Ο πόλεμος στην Ουκρανία μπαίνει στον πέμπτο του χρόνο χωρίς να επιβεβαιώνει το αφήγημα περί αναπόφευκτης ρωσικής νίκης. Οι ουκρανικές αντεπιθέσεις, οι τεράστιες ρωσικές απώλειες και η πίεση στις ενεργειακές εξαγωγές της Μόσχας διαμορφώνουν ένα εντελώς διαφορετικό τοπίο από αυτό που επιδίωκε το Κρεμλίνο.
Καθώς οι διαπραγματεύσεις ειρήνης με τη διαμεσολάβηση του προέδρου Τραμπ έχουν «κολλήσει», η Ρωσία επιχειρεί να παρουσιάσει την τελική επικράτησή της στην Ουκρανία ως ζήτημα χρόνου. Ωστόσο, η πραγματικότητα στο πεδίο είναι σκληρή: πάνω από 1,2 εκατομμύρια Ρώσοι στρατιώτες έχουν τεθεί εκτός μάχης, περίπου 325.000 νεκροί, ενώ τα μέτωπα κινούνται με ρυθμούς λίγων δεκάδων μέτρων την ημέρα. Την ίδια ώρα, η Ουκρανία ανακτά εδάφη στο βορειοανατολικό Κουπιάνσκ και στη νοτιοανατολική Ζαπορίζια, εκθέτοντας τις υπερβολικές δηλώσεις των Ρώσων στρατηγών.
Ουκρανία: οι «μικρές» αντεπιθέσεις που πονούν τη Ρωσία
Στη Ζαπορίζια, οι ουκρανικές δυνάμεις εξαπολύουν στοχευμένες τακτικές επιθέσεις, όχι για βαθιά διείσδυση αλλά για να χτυπήσουν τα αδύνατα σημεία της ρωσικής παράταξης και να αναγκάσουν τη Μόσχα να μετακινήσει εφεδρείες εκεί όπου το Κίεβο επιλέγει. Ουκρανοί αξιωματικοί περιγράφουν μια στρατηγική φθοράς: εκκαθάριση ρωσικών «ομάδων διείσδυσης» – μικρών μονάδων που προωθούνται πεζή υπό πυκνά πυρά πυροβολικού και drones – και διαρκής ανατροπή των σχεδίων του αντιπάλου. Η ανακατάληψη της Κουπιάνσκ στα μέσα Δεκεμβρίου, λίγες εβδομάδες μετά τις ρωσικές πανηγυρικές ανακοινώσεις, έγινε σύμβολο αυτής της τακτικής, με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να καταγράφει βίντεο από το μέτωπο για να υπογραμμίσει την ουκρανική αντοχή.
Η Ουκρανία ωστόσο πληρώνει επίσης βαρύ τίμημα: ο Ζελένσκι έχει αναγνωρίσει 55.000 νεκρούς στρατιώτες, ενώ τα αποδεκατισμένα τμήματα πεζικού στηρίζονται όλο και περισσότερο σε εκρηκτικά drones και πυροβολικό για να ανακόψουν τις ρωσικές επιθέσεις. Παράλληλα, το Κίεβο αντιμετωπίζει δυσκολίες στη στρατολόγηση, με δυτικούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους να σημειώνουν ότι, αν και η Ρωσία εξακολουθεί να στρατολογεί περισσότερους άνδρες, πλέον δεν καταφέρνει να καλύψει τις απώλειες του 2025.
Ρωσία – Ουκρανία: πόλεμος φθοράς χωρίς ρωσική «αστραπιαία νίκη»
Οι υποσχέσεις για γρήγορη ρωσική νίκη έχουν μετατραπεί σε έναν πόλεμο χαρακωμάτων όπου η πρόοδος μετριέται σε γιάρδες. Στο Τσασίβ Γιαρ, στην ανατολική περιφέρεια του Ντονέτσκ, οι ρωσικές δυνάμεις έχουν προχωρήσει μόλις 6 μίλια σε διάστημα μηνών – περίπου 16 γιάρδες την ημέρα, πιο αργά ακόμη και από τη διαβόητη μάχη του Σομμ στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπως υπολογίζει το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS). Συνολικά, η Ρωσία κατέλαβε μόλις το 0,8% του ουκρανικού εδάφους το 2025, σύμφωνα με δυτικό αξιωματούχο, με τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών να προβλέπουν ότι θα συνεχίσει να πετυχαίνει μόνο οριακά κέρδη με τεράστιο κόστος.
