Η Χεζμπολάχ βρίσκεται αντιμέτωπη με τη σοβαρότερη κρίση νομιμοποίησης μέσα στη σιιτική της βάση στον Λίβανο από το 2006, καθώς ο νέος πόλεμος με το Ισραήλ έχει ξεριζώσει πάνω από 1 εκατομμύριο ανθρώπους και έχει προκαλέσει πρωτοφανή κοινωνική οργή.
Οι μαζικοί εκτοπισμοί, οι αλλεπάλληλοι ισραηλινοί βομβαρδισμοί και η φθορά της ιρανικής επιρροής διαβρώνουν τον παραδοσιακό μύθο της «αντίστασης» και ανοίγουν ένα επικίνδυνο κενό για το μέλλον της σιιτικής κοινότητας.
Η απόφαση της Χεζμπολάχ να ανοίξει πλήρες μέτωπο με το Ισραήλ, σε αντίποινα για τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, πυροδότησε σφοδρή ισραηλινή αεροπορική εκστρατεία και στοχευμένες επιχειρήσεις ειδικών δυνάμεων σε νότιο Λίβανο και νότια προάστια της Βηρυτού. Σε διάστημα λίγων ημερών περισσότερο από 1 εκατομμύριο Λιβανέζοι, πολλοί για δεύτερη φορά μέσα σε δύο χρόνια, υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, συχνά μέσα στη νύχτα, με ελάχιστα υπάρχοντα, δημιουργώντας σκηνές χάους σε δρόμους, σχολεία και πρόχειρα καταφύγια στην πρωτεύουσα.
Εκατοντάδες άμαχοι έχουν σκοτωθεί και σχεδόν 1.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους συνολικά, καθώς ισραηλινά πλήγματα χτυπούν όχι μόνο στρατιωτικούς στόχους, αλλά και ξενοδοχεία, παραλιακούς χώρους και υποδομές όπου είχαν συγκεντρωθεί εκτοπισμένοι, με το Τελ Αβίβ να υποστηρίζει ότι στοχοποιεί στελέχη της Χεζμπολάχ και ιρανούς αξιωματούχους. Στη Βηρυτό, δρόμοι έχουν παραλύσει από ατελείωτες ουρές οχημάτων, σχολεία μετατρέπονται σε αυτοσχέδιους ξενώνες και οικογένειες κοιμούνται σε αυτοκίνητα ή σε σκηνές στην παραλιακή λεωφόρο, καίγοντας σκουπίδια για να ζεσταθούν.
Η Χεζμπολάχ, ο Λίβανος και η οργή της σιιτικής βάσης
Η σιιτική κοινότητα του Λιβάνου, ιστορικός κορμός στήριξης της Χεζμπολάχ, περιγράφεται πλέον ως «ανάμεσα σε σφύρα και άκμονα», παγιδευμένη ανάμεσα στην απειλή στρατιωτικής εξόντωσης από το Ισραήλ και στον φόβο ότι ο νότιος Λίβανος μπορεί να γνωρίσει την τύχη της Γάζας, να ισοπεδωθεί και να εκκενωθεί για χρόνια. Κάτοικοι από περιοχές υπό επιρροή της οργάνωσης εκφράζουν δημόσια, αν και ακόμη ανώνυμα, υπό τον φόβο αντιποίνων, οργή και απορία για το πώς η ηγεσία έλαβε απόφαση πολέμου μέσα στο Ραμαζάνι, χωρίς καμία μέριμνα για γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένους.
Συνεντεύξεις με παραδοσιακούς υποστηρικτές της Χεζμπολάχ αποκαλύπτουν βαθύ αίσθημα προδοσίας: άνθρωποι που κάποτε υπερασπίζονταν με πάθος το «κόμμα του Θεού» σε διαδηλώσεις, τηλεοπτικά πάνελ και στα social media, σήμερα δηλώνουν ότι «η τιμή που πληρώσαμε δεν είναι αρκετή;» και ζητούν να σταματήσει ο φαύλος κύκλος εκτόπισης, καταστροφής και φτώχειας. Παράλληλα, η σιιτική πολιτική σύμμαχος Amal του προέδρου του Κοινοβουλίου Νάμπι Μπέρι ψήφισε στο υπουργικό συμβούλιο υπέρ απόφασης απαγόρευσης των στρατιωτικών δραστηριοτήτων της Χεζμπολάχ, ένδειξη ρήγματος ακόμη και στο εσωτερικό του σιιτικού μπλοκ, έστω κι αν η κυβέρνηση αδυνατεί να επιβάλει στην πράξη ένα τέτοιο μέτρο.
«Χεζμπολάχ» στον Λίβανο: φθορά, διάδοχος χωρίς χάρισμα και αδιέξοδο
Για δεκαετίες η Χεζμπολάχ είχε χτίσει την ισχύ της στηρίζοντας σιιτικές κοινότητες με υπηρεσίες υγείας, παιδείας, δανείων και στέγασης, αντικαθιστώντας ουσιαστικά το αδύναμο λιβανικό κράτος και δικαιολογώντας με αυτόν τον τρόπο τις στρατιωτικές της περιπέτειες σε Συρία, Υεμένη και τα αλλεπάλληλα μέτωπα με το Ισραήλ. Όμως η πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία έκοψε τις απευθείας γραμμές υποστήριξης από το Ιράν, ενώ η νέα κυβέρνηση στη Βηρυτό έχει περιορίσει τις πηγές χρηματοδότησης της οργάνωσης, δυσχεραίνοντας ακόμη και την ανοικοδόμηση μετά τον πόλεμο του 2024.
Την ίδια ώρα, ο νέος γενικός γραμματέας Ναΐμ Κάσεμ στερείται του πολιτικού και επικοινωνιακού χαρίσματος του προκατόχου του Χασάν Νασράλα, ο οποίος μετά το 2006 είχε συνδέσει το όνομά του με ένα τεράστιο πρόγραμμα ανασυγκρότησης νότιου Λιβάνου και νότιων προαστίων Βηρυτού. Αναλυτές σημειώνουν ότι ο Κάσεμ δεν διαθέτει «στρατιωικές νίκες» ούτε το κύρος του Νασράλα, με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται να επιβάλει μια νέα μεγάλη σύγκρουση με το Ισραήλ στα μάτια της σιιτικής κοινότητας και του ευρύτερου περιφερειακού ακροατηρίου, σύμφωνα με τη Washington Post.
Παρά τις ρωγμές, η Χεζμπολάχ εξακολουθεί να μην έχει πραγματικό ανταγωνιστή εντός της σιιτικής σκηνής: όσοι προσπάθησαν να οργανώσουν κοσμική ή εναλλακτική σιιτική αντιπολίτευση, όπως ο γιατρός Χάντι Μουράντ σε πρόσφατες δημοτικές εκλογές, καταγγέλλουν παρενοχλήσεις και στοχοποίηση. Έτσι, ακόμη κι αν η δυσαρέσκεια διογκώνεται, χωρίς στρατιωτική ή πολιτική «ήττα» της Χεζμπολάχ δεν φαίνεται να υπάρχει θεσμικός δρόμος για δίκαιη αντιπαράθεση στο εσωτερικό της σιιτικής κοινότητας, αφήνοντας μεγάλο μέρος των εκτοπισμένων σε μια ζοφερή αναμονή για μια κατάπαυση του πυρός που δεν έρχεται.
