Μια βραζιλιάνικη συμμορία που γεννήθηκε μέσα στις πιο βίαιες φυλακές της χώρας έχει εξελιχθεί σε μία από τις ισχυρότερες εγκληματικές οργανώσεις παγκοσμίως, αλλάζοντας τον χάρτη της διακίνησης κοκαΐνης από τη Νότια Αμερική προς την Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Το First Capital Command (PCC), όπως ονομάζεται η συμμορία, ξεκίνησε τη δεκαετία του 1990 ως ομάδα κρατουμένων που διεκδικούσαν στοιχειώδεις συνθήκες κράτησης, για να μετατραπεί σήμερα σε δίκτυο περίπου 40.000 μελών με παρουσία σε σχεδόν 30 χώρες. Οι αρχές τη χαρακτηρίζουν ίσως την ταχύτερα αναπτυσσόμενη εγκληματική οργάνωση στον κόσμο, με τη «μηχανή» της κοκαΐνης να τροφοδοτεί αιματηρούς πολέμους σε λιμάνια του Βελγίου και της Ολλανδίας και ρεκόρ κατασχέσεων στην Ευρώπη.
Σε αντίθεση με άλλους «λαμπερούς» βαρόνους ναρκωτικών, τα μέλη της συμμορίας PCC διατηρούν χαμηλό, σχεδόν εταιρικό προφίλ, αποφεύγοντας την άσκοπη επίδειξη βίας που φέρνει κάμερες και αστυνομικούς. Η συμμορία λειτουργεί με σαφές εσωτερικό καταστατικό, με «ορκωμοσίες» νέων μελών ακόμη και μέσω βιντεοκλήσεων, και με δομή που θυμίζει πολυεθνική εταιρεία με «διοίκηση», «οικονομικό τομέα» και διεθνείς «διευθύνσεις». Στόχος: η μεγιστοποίηση των κερδών από την κοκαΐνη με όσο το δυνατόν λιγότερο θόρυβο.
Συμμορία, κοκαΐνη και «ιεραπόστολοι» στη ζούγκλα
Για να διασφαλίσει απευθείας πρόσβαση σε φθηνή κοκαΐνη από την Κολομβία, το Περού και τη Βολιβία, η συμμορία PCC εξαπλώθηκε στον Αμαζόνιο, κόβοντας τους μεσάζοντες και ελέγχοντας βασικούς διαύλους μεταφοράς. Σε απομονωμένα χωριά, όπως το Ορουκουριτούμπα, όπου δεν υπάρχουν γιατροί ούτε μόνιμη αστυνομική παρουσία, η συμμορία έχει γίνει «νοικοκύρης», επιβάλλοντας παράλληλο σύστημα «δικαιοσύνης» με βασανισμούς και εκτελέσεις. Κάτοικοι περιγράφουν πώς η κοκαΐνη και οι ένοπλοι της συμμορίας έχουν αντικαταστήσει το κράτος, στρατολογώντας νέους ακόμη και μέσω… ομάδων ποδοσφαίρου.
Ένα από τα πιο ανησυχητικά εργαλεία της συμμορίας είναι η χρήση της θρησκείας: μέλη της εμφανίζονται ως ευαγγελικοί πάστορες, στήνουν εκκλησίες και κηρύττουν «ευημερία» ενώ στην πράξη στήνουν δίκτυα στρατολόγησης και ξεπλύματος χρήματος από κοκαΐνη. Οι εισαγγελικές αρχές έχουν εντοπίσει κυκλώματα που δημιούργησαν τουλάχιστον επτά «εκκλησίες-βιτρίνες» μόνο σε μία πολιτεία της Βραζιλίας, φαινόμενο που έχει βαφτιστεί «ναρκο-Πεντηκοστιανισμός». Παράλληλα, τα έσοδα από την κοκαΐνη διοχετεύονται σε βενζινάδικα, fintech εταιρείες, funds ακινήτων, sex motels, αντιπροσωπείες αυτοκινήτων και κατασκευαστικές, δημιουργώντας ένα πυκνό πλέγμα νομιμοποιημένης εγκληματικής οικονομίας.
