Σοβαρό πλήγμα δέχεται η κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ στη Βρετανία, μετά την παραίτηση του υπουργού Άμυνας Τζον Χίλι, ο οποίος αποχώρησε καταγγέλλοντας ότι δεν διατίθενται οι αναγκαίοι πόροι για την προστασία της χώρας.
Η παραίτηση Χίλι έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή για το Λονδίνο, καθώς η κυβέρνηση προσπαθεί να οριστικοποιήσει το νέο πολυετές σχέδιο αμυντικών δαπανών, γνωστό ως Defence Investment Plan.
Στην επιστολή παραίτησής του, ο Χίλι αφήνει σαφείς αιχμές κατά της κυβέρνησης, υποστηρίζοντας ότι η νέα εποχή για την άμυνα απαιτεί μεγαλύτερη επένδυση και όχι έναν συμβιβασμό που, κατά την άποψή του, δεν καλύπτει τις ανάγκες της χώρας.
Οι αιχμές κατά Στάρμερ και υπουργείου Οικονομικών
Ο παραιτηθείς υπουργός Άμυνας φέρεται να υποστηρίζει ότι ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δεν κατάφερε να βρει τα χρήματα που απαιτούνται για να καλυφθεί το κενό στον αμυντικό προϋπολογισμό.
Την ίδια στιγμή, στο στόχαστρο μπαίνει και το υπουργείο Οικονομικών, με τον Χίλι να αφήνει να εννοηθεί ότι υπήρξε απροθυμία να δεσμευτούν οι πόροι που, όπως λέει, χρειάζεται η χώρα σε μια περίοδο αυξημένων απειλών.
Το βασικό σημείο της διαφωνίας αφορά τον στόχο για τις αμυντικές δαπάνες. Ο Χίλι ζητούσε σαφή δέσμευση ώστε η Βρετανία να φτάσει στο 3% του ΑΕΠ για την άμυνα έως το 2030.
Αντίθετα, σύμφωνα με όσα αναφέρει ο ίδιος, το σχέδιο της κυβέρνησης Στάρμερ οδηγεί τις αμυντικές δαπάνες μόλις στο 2,68% του ΑΕΠ, επίπεδο που ο παραιτηθείς υπουργός θεωρεί ανεπαρκές.
«Δεν αρκεί για την άμυνα της χώρας»
Ο Χίλι φέρεται να ξεκαθαρίζει ότι το προτεινόμενο σχέδιο «υπολείπεται σημαντικά» των αναγκών της άμυνας και της χώρας, σε μια περίοδο που το διεθνές περιβάλλον γίνεται ολοένα και πιο επικίνδυνο.
Στην επιστολή του επικαλείται την αυξημένη ρωσική δραστηριότητα, τις απαιτήσεις που δημιουργεί ο πόλεμος στην Ουκρανία, τον ρόλο της Βρετανίας σε αποστολές του ΝΑΤΟ στην Αρκτική, αλλά και τις πιθανές διεθνείς δεσμεύσεις του Λονδίνου σε περιοχές όπως τα Στενά του Ορμούζ.
Με άλλα λόγια, ο πρώην υπουργός Άμυνας προειδοποιεί ότι η Βρετανία αναλαμβάνει περισσότερες στρατιωτικές και γεωπολιτικές υποχρεώσεις χωρίς να διαθέτει, κατά την άποψή του, τα αντίστοιχα οικονομικά μέσα.
Η απάντηση της Ντάουνινγκ Στριτ
Από την πλευρά της, η Ντάουνινγκ Στριτ επιμένει ότι ο Κιρ Στάρμερ έχει δρομολογήσει τη μεγαλύτερη διαρκή αύξηση αμυντικών δαπανών από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου.
Κυβερνητικές πηγές υποστηρίζουν ότι έχουν ήδη επιβληθεί περικοπές σε άλλους τομείς του κράτους, προκειμένου να εξασφαλιστούν επιπλέον δισεκατομμύρια για τις ένοπλες δυνάμεις.
Ωστόσο, η παραίτηση του Χίλι δείχνει ότι στο εσωτερικό της κυβέρνησης υπάρχει βαθύ ρήγμα για το πόσο γρήγορα και πόσο δυναμικά πρέπει να αυξηθούν οι αμυντικές δαπάνες.
