Μια υπερμεγέθη μαύρη τρύπα, που φαίνεται να πάσχει από ένα είδος «κοσμικής δυσπεψίας», εκπέμπει εδώ και τέσσερα χρόνια τα απομεινάρια ενός άστρου που καταστράφηκε ολοκληρωτικά, σύμφωνα με όσα ανακάλυψαν αστρονόμοι. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο πίδακας ραδιοκυμάτων που εκτοξεύεται από τη μαύρη τρύπα συγκαταλέγεται στα φωτεινότερα και ενεργειακά ισχυρότερα φαινόμενα που έχουν καταγραφεί ποτέ στο Σύμπαν.
Οι υπολογισμοί δείχνουν ότι η τρέχουσα εκροή ενέργειας φτάνει έως και τις 100 τρισεκατομμύρια φορές την ισχύ του διαβόητου υπερ-όπλου Death Star από το κινηματογραφικό σύμπαν του Star Wars. Οι αστροφυσικοί έχουν καταγράψει πολλές περιπτώσεις όπου ένα άστρο πλησιάζει υπερβολικά μια μαύρη τρύπα και διαλύεται από το βαρυτικό της πεδίο. Ωστόσο, το γεγονός ότι μια μαύρη τρύπα εκπέμπει τόσο τεράστια ποσά ενέργειας τόσα χρόνια μετά την «κατανάλωση» ενός άστρου θεωρείται πρωτοφανές.
Η ερευνητική ομάδα εκτιμά μάλιστα ότι το ρεύμα ραδιοκυμάτων που εκπέμπεται από το κοσμικό αυτό αντικείμενο θα συνεχίσει να αυξάνεται εκθετικά, πριν κορυφωθεί μέσα στο επόμενο έτος. «Αυτό είναι πραγματικά ασυνήθιστο», δήλωσε η Υβέτ Τσέντες, αστροφυσικός στο University of Oregon, η οποία ηγήθηκε της μελέτης, προσθέτοντας ότι «είναι δύσκολο να σκεφτεί κανείς οτιδήποτε άλλο που να αυξάνεται με αυτόν τον τρόπο για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα».
Η διαδικασία ξεκίνησε το 2018, όταν ένα μικρό άστρο διαλύθηκε πλήρως, καθώς πλησίασε υπερβολικά μια μαύρη τρύπα σε έναν γαλαξία που βρίσκεται σε απόσταση 665 εκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη. Το λεγόμενο «γεγονός παλιρροϊκής διάσπασης» (tidal disruption event – TDE) δεν προκάλεσε έκπληξη στους αστρονόμους, οι οποίοι παρατηρούν κατά καιρούς τέτοια βίαια φαινόμενα κατά τη σάρωση του νυχτερινού ουρανού. Στην προκειμένη περίπτωση, η βαρυτική έλξη της μαύρης τρύπας διέλυσε το άστρο μέσω μιας διαδικασίας γνωστής ως «σπαγγετοποίηση», δηλαδή ακραίας κατακόρυφης επιμήκυνσης και οριζόντιας συμπίεσης, που μετατρέπει τα αντικείμενα σε μακριές και λεπτές δομές.
Ωστόσο, σχεδόν τρία χρόνια μετά την καταστροφή του άστρου, η μαύρη τρύπα άρχισε να «φωτίζει» τον ουρανό, εκπέμποντας τεράστιες ποσότητες ενέργειας με τη μορφή ραδιοκυμάτων. Στη νεότερη επιστημονική εργασία, η δρ Τσέντες και οι συνεργάτες της δείχνουν ότι η εκπεμπόμενη ενέργεια συνέχισε να αυξάνεται απότομα τα τελευταία χρόνια και πλέον είναι 50 φορές ισχυρότερη από ό,τι όταν ανιχνεύθηκε αρχικά.
Το ουράνιο αυτό φαινόμενο φέρει επίσημα την ονομασία AT2018hyz, ωστόσο η ομάδα προτιμά το παρατσούκλι «Jetty McJetface». Οι ερευνητές υπολόγισαν την τρέχουσα εκροή ενέργειας της μαύρης τρύπας και κατέληξαν σε έναν εντυπωσιακό αριθμό, συγκρίσιμο με εκείνον μιας έκλαμψης ακτίνων γάμμα, γεγονός που τοποθετεί το συμβάν ανάμεσα στα ισχυρότερα μεμονωμένα γεγονότα που έχουν καταγραφεί ποτέ στο Σύμπαν.
Σε όρους επιστημονικής φαντασίας, οι επιστήμονες εκτίμησαν ότι η μαύρη τρύπα εκπέμπει τουλάχιστον ένα τρισεκατομμύριο, και πιθανώς έως και 100 τρισεκατομμύρια, φορές περισσότερη ενέργεια από το Death Star, το φανταστικό υπερ-όπλο μεγέθους φεγγαριού και διαστημικός σταθμός, ικανός να καταστρέφει ολόκληρους πλανήτες με το λέιζερ που τροφοδοτείται από κρύσταλλο kyber, σύμφωνα με την Daily Mail.
Η ομάδα σκοπεύει να συνεχίσει την παρακολούθηση του αντικειμένου τα επόμενα χρόνια, ώστε να διαπιστωθεί πώς θα εξελιχθεί η συμπεριφορά του. Ήδη από το 2022, όταν ανακοινώθηκε για πρώτη φορά ότι κάτι ασυνήθιστο συμβαίνει, ο συν-συγγραφέας της μελέτης, Έντο Μπέργκερ, καθηγητής αστρονομίας στο Harvard University, είχε δηλώσει ότι οι επιστήμονες μελετούν τέτοια γεγονότα με ραδιοτηλεσκόπια εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία. Όπως είχε επισημάνει, σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται ραδιοφωνική ακτινοβολία, καθώς η μαύρη τρύπα εκτοξεύει υλικό κατά την αρχική κατανάλωση του άστρου, όμως στην περίπτωση του AT2018hyz επικράτησε «ραδιοφωνική σιγή» για τα πρώτα τρία χρόνια, πριν το φαινόμενο «ανάψει» απότομα και εξελιχθεί σε ένα από τα πιο ραδιοφωτεινά TDE που έχουν παρατηρηθεί ποτέ.
Οι αστρονόμοι συχνά περιγράφουν τις μαύρες τρύπες ως «ακατάστατους τρώγοντες», καθώς μέρος της ύλης που καταναλώνουν εκτινάσσεται πίσω στο Διάστημα. Ωστόσο, η εκπομπή που δημιουργείται με αυτόν τον τρόπο, γνωστή ως εκροή, συνήθως αναπτύσσεται γρήγορα. «Είναι σαν αυτή η μαύρη τρύπα να άρχισε ξαφνικά να ρεύεται μεγάλες ποσότητες υλικού από το άστρο που είχε καταναλώσει πριν από χρόνια», ανέφερε η δρ Τσέντες, τονίζοντας ότι το φαινόμενο αιφνιδίασε πλήρως τους επιστήμονες, καθώς «κανείς δεν έχει δει ποτέ κάτι παρόμοιο».
Τον περασμένο μήνα, αστρονόμοι κατέγραψαν επίσης τη στιγμή που μια «αναγεννημένη» υπερμεγέθης μαύρη τρύπα αφυπνίστηκε έπειτα από 100 εκατομμύρια χρόνια σιωπής, με εντυπωσιακές εικόνες να τη δείχνουν να εκρήγνυται σαν «κοσμικό ηφαίστειο», με δύναμη ικανή να αναδιαμορφώσει ολόκληρο τον γαλαξία που τη φιλοξενεί.
Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Astrophysical Journal.