Η Μόσχα βασίζεται σε τακτικές «διείσδυσης» με μικρές ομάδες πεζικού που κινούνται κάτω από πυρά και επιθέσεις drones, προσπαθώντας απλώς να επιβιώσουν μέχρι να φτάσουν ενισχύσεις. Αυτή η προσέγγιση, όμως, οδηγεί σε εξαιρετικά υψηλές απώλειες και σε επισφαλή έλεγχο των όποιων εδαφών κερδίζονται, αφήνοντας την Ουκρανία με ευκαιρίες για αντεπιθέσεις. Ακόμη και σύμμαχοι της Ουκρανίας παραδέχονται ότι ο πόλεμος «θα συνεχιστεί όπως τα τελευταία χρόνια», με κυρίως σταθερά μέτωπα και μικρά, αιματηρά βήματα των ρωσικών δυνάμεων.
Ουκρανία, Ρωσία και η μάχη των drones και του πετρελαίου
Ένα από τα πλεονεκτήματα που ανέπτυξε η Ρωσία το 2025 ήταν η ανωτερότητα σε μεσαίου βεληνεκούς drones, όπως τα φθηνά Molniya, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για να χτυπούν ουκρανικές γραμμές ανεφοδιασμού και οχήματα με ενισχύσεις. Η Μόσχα μάλιστα προσαρμόσε τα drones με κρυφά τερματικά Starlink, παρακάμπτοντας τα ουκρανικά συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου. Όμως η πρόσφατη απενεργοποίηση της πρόσβασης Starlink για τον ρωσικό στρατό στην Ουκρανία περιόρισε σημαντικά αυτό το πλεονέκτημα, με Ουκρανούς στρατιώτες να καταγράφουν αισθητή μείωση των ρωσικών επιθέσεων με drones και τη Ρωσία να αναζητά εναλλακτικές λύσεις.
Ταυτόχρονα, το οικονομικό οξυγόνο του Κρεμλίνου – το πετρέλαιο – μπαίνει στο στόχαστρο. Νέες δυτικές κυρώσεις, κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων της «σκιώδους αρμάδας» και η πίεση του προέδρου Τραμπ στην Ινδία να περιορίσει τις αγορές ρωσικού αργού έχουν ρίξει την τιμή του βασικού ρωσικού blend Urals σε σημαντική έκπτωση έναντι του Brent. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η εικόνα μιας «άτρωτης» ρωσικής οικονομίας έχει ραγίσει, καθώς η μείωση των εσόδων από το πετρέλαιο δημιουργεί ρωγμές στον προϋπολογισμό και, μακροπρόθεσμα, στις δυνατότητες της Ρωσίας να συντηρήσει την πολεμική της μηχανή, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.
Στο παρασκήνιο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιχειρεί να αξιοποιήσει την οικονομική επιρροή, προσεγγίζοντας τον Ντόναλντ Τραμπ με εμπορικές και ενεργειακές συμφωνίες, με στόχο να περιοριστεί η αμερικανική στήριξη στην Ουκρανία ή να πιεστεί το Κίεβο να παραχωρήσει εδάφη που ο ρωσικός στρατός δεν έχει καταφέρει να κατακτήσει. Όπως σημειώνει ο Σέθ Τζόουνς του CSIS, ο «μεγάλος ελιγμός» για τη Ρωσία ίσως δεν βρίσκεται στο πεδίο της μάχης αλλά στην Ουάσιγκτον, όπου μια αλλαγή στάσης θα μπορούσε να αποδειχθεί πιο καθοριστική από οποιαδήποτε επίθεση στο μέτωπο.
