Μία ευρείας κλίμακας μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία ξεκίνησε ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πέτερ Μάγιαρ, με στόχο να απελευθερώσει το κράτος από την αιχμαλωσία στην οποία το είχε υποβάλει ο πρώην πρωθυπουργός, Βίκτορ Όρμπαν.
Σε μια φλογερή ομιλία του στο κοινοβούλιο τη Δευτέρα, ο Μάγιαρ ανακοίνωσε μια σειρά οικονομικών, πολιτικών και νομικών μέτρων με την ονομασία «Επιχείρηση Καθαρτήρια Φωτιά». Το σχέδιο προβλέπει ότι η κυβέρνηση του κόμματος Tisza θα θεσπίσει νέο σύνταγμα, θα εξαγνίσει τους θεσμούς της χώρας, θα ιδρύσει μια νέα υπηρεσία καταπολέμησης της διαφθοράς και θα απομακρύνει τον πρόεδρο.
«Θα απελευθερώσουμε τη χώρα μας από την αιχμαλωσία της πολιτικής και οικονομικής μαφίας που κυβερνά τα τελευταία 16 χρόνια», δήλωσε ο Μάγιαρ.
Ο Μάγιαρ ανέλαβε τα καθήκοντά του τον Απρίλιο, ανατρέποντας τον πρώην πρωθυπουργό μετά από 16 χρόνια διακυβέρνησης. Το κόμμα Fidesz του Όρμπαν είχε αξιοποιήσει όλο αυτό το διάστημα την πλειοψηφία του για να καταλάβει τον έλεγχο σχεδόν κάθε μοχλού εξουσίας στην Ουγγαρία. Κατηγορήθηκε επίσης ότι οργάνωνε συστηματική διαφθορά, ωθούσε την Ουγγαρία προς τη Ρωσία και έσπερνε διχόνοια εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το Tisza αντιμετωπίζει πλέον το τεράστιο έργο να ξεμπερδέψει αυτό το πλέγμα, να απαλλάξει την Ουγγαρία από τη διαφθορά και να απομακρύνει βασικούς συμμάχους του Όρμπαν σε όλα τα επίπεδα της εξουσίας.
«Κούρσα μεταρρυθμίσεων»
Οι προτεινόμενες αλλαγές εντάσσονται στο πλαίσιο μιας «κούρσας μεταρρυθμίσεων» για την κυβέρνηση του Μάγιαρ. Αξιοποιώντας τη συνταγματική πλειοψηφία του Tisza, ο Μάγιαρ πιέζει για την εκπλήρωση μιας συμφωνίας με την ΕΕ, με στόχο την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων που θα ξεκλειδώσουν συνολικά 16,4 δισεκατομμύρια ευρώ (19 δισ. δολάρια) σε κονδύλια – τα οποία είχαν παγώσει λόγω ανησυχιών σχετικά με το κράτος δικαίου κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Όρμπαν – έως τα τέλη Αυγούστου.
Κλειδί για αυτή την προσπάθεια αποτελεί η απομάκρυνση του προέδρου, Τάμας Σούλιοκ, σημειώνει χαρακτηριστικά το AlJazeera. Ο Μάγιαρ κάλεσε τον αρχηγό του κράτους – ο οποίος διορίστηκε από τον Όρμπαν – να παραιτηθεί, και τη Δευτέρα πρότεινε συνταγματική τροπολογία για την απομάκρυνσή του.
Ο πρόεδρος της Ουγγαρίας διαθέτει ελάχιστες επίσημες εξουσίες, αλλά μπορεί να επιβραδύνει την ψήφιση νομοθεσίας, επιστρέφοντάς την στο κοινοβούλιο ή παραπέμποντάς την στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Ο Σούλιοκ επιμένει ότι δεν είχε πολιτική ατζέντα.
Τα σχέδια του Μάγιαρ προβλέπουν την εκλογή νέου προέδρου, για θητεία έως πέντε ετών, σε περίπτωση απομάκρυνσης του Σούλιοκ.
Παράλληλα, τον Σεπτέμβριο θα ξεκινήσει μια αναθεώρηση του Συντάγματος, συνοδευόμενη από δημόσιες συζητήσεις, η οποία θα υποβληθεί σε δημοψήφισμα.
Άλλες αλλαγές θα θέσουν όριο ηλικίας στα 70 έτη για τους δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου, αναγκάζοντας τον σύμμαχο του Όρμπαν, Πέτερ Πολτ, να αποσυρθεί από τη θέση του προέδρου, και θα περιορίσουν τη θητεία των βουλευτών στα 12 έτη.
Αναφερόμενος σε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η διαφθορά έχει κοστίσει στους Ούγγρους το 8 έως 10% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος τα τελευταία χρόνια, ο Μάγιαρ υποσχέθηκε ότι η νέα αρχή καταπολέμησης της διαφθοράς θα στελεχωθεί από τα κορυφαία ταλέντα της Ουγγαρίας. «Οι καλύτεροι αστυνομικοί, οι καλύτεροι ανακριτές και οι καλύτεροι εμπειρογνώμονες θα εργάζονται για αυτή την υπηρεσία», δήλωσε ο Μάγιαρ.
Νωρίτερα αυτό το μήνα, το ουγγρικό κοινοβούλιο ψήφισε μια συνταγματική τροπολογία που περιορίζει τη θητεία του πρωθυπουργού σε οκτώ χρόνια, εμποδίζοντας ουσιαστικά τον Όρμπαν να επανεκλεγεί στο μέλλον.
Οι βουλευτές ψήφισαν επίσης την κατάργηση μιας διάταξης που αποτελούσε τη βάση για την ίδρυση του λεγόμενου Γραφείου Προστασίας της Κυριαρχίας, το οποίο δημιουργήθηκε το 2023 με σκοπό την προστασία της Ουγγαρίας από «ξένες επιρροές» και χρησιμοποιήθηκε για τη διερεύνηση των επικριτών του Όρμπαν.
Το κλείσιμο του γραφείου ήταν μία από τις προτεραιότητες που συνέστησε τον Απρίλιο η οργάνωση για τα ανθρώπινα δικαιώματα Human Rights Watch, παράλληλα με την «ταχεία λήψη μέτρων για την επίτευξη των ορόσημων του κράτους δικαίου» που απαιτούνται για τη λήψη των κονδυλίων της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της δικαστικής ανεξαρτησίας και των διασφαλίσεων κατά της διαφθοράς.
