Σαν σήμερα το 2022, στη Χαριλάου Θεσσαλονίκης, ο 19χρονος Άλκης Καμπανός χάνει τη ζωή του ύστερα από οργανωμένη, βίαιη επίθεση με οπαδικά κίνητρα. Σε λίγα δευτερόλεπτα, μια παρέα νέων γίνεται στόχος και η χώρα παγώνει μπροστά σε μια εικόνα ακραίας αγριότητας που ξεφεύγει από τα όρια του «επεισοδίου» και μετατρέπεται σε εθνικό τραύμα.
Η επίθεση στη Χαριλάου
Το περιστατικό εκτυλίσσεται τις πρώτες ώρες της 1ης Φεβρουαρίου, σε γειτονιά που συνδέεται έντονα με το ποδόσφαιρο και τις αντιπαλότητες της πόλης. Ο Άλκης και δύο φίλοι του δέχονται επίθεση από ομάδα νεαρών που, όπως προέκυψε από την έρευνα και αποτυπώθηκε στη δικογραφία, κινούνταν με οπαδικό κίνητρο και ήταν περισσότεροι.
Στην πρωτόδικη απόφαση, περιγράφεται η σφοδρότητα των χτυπημάτων καθώς και το γεγονός ότι ο Άλκης συνέχιζε να δέχεται επίθεση ενώ είχε ήδη πέσει κάτω και αιμορραγούσε βαριά. Η υπόθεση συγκλόνισε και συγκλονίζει ακριβώς επειδή δεν αφορά «σύγκρουση» αλλά μια επίδειξη δύναμης που στρέφεται πάνω σε νέους ανθρώπους από συνομηλίκους, στον δρόμο, μακριά από γήπεδο.
Το σοκ και η κοινωνική αντίδραση
Η δολοφονία γίνεται σύμβολο της οπαδικής βίας. Ακολουθούν διαμαρτυρίες, εκδηλώσεις μνήμης και δημόσια πίεση για πραγματικές αλλαγές. Στη Θεσσαλονίκη, το όνομα του Άλκη ακούγεται ξανά και ξανά σε πορείες και συγκεντρώσεις, την ώρα που στην κοινωνία ωριμάζει μια δυσάρεστη συνειδητοποίηση: το πρόβλημα δεν είναι «περιθωριακό», έχει ρίζες, δομές και ανοχές.
Στο δημόσιο πεδίο εμφανίζονται και πρωτοβουλίες πολιτών με στόχο να μη μείνει η δολοφονία ως μια «στιγμή οργής» που θα ξεθωριάσει. Η συζήτηση ανοίγει ξανά για τη λειτουργία των οργανωμένων πυρήνων, τη στρατολόγηση ανηλίκων, τη σχέση οπαδισμού και εγκληματικότητας, αλλά και για το πώς η βία μεταφέρεται από το γήπεδο στη γειτονιά.
Η δίκη και οι ποινές
Η δικαστική διαδρομή οδηγεί 12 κατηγορούμενους στο εδώλιο. Τον Ιούλιο του 2023, το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο Θεσσαλονίκης επιβάλλει ισόβια κάθειρξη σε επτά από αυτούς και πολυετείς ποινές κάθειρξης στους υπόλοιπους πέντε, για την επίθεση που οδήγησε στον θάνατο του Άλκη και στον τραυματισμό των δύο φίλων του.
Στην αιτιολόγηση που αναδείχθηκε δημόσια, γίνεται αναφορά στην ένταση, την πολλαπλότητα των χτυπημάτων, την επιλογή των σημείων του σώματος και το πλαίσιο της επίθεσης, στοιχεία που, σύμφωνα με την απόφαση, τεκμηριώνουν τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώθηκε η θανατηφόρα βία.
Η υπόθεση δεν σταματά στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο. Σε δεύτερο βαθμό, η διαδικασία έχει βρεθεί αντιμέτωπη με αναβολές: τον Ιανουάριο του 2025 η εκδίκαση αναβλήθηκε για τον Νοέμβριο του 2025, ενώ στις 3 Νοεμβρίου 2025 δόθηκε νέα αναβολή με επόμενη δικάσιμο στις 23 Οκτωβρίου 2026.