Σύγκρουση με τη Ρέιτσελ Ριβς
Στο παρασκήνιο της κρίσης βρίσκεται και η αντιπαράθεση με την υπουργό Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς, η οποία φέρεται να αντιστάθηκε στις απαιτήσεις για μεγαλύτερη αύξηση των στρατιωτικών κονδυλίων.
Στελέχη των Εργατικών υποστηρίζουν ότι η Ριβς δεν ήθελε να προχωρήσει σε νέες περικοπές σε υπουργικούς προϋπολογισμούς, ειδικά σε μια περίοδο όπου η κυβέρνηση Στάρμερ εμφανίζεται πολιτικά πιεσμένη.
Σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, ο Χίλι ζητούσε πολύ υψηλότερη χρηματοδότηση, ενώ η πρόταση που έπεσε στο τραπέζι θεωρήθηκε από τον ίδιο ανεπαρκής.
Η διαφωνία δεν αφορά μόνο αριθμούς, αλλά και πολιτική προτεραιότητα: αν η άμυνα πρέπει να μπει πάνω από άλλους τομείς κρατικής δαπάνης.
Νέα πίεση στον Στάρμερ
Η παραίτηση του υπουργού Άμυνας αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τον Κιρ Στάρμερ, ο οποίος είχε επενδύσει πολιτικά στην εικόνα του ηγέτη που μπορεί να εμφανίσει τη Βρετανία ως αξιόπιστη δύναμη σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας.
Η αποχώρηση Χίλι όμως τροφοδοτεί την εικόνα μιας κυβέρνησης που δυσκολεύεται να κρατήσει ενιαία γραμμή σε ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της περιόδου.
Το πλήγμα είναι ακόμη μεγαλύτερο, καθώς η Βρετανία προσπαθεί να εμφανιστεί ως ισχυρός πυλώνας του ΝΑΤΟ και βασικός υποστηρικτής της Ουκρανίας απέναντι στη Ρωσία.
Προειδοποιήσεις από τον αμυντικό τομέα
Η παραίτηση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και στον βρετανικό αμυντικό κλάδο.
Εκπρόσωποι της αμυντικής βιομηχανίας προειδοποιούν ότι ένα λανθασμένο ή ανεπαρκές σχέδιο αμυντικών επενδύσεων μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες όχι μόνο για τη Βρετανία, αλλά και για τους συμμάχους της.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η κρίση φανερώνει έναν πολύ πιο χαοτικό σχεδιασμό από ό,τι είχε φανεί μέχρι σήμερα, καθώς ο Χίλι φέρεται να ενημερώθηκε για την τελική πρόταση χρηματοδότησης μόλις λίγες ημέρες πριν από την παραίτησή του.
Η άμυνα γίνεται πολιτική θρυαλλίδα
Η υπόθεση Χίλι αναδεικνύει το μεγάλο δίλημμα της κυβέρνησης Στάρμερ: πώς θα αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες χωρίς να προκαλέσει βαθύτερες δημοσιονομικές και πολιτικές συγκρούσεις στο εσωτερικό της.
Από τη μία πλευρά, οι διεθνείς απειλές και οι δεσμεύσεις της Βρετανίας απαιτούν περισσότερους πόρους για τις ένοπλες δυνάμεις. Από την άλλη, κάθε επιπλέον δισεκατομμύριο για την άμυνα σημαίνει πίεση σε άλλους τομείς, όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, οι κοινωνικές δαπάνες και οι επενδύσεις.
Η παραίτηση του Τζον Χίλι δείχνει ότι το ζήτημα της άμυνας δεν είναι πλέον απλώς τεχνοκρατικό. Έχει μετατραπεί σε κεντρικό πολιτικό πρόβλημα για την κυβέρνηση Στάρμερ.
Το ερώτημα πλέον είναι αν η Ντάουνινγκ Στριτ θα μπορέσει να παρουσιάσει ένα πειστικό αμυντικό σχέδιο ή αν η αποχώρηση του υπουργού Άμυνας θα ανοίξει έναν νέο κύκλο αμφισβήτησης για την ηγεσία του Βρετανού πρωθυπουργού.
