Ο πιλότος ενός αμερικανικού μαχητικού αεροσκάφους F-15, το οποίο καταρρίφθηκε πάνω από το Ιράν, διασώθηκε, εξέλιξη που εντάσσεται στη μακρά ιστορία αποστολών μάχης έρευνας και διάσωσης των ΗΠΑ (Combat Search and Rescue – CSAR) που εκτείνονται σε δεκαετίες. Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με το CBS, συνεργάτη του BBC στις ΗΠΑ, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη επιχείρηση εντοπισμού δεύτερου μέλους του πληρώματος βαθιά μέσα στο ιρανικό έδαφος.
Οι αποστολές CSAR συγκαταλέγονται στις πιο σύνθετες και χρονικά κρίσιμες επιχειρήσεις για τις οποίες προετοιμάζονται οι ένοπλες δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους. Στις ΗΠΑ, επίλεκτες μονάδες της πολεμικής αεροπορίας εκπαιδεύονται ειδικά για τέτοιου είδους αποστολές και συχνά αναπτύσσονται προληπτικά κοντά σε περιοχές συγκρούσεων, όπου υπάρχει πιθανότητα απώλειας αεροσκαφών.
Η ιστορία των αποστολών CSAR
Οι αεροπορικές αποστολές διάσωσης σε περίοδο πολέμου έχουν μακρά ιστορία, που ξεκινά από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν πιλότοι πραγματοποιούσαν πρόχειρες προσγειώσεις στη Γαλλία για να διασώσουν καταρριφθέντες συναδέλφους τους. Οι μονάδες pararescue των ΗΠΑ εντοπίζουν την καταγωγή τους σε αποστολή του 1943, όταν δύο στρατιωτικοί χειρουργοί πραγματοποίησαν πτώση με αλεξίπτωτο στη Βιρμανία, τη σημερινή Μιανμάρ, για να βοηθήσουν τραυματισμένους στρατιώτες.
Η πρώτη διάσωση με ελικόπτερο παγκοσμίως πραγματοποιήθηκε ένα χρόνο αργότερα, όταν Αμερικανός υπολοχαγός διέσωσε τέσσερις στρατιώτες πίσω από ιαπωνικές γραμμές, σύμφωνα με το περιοδικό Air & Space του Smithsonian, γεγονός που σηματοδότησε και την πρώτη επιχειρησιακή χρήση ελικοπτέρου σε μάχη. Οι πρώτες επίσημες μονάδες έρευνας και διάσωσης δημιουργήθηκαν στις ΗΠΑ αμέσως μετά τον πόλεμο, ενώ η σύγχρονη μορφή των αποστολών CSAR αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ.
Μία από τις πιο γνωστές αποστολές, γνωστή ως Bat 21, οδήγησε στην απώλεια πολλών αεροσκαφών και σε πολλαπλές απώλειες Αμερικανών στρατιωτών, κατά την προσπάθεια διάσωσης πιλότου πίσω από τις γραμμές του Βόρειου Βιετνάμ. Ο πόλεμος αυτός οδήγησε σε σημαντική επέκταση των αποστολών CSAR, με αυξημένη πολυπλοκότητα και εύρος, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση των τακτικών και διαδικασιών που χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα.
Οι ομάδες pararescue της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ
Παρότι κάθε κλάδος των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ διαθέτει περιορισμένες δυνατότητες CSAR, η Πολεμική Αεροπορία έχει την κύρια ευθύνη για τον εντοπισμό και τη διάσωση στρατιωτικού προσωπικού. Το έργο αυτό εκτελείται κυρίως από τους λεγόμενους pararescue jumpers, οι οποίοι ανήκουν στην ευρύτερη κοινότητα ειδικών επιχειρήσεων. Το επίσημο μότο τους είναι «Αυτά κάνουμε, για να ζήσουν άλλοι», και η αποστολή τους θεωρείται μέρος μιας ευρύτερης δέσμευσης ότι κανένα μέλος των ενόπλων δυνάμεων δεν θα εγκαταλειφθεί.
Το προσωπικό αυτό είναι εξαιρετικά εκπαιδευμένο τόσο ως μαχητές όσο και ως διασώστες- παραϊατρικοί, περνώντας από μία από τις πιο απαιτητικές διαδικασίες επιλογής και εκπαίδευσης στον αμερικανικό στρατό. Η εκπαίδευση, που διαρκεί περίπου δύο χρόνια, περιλαμβάνει εκπαίδευση σε αλεξίπτωτα και καταδύσεις, βασική υποβρύχια καταστροφή, επιβίωση, αντίσταση και διαφυγή, καθώς και πλήρες πρόγραμμα πολιτικού παραϊατρικού. Παράλληλα, λαμβάνουν εξειδικευμένη εκπαίδευση στην ιατρική πεδίου μάχης, σε σύνθετες επιχειρήσεις ανάκτησης και στη χρήση όπλων.
Στο πεδίο, οι ομάδες αυτές διοικούνται από εξειδικευμένους αξιωματικούς Combat Rescue Officers, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για τον σχεδιασμό, τον συντονισμό και την εκτέλεση των επιχειρήσεων διάσωσης.
Πρόσφατες αποστολές διάσωσης των ΗΠΑ
Τα τελευταία χρόνια, ομάδες pararescue αναπτύχθηκαν εκτενώς στους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, πραγματοποιώντας χιλιάδες αποστολές για τη διάσωση τραυματισμένων ή εγκλωβισμένων στρατιωτών των ΗΠΑ και συμμάχων.
Το 2005, συμμετείχαν στην επιχείρηση διάσωσης μέλους των Navy SEAL που είχε τραυματιστεί και είχε βρει καταφύγιο σε αφγανικό χωριό, μετά από ενέδρα στην οποία σκοτώθηκαν τα υπόλοιπα τρία μέλη της ομάδας του, περιστατικό που αργότερα αποτέλεσε τη βάση για την ταινία «Lone Survivor».
Παρά ταύτα, αποστολές για τη διάσωση καταρριφθέντων Αμερικανών πιλότων παραμένουν σπάνιες τις τελευταίες δεκαετίες. Το 1999, πιλότος αεροσκάφους F-117 που καταρρίφθηκε πάνω από τη Σερβία εντοπίστηκε και διασώθηκε από ομάδες pararescue. Σε ένα ακόμη ιδιαίτερα γνωστό περιστατικό στη Βοσνία το 1995, ο Αμερικανός πιλότος Σκοτ Ο’Γκρέιντι διασώθηκε σε κοινή επιχείρηση της Πολεμικής Αεροπορίας και του Σώματος Πεζοναυτών, αφού είχε καταρριφθεί και απέφυγε τη σύλληψη για έξι ημέρες.
