Στις 3 Απριλίου 2008, στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι, η Ελλάδα πέτυχε να συνδεθεί επίσημα η προοπτική ένταξης της τότε ΠΓΔΜ με την επίλυση του ζητήματος της ονομασίας. Στο τελικό ανακοινωθέν, η Συμμαχία προσκάλεσε την Αλβανία και την Κροατία να αρχίσουν ενταξιακές συνομιλίες, όμως για την ΠΓΔΜ κατέγραψε ότι πρόσκληση θα δοθεί μόνο όταν βρεθεί «αμοιβαία αποδεκτή λύση» στο θέμα του ονόματος.
Η εξέλιξη εκείνη θεωρήθηκε στην Αθήνα μεγάλη διπλωματική επιτυχία. Για την ελληνική πλευρά, το διακύβευμα δεν ήταν μια τυπική διαδικασία διεύρυνσης της Συμμαχίας, αλλά η κατοχύρωση της θέσης ότι ένα τόσο φορτισμένο ιστορικά, πολιτικά και συμβολικά ζήτημα δεν μπορούσε να παραμεριστεί στο όνομα της γεωπολιτικής σκοπιμότητας. Το Βουκουρέστι έδειξε ότι η Ελλάδα μπορούσε να μετατρέψει μια εθνική γραμμή σε συλλογική απόφαση του ΝΑΤΟ, εντάσσοντας το ονοματολογικό στον πυρήνα της ευρωατλαντικής πορείας της γειτονικής χώρας.
Η σημασία της απόφασης φάνηκε ακόμη περισσότερο τα επόμενα χρόνια. Παρά τη νομική και διπλωματική αντιπαράθεση που ακολούθησε, το ΝΑΤΟ διατήρησε αμετάβλητη τη γραμμή του Βουκουρεστίου. Ακόμη και μετά την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης το 2011, ο τότε γενικός γραμματέας της Συμμαχίας ξεκαθάρισε ότι η θέση των συμμάχων του 2008 δεν άλλαζε: πρόσκληση θα υπήρχε μόνο κατόπιν αμοιβαία αποδεκτής λύσης για το όνομα.
Το ζήτημα παρέμεινε ανοιχτό επί μια δεκαετία, μέχρι τη Συμφωνία των Πρεσπών, που υπογράφηκε στις 17 Ιουνίου 2018. Η συμφωνία οδήγησε στη μετονομασία της χώρας σε «Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας» και, τελικά, στην ένταξή της στο ΝΑΤΟ στις 27 Μαρτίου 2020, όταν έγινε το 30ό μέλος της Συμμαχίας.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1821: Οι Σπέτσες μπαίνουν επίσημα στην Ελληνική Επανάσταση και υψώνουν τη δική τους επαναστατική σημαία, με πρωταγωνιστές προκρίτους, καραβοκύρηδες και ναυτικούς του νησιού. Η κίνηση είχε ιδιαίτερη βαρύτητα, γιατί έθετε στη διάθεση του Αγώνα έναν από τους σημαντικότερους ελληνικούς ναυτικούς στόλους. Η εξέγερση των Σπετσών συνέβαλε αποφασιστικά στην εξάπλωση της επανάστασης και στα άλλα νησιά του Αργοσαρωνικού.
1827: Η Γ΄ Εθνοσυνέλευση εκλέγει τον Ιωάννη Καποδίστρια κυβερνήτη της Ελλάδας με επταετή θητεία, σε μια κρίσιμη στιγμή για την πορεία της Επανάστασης. Ο Καποδίστριας, με διεθνές κύρος από τη διπλωματική του πορεία στη Ρωσία και στην Ευρώπη, αναλάμβανε να οργανώσει ένα κράτος που ακόμη διαμορφωνόταν μέσα στον πόλεμο. Η εκλογή του θεωρείται κομβικό βήμα για τη μετάβαση από τον αγώνα ανεξαρτησίας στη συγκρότηση της ελληνικής πολιτείας.
1827: Ψηφίζεται το ΣΤ’ Ψήφισμα της Γ’ Εθνικής Συνελεύσεως για την εκλογή του Ιωάννη Καποδίστρια ως κυβερνήτη της Ελλάδας, με επταετή θητεία.
1882: Ο Τζέσε Τζέιμς, ο περιβόητος Αμερικανός ληστής τραπεζών και τρένων, σκοτώνεται από μέλος της συμμορίας του για να κερδίσει τα λεφτά της επικήρυξης.
1888: Λαμβάνει χώρα η πρώτη από τις έντεκα ανεξιχνίαστες βίαιες δολοφονίες γυναικών που διαπράχθηκαν σε εξαθλιωμένη περιοχή του Ανατολικού Λονδίνου. Είναι το ξεκίνημα της δράσης του «Τζακ του Αντεροβγάλτη», το όνομα που άρχισε να χρησιμοποιείται από την ημέρα που κάποιος έστειλε ένα γράμμα στο Κεντρικό Γραφείο Ειδήσεων του Λονδίνου, ισχυριζόμενος πως είναι ο δολοφόνος.
