Νέα εμπλοκή στο διπλωματικό παζάρι ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν προκαλεί η επιμονή της Τεχεράνης ότι καμία συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς εκεχειρία στον Λίβανο.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, ξεκαθάρισε σε συνέντευξη Τύπου στην Τεχεράνη ότι η παύση των εχθροπραξιών στον Λίβανο αποτελεί «βασική προϋπόθεση» για οποιαδήποτε συμφωνία με την Ουάσινγκτον.
«Επιμένουμε ότι η εκεχειρία στον Λίβανο είναι βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία που αποσκοπεί στον τερματισμό του πολέμου με τις ΗΠΑ», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η Τεχεράνη συνδέει όλα τα μέτωπα
Η δήλωση Μπαγαΐ δείχνει ότι το Ιράν δεν αντιμετωπίζει τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ ως μια στενή διμερή υπόθεση.
Αντίθετα, επιχειρεί να συνδέσει το ενδεχόμενο συμφωνίας με όλα τα ανοιχτά μέτωπα της περιοχής, βάζοντας στο ίδιο τραπέζι το Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ, το πυρηνικό πρόγραμμα, τον Λίβανο και τη Χεζμπολάχ.
Η θέση αυτή δυσκολεύει τον σχεδιασμό της Ουάσινγκτον, η οποία προσπαθεί να πετύχει αποκλιμάκωση σε επιμέρους μέτωπα χωρίς να εμφανιστεί ότι αποδέχεται ένα συνολικό πακέτο όρων που υπαγορεύεται από την Τεχεράνη.
Οι ΗΠΑ πιέζουν για ξεχωριστό σχέδιο στον Λίβανο
Την ίδια ώρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες κινούνται παρασκηνιακά για ένα νέο σχέδιο αποκλιμάκωσης ανάμεσα σε Ισραήλ και Λίβανο.
Σύμφωνα με διεθνή μέσα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε επαφές τόσο με τον πρόεδρο του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν όσο και με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει, σε πρώτο στάδιο, η Χεζμπολάχ να σταματήσει τις επιθέσεις κατά του Ισραήλ και, σε αντάλλαγμα, το Ισραήλ να αποφύγει περαιτέρω κλιμάκωση στη Βηρυτό.
Πρόκειται για προσπάθεια να στηθεί ένας μηχανισμός σταδιακής αποκλιμάκωσης, ώστε να μην τιναχθούν στον αέρα οι ευρύτερες διαπραγματεύσεις με το Ιράν.
Το Ισραήλ ανεβάζει την πίεση
Στο πεδίο, όμως, η κατάσταση κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Ο ισραηλινός στρατός έχει εντείνει τις επιχειρήσεις του στον νότιο Λίβανο, ενώ ο Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς έδωσαν εντολή για πλήγματα στα νότια προάστια της Βηρυτού, περιοχή που θεωρείται προπύργιο της Χεζμπολάχ.
Παράλληλα, οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν προχωρήσει βαθύτερα στον νότιο Λίβανο, με την κατάληψη στρατηγικών σημείων να προκαλεί ανησυχία για νέα επέκταση της σύγκρουσης.
Η εικόνα αυτή ενισχύει το επιχείρημα της Τεχεράνης ότι δεν μπορεί να υπάρξει συνολική συμφωνία με τις ΗΠΑ όσο συνεχίζονται τα ισραηλινά πλήγματα κατά της Χεζμπολάχ.
Η Χεζμπολάχ ως κλειδί της διαπραγμάτευσης
Η Χεζμπολάχ βρίσκεται πλέον στο κέντρο της διπλωματικής εξίσωσης.
Για το Ισραήλ, η οργάνωση αποτελεί άμεση απειλή στα βόρεια σύνορα και πρέπει να πιεστεί στρατιωτικά μέχρι να σταματήσει τις επιθέσεις.
Για το Ιράν, όμως, η Χεζμπολάχ είναι βασικός σύμμαχος και εργαλείο επιρροής στον Λίβανο. Η Τεχεράνη δεν θέλει να εμφανιστεί ότι αποδέχεται μια συμφωνία με τις ΗΠΑ την ώρα που ο στενότερος περιφερειακός της σύμμαχος δέχεται ισχυρά πλήγματα.