Τα μέτρα και το δύσκολο στοίχημα της πρόληψης
Μετά τη δολοφονία, η Πολιτεία εξαγγέλλει παρεμβάσεις και αυστηροποίηση του πλαισίου, με έμφαση σε ελέγχους, κλείσιμο συνδέσμων και αναβάθμιση της επιτήρησης στα γήπεδα. Σε κυβερνητική ενημέρωση στις 21 Φεβρουαρίου 2022 καταγράφονται, μεταξύ άλλων, εκτεταμένοι έλεγχοι, σφραγίσεις συνδέσμων, καθώς και αναφορές στην ευθύνη των ομάδων για συστήματα καμερών και ταυτοποίηση εισιτηρίων. Εκεί ακούγεται και η φράση «Κυρίες και κύριοι, θα ευχόμουν να μην δίναμε ποτέ αυτή τη συνέντευξη και να ζούσε ο Άλκης».
Η συζήτηση για το θεσμικό πλαίσιο συνεχίζεται τα επόμενα χρόνια και το 2024 υπερψηφίζεται νομοσχέδιο με μέτρα κατά της οπαδικής βίας. Το στοίχημα, ωστόσο, παραμένει διπλό: αποτελεσματική καταστολή όταν οργανώνεται έγκλημα και ουσιαστική πρόληψη πριν η βία αποκτήσει «κανονικότητα» στις παρέες, στους δρόμους, στις κερκίδες.
Η τελετή μνήμης στη Θεσσαλονίκη
Τέσσερα χρόνια μετά τη δολοφονία του Άλκη Καμπανού, φίλοι, πολίτες και μέλη του σωματείου «Δομή 1ης Φλεβάρη – Εις το όνομα του Άλκη» συγκεντρώθηκαν στο σημείο της τραγωδίας στη Θεσσαλονίκη, τιμώντας τη μνήμη του 19χρονου με μια συμβολική εκδήλωση και στέλνοντας εκ νέου μήνυμα μηδενικής ανοχής στη βία. Λίγο μετά τις 20:00, άναψαν κεριά στη μνήμη του και η ατμόσφαιρα φορτίστηκε απόλυτα, σε μια βραδιά που η πόλη θυμήθηκε ξανά πόσο ανοιχτές παραμένουν οι πληγές της οπαδικής βίας.
Το μη κερδοσκοπικό σωματείο «Δομή 1ης Φλεβάρη – Εις το όνομα του Άλκη» διοργάνωσε τη δράση μνήμης στον τόπο της δολοφονίας, σε μια περίοδο που η Θεσσαλονίκη ζει εκ νέου πένθος μετά τον τραγικό χαμό επτά οπαδών του ΠΑΟΚ σε τροχαίο δυστύχημα στη Ρουμανία. Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε μέσα σε έντονη συγκίνηση, με κοινό αίτημα να μείνει ζωντανή η μνήμη του Άλκη και να δυναμώσει η διεκδίκηση ενός αθλητισμού χωρίς φόβο, μίσος και απώλειες.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1862: Αντιοθωνική εξέγερση ξεσπά στο Ναύπλιο, με αίτημα την αλλαγή του συστήματος διακυβέρνησης, ώστε να εγγυάται τις ελευθερίες του λαού και τη συγκρότηση νόμιμης εθνοσυνέλευσης. Μολονότι αντιμετωπίζεται με επιτυχία από τον Αθανάσιο Μιαούλη, θα σηματοδοτήσει την αρχή του τέλους για τη βασιλεία του Όθωνα.
1865: Ο Αμερικανός πρόεδρος, Αβραάμ Λίνκολν, υπογράφει την 13η τροπολογία του Συντάγματος που καταργεί τη δουλεία.
1887: Ο Χάρβεϊ Γουίλκοξ τεμαχίζει και πουλά τη γη του, έκτασης 500 στρεμμάτων, σε οικόπεδα, τα οποία στη συνέχεια θα αποτελέσουν το Hollywood.
1914: Επιδίδεται στην ελληνική κυβέρνηση η διακοίνωση των Μεγάλων Δυνάμεων για τα νησιά του Αιγαίου και την Ήπειρο, βάσει της οποίας παραχωρούνται στην Ελλάδα τα κατεχόμενα από την Τουρκία νησιά του Αιγαίου, εκτός Ίμβρου, Τενέδου και Καστελόριζου.
1918: Η Μόσχα ορίζεται αντί της Αγίας Πετρούπολης πρωτεύουσα της Ρωσίας και η χώρα υιοθετεί το γρηγοριανό ημερολόγιο.
1946: Το Κοινοβούλιο της Ουγγαρίας καταργεί τη μοναρχία μετά από εννέα αιώνες και ανακηρύσσει τη Δημοκρατία της Ουγγαρίας.