1896: Πραγματοποιείται η τελετή λήξης των πρώτων σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα, με το τότε ελληνικό ημερολόγιο. Οι αγώνες του 1896 αποτέλεσαν τη μεγάλη διεθνή επανεκκίνηση του Ολυμπιακού ιδεώδους και έφεραν την Ελλάδα στο κέντρο ενός παγκόσμιου εγχειρήματος. Η διοργάνωση στο Παναθηναϊκό Στάδιο άφησε ισχυρό αποτύπωμα στο ελληνικό εθνικό κύρος και στην ιστορία του αθλητισμού.
1905: Ιδρύεται στο Μπουένος Άιρες η ποδοσφαιρική ομάδα της Μπόκα Τζούνιορς.
1913: Η Έμελιν Πάνχερστ, η μαχητική βρετανίδα σουφραζέτα που ίδρυσε το 1903 την Κοινωνική και Πολιτική Ένωση Γυναικών, καταδικάζεται σε τριετή φυλάκιση για ηθική αυτουργία στον εμπρησμό της οικίας του υπουργού Οικονομικών.
1922: Ο Στάλιν αναλαμβάνει γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος, θέση που σύντομα θα μετατραπεί σε μοχλό απόλυτης εξουσίας στη Σοβιετική Ένωση. Αρχικά το αξίωμα έμοιαζε οργανωτικό, όμως του επέτρεψε να ελέγξει τους κομματικούς μηχανισμούς και να παραμερίσει τους αντιπάλους του μετά τον θάνατο του Λένιν. Η εξέλιξη αυτή επηρέασε καθοριστικά την παγκόσμια ιστορία του 20ού αιώνα.
1928: Δικάζονται ο Νίκος Καζαντζάκης (ερήμην) και ο Δημήτρης Γληνός. Κατηγορούνται για διάδοση ανατρεπτικών ιδεών, επειδή ήταν ομιλητές σε εκδήλωση για τα επιτεύγματα της σοσιαλιστικής επανάστασης στη Ρωσία. Η απόφαση του δικαστηρίου ήταν αθωωτική και οδήγησε το Γληνό σε μία οριστική στροφή προς την αριστερά.
1941: Στη Βουδαπέστη αυτοκτονεί ο Πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Παλ Τελέκι, σε μία δραματική πράξη που συνδέθηκε με την απόφαση της χώρας να επιτρέψει τελικά τη διέλευση Γερμανικών στρατευμάτων για την εισβολή στη Γιουγκοσλαβία. Ο Τελέκι είχε επιδιώξει να διατηρήσει την Ουγγαρία έξω από τη σύγκρουση και θεωρούσε ότι η παραβίαση του πρόσφατου συμφώνου φιλίας με τη Γιουγκοσλαβία συνιστούσε πολιτική και ηθική κατάρρευση. Η αυτοκτονία του έμεινε ως ένα από τα πιο δραματικά επεισόδια της Ουγγρικής πολιτικής ιστορίας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
1948: Ο πρόεδρος Χάρι Τρούμαν υπογράφει το Σχέδιο Μάρσαλ, το μεγάλο αμερικανικό πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυσης για την ανοικοδόμηση της μεταπολεμικής Ευρώπης. Η βοήθεια αυτή λειτούργησε και ως εργαλείο γεωπολιτικής επιρροής στην αρχή του Ψυχρού Πολέμου. Για την Ελλάδα, που βρισκόταν σε συνθήκες βαθιάς κρίσης και εμφυλίου, το σχέδιο υπήρξε καθοριστικός παράγοντας οικονομικής και κρατικής σταθεροποίησης.
1951: Με νόμο κατοχυρώνεται στις Ελληνίδες το δικαίωμα να ψηφίζουν και να εκλέγονται στις δημοτικές εκλογές. Ήταν ένα ουσιαστικό βήμα στη μακρά πορεία της πολιτικής χειραφέτησης των γυναικών στην Ελλάδα, έστω κι αν δεν αφορούσε ακόμη το σύνολο της εκλογικής διαδικασίας. Η πλήρης συμμετοχή τους στις βουλευτικές εκλογές θα ακολουθήσει λίγο αργότερα.
1966: Η «Ρωμιοσύνη» του Μίκη Θεοδωράκη, πάνω στην ποίηση του Γιάννη Ρίτσου, παρουσιάζεται για πρώτη φορά σε συναυλιακή μορφή στην Αθήνα. Το έργο συνέδεσε τη λόγια ποίηση με το πλατύ λαϊκό ακροατήριο και έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα μουσικά σύμβολα της μεταπολεμικής Ελλάδας. Η απήχησή του ξεπέρασε το καλλιτεχνικό πεδίο και συνδέθηκε με την πολιτική και κοινωνική ευαισθησία της εποχής.
1973: Ο Μάρτιν Κούπερ της Motorola πραγματοποιεί την πρώτη δημόσια κλήση από κινητό τηλέφωνο, ανοίγοντας μια νέα εποχή στις επικοινωνίες. Η κλήση έγινε στη Νέα Υόρκη και θεωρείται σημείο-ορόσημο για τη μετάβαση από τη σταθερή στην προσωπική, φορητή τηλεφωνία. Η τεχνολογία αυτή θα αλλάξει ριζικά την καθημερινότητα, την εργασία και τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούν οι κοινωνίες.
