Κατά πλειοψηφία εγκρίθηκε από την Ολομέλεια της Βουλής το νέο ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο φέρνει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και εισαγάγει, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα δημιουργίας των λεγόμενων «κόμβων επιστροφής» (return hubs) για παράνομους μετανάστες εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.
Στην ψηφοφορία επί της αρχής, το νομοσχέδιο υποστηρίχθηκε αποκλειστικά από την κοινοβουλευτική ομάδα της Νέας Δημοκρατίας. Το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ δήλωσε «παρών», ενώ τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης το καταψήφισαν, δηλώνοντας την ξεκάθαρη αντίθεσή τους ως προς τον πυρήνα της μεταναστευτικής πολιτικής που προωθείται. Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στο άρθρο 159 του σχεδίου νόμου, το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα δημιουργίας αυτών των «return hubs». Η συγκεκριμένη διάταξη υπερψηφίστηκε μόνο από την κυβερνητική πλειοψηφία, με σύσσωμη την αντιπολίτευση να την απορρίπτει, αναδεικνύοντας το έντονο πολιτικό ρήγμα γύρω από το νέο εργαλείο επιστροφών.
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, σχολιάζοντας τη στάση της αντιπολίτευσης, ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα «Χ» ότι η ρύθμιση αφορά τη δυνατότητα δημιουργίας κέντρων κράτησης σε τρίτες χώρες, μεταξύ αυτών και στην Αφρική, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τις επιστροφές. Σύμφωνα με τον ίδιο, «όλα τα άλλα κόμματα πέραν της ΝΔ, ψήφισαν οι παράνομοι μετανάστες να μένουν στην Ελλάδα και να μην τους απελαύνουμε σε τρίτες χώρες».
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η συζήτηση για την υιοθέτηση των «return hubs» έχει προωθηθεί από κράτη όπως η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ολλανδία, η Αυστρία και η Δανία, τα οποία εμφανίζονται να στηρίζουν ένα πιο κεντρικοποιημένο και αυστηρό πλαίσιο διαχείρισης των επιστροφών. Όπως έχει επισημάνει ο Θάνος Πλεύρης κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής συζήτησης, οι κόμβοι αυτοί θα αναπτύσσονται σε συνεργασία με τρίτες χώρες, πιθανότατα στην Αφρική και την Ασία.
Σε αυτούς θα μεταφέρονται άτομα που έχουν εισέλθει στην Ευρώπη χωρίς νόμιμα έγγραφα, δεν πληρούν τα κριτήρια χορήγησης ασύλου και δεν μπορούν να επιστραφούν στις χώρες προέλευσής τους. Ο ίδιος έχει υπογραμμίσει ότι η λειτουργία των δομών θα βασίζεται σε συμφωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τρίτα κράτη και θα υπόκειται στις προβλέψεις του ευρωπαϊκού και διεθνούς δικαίου. Παράλληλα, έχει αναφέρει ότι βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις με δύο αφρικανικές χώρες, με στόχο την υπογραφή σχετικών συμφωνιών μέσα στο 2026.
Σύμφωνα με το μέλος της κυβέρνησης από το 2019 μέχρι σήμερα οι παράνομες ροές έχουν περιοριστεί σε 197.651 άτομα, όταν την περίοδο 2015 – 2019 είχαν εκτοξευτεί σε 1.215.280. Όπως είπε: «Το 2025 είχαμε μείωση ροών από τα θαλάσσια σύνορα κατα 25% ως αποτέλεσμα και των μέτρων που ψηφίσαμε τους τελευταίους μήνες τα οποία λειτουργούν αποτρεπτικά.
Τους πρώτους 5 μήνες του 2026 η συνολική μείωση ροών είναι στο 36%, ειδικά στα νησιά του Αιγαίου η μείωση ανέρχεται στο 65%. Το μόνο σημείο της χώρας μας που υφίσταται μεταναστευτική πίεση είναι η Κρήτη». Πρόσθεσε δε ότι το 2019 η κυβέρνηση της ΝΔ παρέλαβε 140.000 εκκρεμείς αιτήσεις ασύλου τονίζοντας πως σήμερα είναι μόλις 28.000. Παράλληλα, ανέφερε ότι επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ πάνω από τις 7 στις 10 αιτήσεις ασύλου αναγνωρίζονταν ενώ σήμερα το ποσοστό έχει πέσει στο 40,7%.
Πέρα από τη διάταξη για τα return hubs, το νομοσχέδιο ενσωματώνει επίσης νέο ενιαίο ευρωπαϊκό σύστημα προελέγχου και καταγραφής όλων των προσώπων που εισέρχονται παράνομα στα σύνορα της ΕΕ. Το σύστημα αυτό στοχεύει στην ταχύτερη ταυτοποίηση και διαχείριση των μεταναστευτικών ροών σε επίπεδο κρατών-μελών. Επιπλέον, προβλέπονται ρυθμίσεις για την επιτάχυνση της διαδικασίας εξέτασης των αιτήσεων ασύλου, με στόχο τη μείωση των καθυστερήσεων και την ταχύτερη έκδοση αποφάσεων, στο πλαίσιο της συνολικής αναμόρφωσης του ευρωπαϊκού πλαισίου για τη μετανάστευση.