1968: Μία από τις πιο πολυσυζητημένες και σοκαριστικές φωτογραφίες του πολέμου. Ο φωτορεπόρτερ του Associated Press Έντι Άνταμς απαθανατίζει στη Σαϊγκόν, στη διάρκεια της Επίθεσης του Τετ, τη στιγμή που ο αρχηγός της αστυνομίας του Νοτίου Βιετνάμ Νγκουέν Νγκοκ Λόαν εκτελεί με πιστόλι, στη μέση του δρόμου, έναν αιχμάλωτο που αναγνωρίζεται ως ο Νγκουέν Βαν Λεμ (γνωστός και ως «Bay Lop»), τον οποίο οι Νοτιοβιετναμικές αρχές θεωρούσαν στέλεχος των Βιετκόνγκ. Η εικόνα, που έμεινε γνωστή ως «Saigon Execution», δημοσιεύεται διεθνώς, επηρεάζει βαθιά την κοινή γνώμη για τον πόλεμο του Βιετνάμ και θα τιμηθεί αργότερα με Pulitzer (1969) και World Press Photo of the Year.
1996: Στην κορύφωση της κρίσης των Ιμίων, μετά την αποβίβαση Τούρκων κομάντος στη Δυτική Ίμια, το ανθυποβρυχιακό ελικόπτερο του Πολεμικού Ναυτικού ΠΝ 21 (Agusta Bell 212) απονηώνεται από τη φρεγάτα «Ναυαρίνον» για αποστολή αναγνώρισης και, στην επιστροφή του, συντρίβεται στη θαλάσσια περιοχή βόρεια της Καλόλιμνου, ανάμεσα στη νησίδα Καλόλιμνος και τη βραχονησίδα Πίτα, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν οι Χριστόδουλος Καραθανάσης, Παναγιώτης Βλαχάκος και Έκτορας Γιαλοψός. Επισήμως αποδίδεται σε κακοκαιρία και απώλεια προσανατολισμού (vertigo), ενώ η κρίση αποκλιμακώνεται λίγες ώρες αργότερα με αμερικανική διαμεσολάβηση και αποχώρηση δυνάμεων από τις βραχονησίδες.
1999: Οι ελληνικές Αρχές διαψεύδουν κατηγορηματικά τους τουρκικούς ισχυρισμούς περί άφιξης του Κούρδου ηγέτη, Αμπντουλάχ Οτσαλάν, στην Αθήνα. Ο Έλληνας πρεσβευτής στην Άγκυρα, Δημήτρης Νεζερίτης, ξεκαθαρίζει στην πλευρά της Άγκυρας ότι δεν θα επιτραπεί στον Οτσαλάν να μεταβεί στη χώρα μας, ενώ και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Δημήτρης Ρέππας, καθιστά σαφές ότι η κυβέρνηση δεν θεωρεί σκόπιμη και χρήσιμη την έλευση του Κούρδου ηγέτη στην Αθήνα.
2004: Στους 244 ανέρχεται ο αριθμός των νεκρών προσκυνητών οι οποίοι ποδοπατούνται μέχρι θανάτου κατά τη διάρκεια τελετουργικού, με το οποίο ολοκληρώνεται το ετήσιο προσκύνημα των πιστών στη Μέκκα. Ο αριθμός των τραυματιών ξεπερνά τους διακόσιους.
2022: Ο Άλκης Καμπανός δολοφονείται στην περιοχή Χαριλάου Θεσσαλονίκης, κατά τη διάρκεια βίαιης επίθεσης εις βάρος αυτού και της παρέας του, από οργανωμένη ομάδα οπαδών του ΠΑΟΚ. Η άγρια δολοφονία, με κίνητρο τη οπαδική βία, συγκλονίζει την ελληνική κοινωνία και αναδεικνύει το πρόβλημα του χουλιγκανισμού στη χώρα. Το τραγικό περιστατικό προκαλεί έντονες αντιδράσεις, οδηγεί σε συλλήψεις των δραστών και πυροδοτεί συζητήσεις για την αυστηροποίηση των μέτρων κατά της οπαδικής βίας.
Γεννήσεις
1891 – Γιάννης Κορδάτος (1 Φεβρουαρίου 1891 – 29 Απριλίου 1961), Έλληνας κοινωνιολόγος, ιστορικός, νομικός και πολιτικός, από τις κεντρικές μορφές της μαρξιστικής ιστοριογραφίας στην Ελλάδα. Πολυγραφότατος, έδωσε κοινωνική και ταξική ανάγνωση σε κρίσιμες περιόδους της ελληνικής ιστορίας, ανοίγοντας δρόμο για νεότερες προσεγγίσεις. Συνδέθηκε με το εργατικό κίνημα και ξεχώρισε για την αιχμηρή δημόσια παρέμβασή του στον Μεσοπόλεμο.