Αυτό σημαίνει ότι η τύχη μιας συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν μπορεί τελικά να εξαρτηθεί από το αν θα υπάρξει έστω προσωρινή παύση των συγκρούσεων στο λιβανικό μέτωπο.
Το δίλημμα της Ουάσινγκτον
Η Ουάσινγκτον βρίσκεται μπροστά σε δύσκολο δίλημμα.
Από τη μία, θέλει να κλείσει ένα πλαίσιο συμφωνίας με το Ιράν, ώστε να αποφύγει νέα γενικευμένη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και να μειώσει την πίεση στις αγορές ενέργειας.
Από την άλλη, δεν θέλει να εμφανιστεί ότι πιέζει υπερβολικά το Ισραήλ ή ότι αποδέχεται τους όρους της Τεχεράνης για τον Λίβανο.
Η αμερικανική γραμμή επιχειρεί να κρατήσει χωριστά τα μέτωπα. Το Ιράν, αντίθετα, τα ενώνει.
Γιατί ο Λίβανος αλλάζει το παιχνίδι
Η απαίτηση της Τεχεράνης για εκεχειρία στον Λίβανο μετατρέπει μια ήδη δύσκολη διαπραγμάτευση σε ακόμη πιο περίπλοκο παζάρι.
Μέχρι τώρα, η συζήτηση επικεντρωνόταν κυρίως στην παράταση της εκεχειρίας με το Ιράν, στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, στις κυρώσεις και στο πυρηνικό πρόγραμμα.
Πλέον, όμως, το Ιράν προσθέτει ρητά και τον Λίβανο, ζητώντας ουσιαστικά να σταματήσει η ισραηλινή πίεση κατά της Χεζμπολάχ ως προϋπόθεση για να προχωρήσει η ευρύτερη συμφωνία.
Αυτό δίνει στην Τεχεράνη μεγαλύτερο διαπραγματευτικό βάθος, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τον κίνδυνο αποτυχίας.
Κίνδυνος για ντόμινο κλιμάκωσης
Αν το μέτωπο του Λιβάνου συνεχίσει να φλέγεται, οι πιθανότητες μιας συνολικής αποκλιμάκωσης μειώνονται.
Κάθε νέο ισραηλινό πλήγμα στη Βηρυτό ή στον νότιο Λίβανο μπορεί να οδηγήσει τη Χεζμπολάχ σε αντίποινα. Κάθε αντίποινο μπορεί να προκαλέσει νέα ισραηλινή απάντηση. Και κάθε τέτοιος κύκλος βίας δυσκολεύει τη θέση των ΗΠΑ στις συνομιλίες με την Τεχεράνη.
Με άλλα λόγια, ο Λίβανος δεν είναι πλέον παράλληλο μέτωπο. Είναι πιθανό να γίνει ο παράγοντας που θα κρίνει αν η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν θα προχωρήσει ή θα παγώσει.
Το μήνυμα της Τεχεράνης
Η δήλωση Μπαγαΐ λειτουργεί και ως μήνυμα προς το εσωτερικό του Ιράν.
Η ιρανική ηγεσία θέλει να δείξει ότι δεν εγκαταλείπει τους συμμάχους της και ότι δεν συζητά συμφωνία με τις ΗΠΑ αποκομμένη από το ευρύτερο περιφερειακό πεδίο.
Ταυτόχρονα, στέλνει μήνυμα στην Ουάσινγκτον ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να δεχθεί μια συμφωνία που θα αφορά μόνο τα αμερικανικά συμφέροντα και θα αφήνει ανοιχτό το μέτωπο του Λιβάνου.
Όλα περνούν πλέον και από τη Βηρυτό
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η αμερικανική διπλωματία μπορεί να πετύχει παράλληλη αποκλιμάκωση με το Ιράν και στον Λίβανο.
Αν η Χεζμπολάχ σταματήσει τις επιθέσεις και το Ισραήλ περιορίσει τα πλήγματα, μπορεί να δημιουργηθεί χώρος για πρόοδο στο ευρύτερο παζάρι.
Αν όμως το Ισραήλ συνεχίσει να επεκτείνει τις επιχειρήσεις του και η Χεζμπολάχ απαντήσει, τότε η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά.
Η Τεχεράνη έβαλε πλέον καθαρά τον Λίβανο στο τραπέζι. Και αυτό σημαίνει ότι η επόμενη φάση της κρίσης δεν θα κριθεί μόνο στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη, αλλά και στη Βηρυτό.
