Η κλιμάκωση της συζήτησης για την ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή φέρνει στο επίκεντρο τον Φρίντριχ Μερτς και τον Εμανουέλ Μακρόν, καθώς Βερολίνο και Παρίσι ανοίγουν για πρώτη φορά θεσμικά το θέμα μιας «ευρωπαϊκής πυρηνικής ομπρέλας» υπό γαλλική ηγεσία. Στο περιθώριο της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, ο Γερμανός καγκελάριος αποκάλυψε ότι έχει ήδη ξεκινήσει προκαταρκτικές συνομιλίες με τον Γάλλο πρόεδρο για το πώς η γαλλική πυρηνική ισχύς μπορεί να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό σχήμα αποτροπής, σε μια περίοδο που οι Ευρωπαίοι φοβούνται ότι η Ουάσινγκτον θα περιορίσει τη στρατιωτική της παρουσία στην ήπειρο.
Η πρωτοβουλία του Μερτς έρχεται καθώς ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία μπαίνει στον πέμπτο χρόνο του και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν τρόπους να κλείσουν ένα δυνητικό «κενό αποτροπής», την ώρα που οι ΗΠΑ στέλνουν επαναλαμβανόμενα μηνύματα για στροφή πόρων προς τον Ινδο-Ειρηνικό. Ο Γερμανός καγκελάριος, ανοίγοντας τις εργασίες της Διάσκεψης στο Μόναχο, τόνισε ότι η Ευρώπη «πρέπει να γίνει μια παγκόσμια πολιτική δύναμη με δική της στρατηγική ασφαλείας» και υπενθύμισε τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της ΕΕ (Άρθρο 42) σε περίπτωση «ένοπλης επίθεσης» κατά κράτους-μέλους.
Ο άξονας Μερτς – Μακρόν και η «ευρωπαϊκή πυρηνική ομπρέλα»
Ο Μερτς αποκάλυψε ότι έχει ξεκινήσει «αρχικές συνομιλίες» με τον Μακρόν για την ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή, διευκρινίζοντας ότι αυτές παραμένουν αυστηρά ενταγμένες στο πλαίσιο της πυρηνικής συμμετοχής στο ΝΑΤΟ και δεν αποσκοπούν στη δημιουργία «ζωνών διαφοροποιημένης ασφάλειας» στην Ευρώπη. Την ίδια ώρα, ο Γάλλος πρόεδρος ετοιμάζεται να εκφωνήσει εντός των επόμενων εβδομάδων μια πολυσυζητημένη ομιλία για τη γαλλική πυρηνική στρατηγική, κίνηση που ερμηνεύεται ως βήμα προς ένα πιο συγκροτημένο ευρωπαϊκό δόγμα αποτροπής.
Σε αντίθεση με το βρετανικό οπλοστάσιο, η γαλλική πυρηνική δύναμη παραμένει εκτός των ρυθμίσεων «πυρηνικού διαμοιρασμού» του ΝΑΤΟ και δεν βασίζεται σε αμερικανική τεχνολογία, γεγονός που δίνει στο Παρίσι πλήρη αυτονομία στον σχεδιασμό και τη χρήση του οπλοστασίου του. Το Λονδίνο, παρότι διατηρεί αυτονομία στη χρήση των όπλων του, εξαρτάται από τις ΗΠΑ για την κατασκευή, συντήρηση και αναβάθμισή τους, κάτι που ενισχύει τον ειδικό ρόλο της Γαλλίας ως της μόνης πλήρως αυτόνομης πυρηνικής δύναμης της ΕΕ.
Πώς ο Μακρόν «ανοίγει» το πυρηνικό δόγμα της Γαλλίας
Το Παρίσι εδώ και χρόνια επιμένει ότι τα «ζωτικά συμφέροντα» που θεμελιώνουν το πυρηνικό του δόγμα έχουν «ευρωπαϊκή διάσταση», αφήνοντας σκόπιμα ασαφές υπό ποιες ακριβώς συνθήκες ένας Γάλλος πρόεδρος θα έδινε εντολή χρήσης πυρηνικών όπλων. Πέρυσι, ο Μακρόν προσκάλεσε ευρωπαϊκές χώρες να «ανοίξουν τη στρατηγική συζήτηση» για πιθανές νέες μορφές συνεργασίας, ενώ σύμφωνα με πηγές που ενημερώνονται για τις διαβουλεύσεις, οι τρέχουσες συνομιλίες Παρισιού – ευρωπαϊκών πρωτευουσών είναι σε πρώιμο, διερευνητικό στάδιο και δεν στοχεύουν – τουλάχιστον προς το παρόν – σε ανάπτυξη γαλλικών πυρηνικών σε άλλες χώρες.
Στο τραπέζι βρίσκονται σενάρια για προσαρμογή της γαλλικής στάσης και του δόγματος αποτροπής ώστε να καλύπτουν πιο ξεκάθαρα μη γαλλικά εδάφη, χωρίς όμως να αγγίζεται ο έλεγχος των όπλων από το Παρίσι. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που παρακολουθούν στενά τη διαδικασία τονίζουν ότι «αρκετοί στην Ευρώπη θεωρούν πολύ θετικό το γεγονός ότι Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτουν αυτά τα όπλα», καθώς ενισχύουν συνολικά την αξιοπιστία της δυτικής αποτροπής στο ευρωπαϊκό θέατρο.
Ο Μερτς απέναντι στις ΗΠΑ, την Κίνα και τον «πολιτισμικό πόλεμο»
Παρά την προσπάθεια για ενίσχυση της ευρωπαϊκής αυτονομίας, ο Μερτς υπογράμμισε ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική δεν αποσκοπεί στο «ξήλωμα» του ΝΑΤΟ, αλλά στη δημιουργία ενός «ισχυρού, αυτοσυντηρούμενου πυλώνα» εντός της Συμμαχίας. Μιλώντας για το τέλος της παλιάς παγκόσμιας τάξης, έκανε έκκληση για «επισκευή και αναζωογόνηση» της διατλαντικής σχέσης, παραδεχόμενος ότι «ένα ρήγμα έχει ανοίξει» μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ, ιδίως μετά την ομιλία του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς στο περσινό Μόναχο, όπως γράφουν οι Financial Times.
Ο Γερμανός καγκελάριος κράτησε σαφείς αποστάσεις από την «πολιτισμική σύγκρουση» του κινήματος Maga, λέγοντας ότι «ο πολιτισμικός πόλεμος του Maga δεν είναι δικός μας», υπερασπίστηκε τα ανθρώπινα δικαιώματα, το ελεύθερο εμπόριο έναντι του προστατευτισμού, αλλά και τις διεθνείς συμφωνίες για το κλίμα και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Την ίδια στιγμή, χαρακτήρισε την Ευρώπη ακόμη «πολύ ευάλωτη» χωρίς τις ΗΠΑ, υπενθυμίζοντας ότι και η Ουάσινγκτον χρειάζεται συμμάχους για να συγκρατήσει την Κίνα, την οποία κατηγόρησε ότι «συστηματικά εκμεταλλεύεται τις εξαρτήσεις των άλλων» και «επαναερμηνεύει τη διεθνή τάξη προς ίδιον όφελος», λίγες ημέρες πριν από την προγραμματισμένη επίσκεψή του στο Πεκίνο.