1975 – Κατερίνα Θάνου (1 Φεβρουαρίου 1975 – ), Ελληνίδα σπρίντερ, από τις κορυφαίες Ελληνίδες ταχύτητας. Κατέκτησε ασημένιο μετάλλιο στα 100 μ. στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σίδνεϊ το 2000 και είχε μετάλλια σε μεγάλες διοργανώσεις ανοιχτού στίβου. Στον κλειστό στίβο πήρε χρυσό στα 60 μ. στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα κλειστού του 1999, γράφοντας ιστορία με επίδοση 6.96, που έμεινε σημείο αναφοράς.
1983 – Ελεωνόρα Ζουγανέλη (1 Φεβρουαρίου 1983 – ), Ελληνίδα τραγουδίστρια και ηθοποιός, με έντονη σκηνική παρουσία και ερμηνευτικό στίγμα που κινείται από έντεχνο ως σύγχρονη ποπ. Κόρη του Γιάννη Ζουγανέλη και της Ισιδώρας Σιδέρη, μεγάλωσε μέσα στο θέατρο και σπούδασε στη Δραματική Σχολή «Αρχή». Στη δισκογραφία και στις live εμφανίσεις ξεχωρίζει για την εκφραστικότητα και τις συνεργασίες της με σημαντικούς δημιουργούς.
Θάνατοι
1851 – Μαίρη Σέλλεϋ (Mary Shelley, 30 Αυγούστου 1797 – 1 Φεβρουαρίου 1851), Αγγλίδα συγγραφέας, εμβληματική μορφή της γοτθικής λογοτεχνίας και πρόδρομος της επιστημονικής φαντασίας. Το «Frankenstein, or The Modern Prometheus» (1818) έγινε διαχρονικό σύμβολο για τα όρια της επιστήμης και την ανθρώπινη ύβρη, επηρεάζοντας βιβλία, θέατρο και κινηματογράφο. Βρέθηκε στον πυρήνα του Ρομαντισμού ως σύζυγος του Πέρσι Μπυς Σέλλεϋ και έγραψε επίσης ταξιδιωτικά και ιστορικά έργα.
1936 – Γεώργιος Κονδύλης (14 Αυγούστου 1879 – 31 Ιανουαρίου 1936), Έλληνας στρατιωτικός και πολιτικός, από τους πιο ισχυρούς πρωταγωνιστές του Μεσοπολέμου. Ανέβηκε στην κορυφή της εξουσίας σε μια εποχή διαρκών ανατροπών, διατελώντας πρωθυπουργός και αντιβασιλέας. Το 1935 έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην πορεία προς την επαναφορά της μοναρχίας, ενώ έμεινε γνωστός με το προσωνύμιο «Κεραυνός».
1940 – Ζαχαρίας Παπαντωνίου (2 Φεβρουαρίου 1877 – 1 Φεβρουαρίου 1940), Έλληνας συγγραφέας και δημοσιογράφος, με ισχυρό αποτύπωμα στα γράμματα του Μεσοπολέμου. Υπογράφει το παιδικό κλασικό «Τα ψηλά βουνά» και ξεχώρισε για τη λιτή, καθαρή γραφή και την παιδαγωγική ματιά του. Εξελέγη μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και η παρουσία του συνδέθηκε με τον χώρο του πολιτισμού και της λογοτεχνίας, με έργο που διαβάζεται ακόμη.
1976 – Βέρνερ Χάιζενμπεργκ (Werner Heisenberg, 5 Δεκεμβρίου 1901 – 1 Φεβρουαρίου 1976), Γερμανός θεωρητικός φυσικός, από τους θεμελιωτές της κβαντικής μηχανικής. Το 1925 εισήγαγε τη «μηχανική πινάκων» και το 1927 διατύπωσε την Αρχή της Απροσδιοριστίας, αλλάζοντας ριζικά την κατανόηση του μικρόκοσμου. Τιμήθηκε με Νόμπελ Φυσικής το 1932 και το έργο του επηρέασε βαθιά επιστήμη και τεχνολογία του 20ού αιώνα.
Εορτολόγιο
Αναστάσιος, Αναστασία, Περπέτουα, Τρύφων, Τρυφωνία
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Παγκόσμια Ημέρα Χιτζάμπ
