικία (σ.σ. ένα εξαιρετικά ενεργειακά αποδοτικό κτίριο που μειώνει τις ανάγκες θέρμανσης και ψύξης έως και 90%, διατηρώντας σταθερή θερμοκρασία), σχεδιασμένη για να διατηρεί 20°C όλο το χρόνο.
«Η κυβέρνηση θα έπρεπε να κάνει περισσότερα»
Στην αίτησή του στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ), που κατατέθηκε τον Απρίλιο του 2021, υποστηρίζει ότι η Αυστρία δεν έχει θεσπίσει επαρκές νομοθετικό πλαίσιο για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη και την προστασία ευάλωτων ανθρώπων όπως ο ίδιος.
Επικρίνει επίσης το αυστριακό δικαστικό σύστημα επειδή δεν προσφέρει καμία λύση.
Εάν το Στρασβούργο αποφανθεί υπέρ του, θα είναι το πρώτο άτομο που αναγνωρίζεται ως άμεσο θύμα των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής, τονίζει η δικηγόρος του, η Μιχαέλα Κρέμερ, ανοίγοντας το δρόμο για άλλες πιθανές υποθέσεις στις 46 χώρες που υπάγονται στη δικαιοδοσία του ΕΔΑΔ.
Η απόφαση «έχει επίσης επιπτώσεις στην κλιματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της οποίας η Αυστρία είναι μέλος», εκτιμά η ίδια.
«Αυτό είναι ένα σημαντικό ζήτημα για το Δικαστήριο», προσθέτει η Κρέμερ, η οποία πιστεύει ότι αυτός είναι αναμφίβολα ο λόγος που έχει περάσει τόσος χρόνος, ειδικά επειδή έχει ήδη εκδώσει μια ιστορική απόφαση κατά της Ελβετίας πριν από δύο χρόνια.
Η Ελβετία ήταν το πρώτο κράτος που καταδικάστηκε από το ΕΔΑΔ για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων λόγω της αδράνειάς της για το κλίμα, έπειτα από καταγγελία του συνδέσμου «Ηλικιωμένες Γυναίκες για την Προστασία του Κλίματος». Ωστόσο, το Δικαστήριο αρνήθηκε να αναγνωρίσει τις τέσσερις ενάγουσες ως θύματα.
«Θέλω μια λύση που να καθιστά τον πλανήτη ένα κατοικήσιμο μέρος για την ανθρωπότητα»
Η υπόθεση του Μίλνερ στοχεύει ακριβώς στο να πιέσει το Δικαστήριο περαιτέρω και να αναγνωρίσει το δικαίωμά του, ως ατόμου, να θεωρήσει τη χώρα του υπόλογη.
Κρατά τη διεύθυνσή του μυστική για να προστατεύσει τον εαυτό του από πιθανές εχθρικές αντιδράσεις όπως αυτές που βιώνουν οι «Ηλικιωμένες Γυναίκες για την Προστασία του Κλίματος» και δεν ισχυρίζεται ότι η Αυστρία δεν κάνει τίποτα, αλλά πιστεύει ότι «κάνει πολύ λίγα».
«Η κυβέρνηση θα έπρεπε να κάνει περισσότερα», λέει, ελπίζοντας ότι οι ενέργειές του θα ωφελήσουν άλλους που αντιμετωπίζουν παρόμοιες δυσκολίες.
Ο μόνος τρόπος για να προχωρήσουμε, σύμφωνα με τον ίδιο, «είναι ο έλεγχος της υπερθέρμανσης του πλανήτη».
«Δεν θέλω το αυστριακό κράτος να εγκαταστήσει κλιματιστικό στο σπίτι μου ή κάτι τέτοιο. Θέλω μια λύση που να προφυλάσσει τον κόσμο. Μια λύση που να καθιστά τον πλανήτη ένα κατοικήσιμο μέρος για την ανθρωπότητα», καταλήγει, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