Συμμορία της κοκαΐνης: από τον Αμαζόνιο στα λιμάνια της Ευρώπης
Η συμμορία έχει εξελίξει την κοκαΐνη σε «βιομηχανία» με παγκόσρια εμβέλεια: φορτηγά, ποτάμια πλοιάρια, μικρά αεροσκάφη και ελικόπτερα μεταφέρουν το εμπόρευμα μέσα από τη ζούγκλα προς την ακτή του Ατλαντικού. Από εκεί, η κοκαΐνη κρύβεται σε κοντέινερ και ακόμη και στα ύφαλα πλοίων, με δύτες και συγκολλητές να πακετάρουν έως και μισό τόνο σε υποθαλάσσιες κρύπτες, με προορισμό λιμάνια όπως η Αμβέρσα, το Ρότερνταμ και το Αμβούργο. Το αποτέλεσμα είναι εκτόξευση των κατασχέσεων κοκαΐνης στην ΕΕ – 419 τόνοι το 2023 σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία – και αιματηρές συγκρούσεις μεταξύ συμμοριών γύρω από τα ευρωπαϊκά λιμάνια.
Η επέκταση της συμμορίας PCC δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Οι αμερικανικές αρχές έχουν ήδη αναγνωρίσει παρουσία μελών ή συνεργών σε Φλόριντα, Νέα Υόρκη, Νιου Τζέρσεϊ, Κονέκτικατ και Τενεσί, ενώ το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις στη συμμορία το 2021 και πάγωσε περιουσιακά στοιχεία βασικών «ταμιών» που φέρονται να ξέπλυναν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια. Σε επιχείρηση στη Μασαχουσέτη, εισαγγελείς συνέδεσαν 18 Βραζιλιάνους με τη συμμορία για λαθρεμπόριο όπλων, από πιστόλια μέχρι τυφέκια, και, σε μία περίπτωση, φαιντανύλης.
Συμμορία-«κυβέρνηση» της κοκαΐνης
Παρά το γεγονός ότι ο ιστορικός ηγέτης της, Μάρκος Γουίλιανς Ερμπάς Καμάτσο (Marcola), βρίσκεται στη φυλακή από το 1999, η συμμορία όχι μόνο δεν κατέρρευσε, αλλά έγινε ακόμη πιο δύσκολο να «αποκεφαλιστεί». Οι ειδικοί λένε ότι πλέον δεν εξαρτάται από έναν μόνο αρχηγό, αλλά λειτουργεί σαν ένα είδος «κυβέρνησης του παράνομου κόσμου», με οριζόντια δομή όπου κανείς δεν είναι πάνω από τους κανόνες και ο καθένας μπορεί να πλουτίσει από την κοκαΐνη αρκεί να μένει πιστός στην οργάνωση. Το «ελεύθερο επιχειρείν» είναι σύνθημα: αν έχεις δίκτυο να πουλήσεις κοκαΐνη στην Ολλανδία ή να ξεπλύνεις χρήμα μέσα από ένα βενζινάδικο, η συμμορία όχι μόνο το επιτρέπει αλλά το ενθαρρύνει.
Αυτή η δομή επιτρέπει στη συμμορία PCC να επεκτείνεται χωρίς στενό εδαφικό έλεγχο, επαναχρησιμοποιώντας λιμάνια και υποδομές και συνάπτοντας συμμαχίες με άλλες ισχυρές εγκληματικές οργανώσεις, από τη ‘Ντραγκέτα στην Ιταλία μέχρι τη Γιακούζα στην Ιαπωνία και αλβανικές και σερβικές ομάδες στη Δυτική Αφρική. Οι Βραζιλιάνοι εισαγγελείς μιλούν πλέον για «εγκληματική σύγκλιση», προειδοποιώντας ότι η συμμορία της κοκαΐνης PCC αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για κάθε διεθνή προσπάθεια καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος.