1990: Ο καρδιοχειρουργός Γεώργιος Τόλης πραγματοποιεί την πρώτη μεταμόσχευση καρδιάς στην Ελλάδα. Το εγχείρημα αποτέλεσε σταθμό για την ελληνική ιατρική, δείχνοντας ότι μπορούσαν να γίνουν και στη χώρα εξαιρετικά σύνθετες επεμβάσεις υψηλής εξειδίκευσης. Παρά τις δυσκολίες της εποχής, άνοιξε δρόμο για τη μεταμοσχευτική ιατρική στην Ελλάδα.
1996: Ο Παναθηναϊκός νικάει τον Άγιαξ με 1-0 στο Ολυμπιακό Στάδιο του Άμστερνταμ και σταματάει ένα σερί 189 αήττητων αγώνων του αντιπάλου του στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις. Στη ρεβάνς του ΟΑΚΑ (17 Απριλίου) θα χάσει με 3-0 και θα αποκλειστεί από τον τελικό του Champions League.
1999: Σε πανελλαδική σύσκεψη συνδικάτων και συνδικαλιστών, δημιουργείται το Πανεργατικό Αγωνιστικό Μέτωπο (ΠΑΜΕ), από συνδικαλιστές κυρίως του ΚΚΕ, του ΔΗΚΚΙ και τμήματος της Ανανεωτικής Αριστεράς.
2003: Έκρηξη στα Σωληνουργεία Κορίνθου στοιχίζει τη ζωή σε έξι εργάτες και τραυματίζει άλλους τρεις κατά τη διάρκεια εργασιών. Η τραγωδία ανέδειξε με οδυνηρό τρόπο το ζήτημα της ασφάλειας στους βιομηχανικούς χώρους και προκάλεσε έντονη δημόσια συζήτηση για τις ευθύνες εργοδοσίας και κράτους. Έμεινε ως μία από τις πιο βαριές εργατικές καταστροφές των τελευταίων δεκαετιών στην Ελλάδα.
2008: Στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι, η Ελλάδα μπλοκάρει την πρόσκληση ένταξης της τότε ΠΓΔΜ, συνδέοντας τη θέση της με το ζήτημα της ονομασίας. Η απόφαση αποτέλεσε σημαντική διπλωματική επιτυχία της ελληνικής πλευράς σε μια υπόθεση με μεγάλο πολιτικό και συμβολικό βάρος. Το θέμα θα παραμείνει ανοιχτό έως τη Συμφωνία των Πρεσπών, μια δεκαετία αργότερα.
Γεννήσεις
1395 – Γεώργιος Τραπεζούντιος (1395 ή 1396 – 1486), Έλληνας λόγιος, φιλόσοφος και ουμανιστής της Αναγέννησης, από τις σημαντικές μορφές της μετάβασης της βυζαντινής παιδείας στη Δύση. Έγινε γνωστός για τη διδασκαλία, τη ρητορική και κυρίως για τις λατινικές μεταφράσεις αρχαίων Ελληνικών έργων, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ιταλική ουμανιστική κίνηση. Το όνομά του συνδέθηκε επίσης με τη μεγάλη διαμάχη ανάμεσα στον Αριστοτέλη και τον Πλάτωνα κατά την Αναγέννηση.
1770 – Θεόδωρος Κολοκοτρώνης (3 Απριλίου 1770 – 4 Φεβρουαρίου 1843), Έλληνας στρατιωτικός και εμβληματική μορφή της Επανάστασης του 1821, από τους κορυφαίους πρωταγωνιστές του Αγώνα στην Πελοπόννησο. Ηγήθηκε σε καθοριστικές αναμετρήσεις και συνέδεσε το όνομά του με τη νίκη στα Δερβενάκια, μία από τις σημαντικότερες στιγμές της Ελληνικής Επανάστασης. Η στρατηγική του ικανότητα και ο ιστορικός του ρόλος τον καθιέρωσαν ως μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της νεότερης Ελλάδας.
1912 – Γρηγόρης Λαμπράκης (3 Απριλίου 1912 – 27 Μαΐου 1963), Έλληνας γιατρός, αθλητής, πολιτικός και αγωνιστής της ειρήνης, από τα πιο συμβολικά πρόσωπα της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Υπήρξε βαλκανιονίκης στο μήκος, βουλευτής της ΕΔΑ και ηγετική φυσιογνωμία του αντιπολεμικού κινήματος. Η δολοφονία του στη Θεσσαλονίκη το 1963 προκάλεσε τεράστιο πολιτικό και κοινωνικό σοκ και ενέπνευσε το μυθιστόρημα «Ζ» του Βασίλη Βασιλικού, που αργότερα μεταφέρθηκε και στον κινηματογράφο.
1924 – Μάρλον Μπράντο (Marlon Brando) (3 Απριλίου 1924 – 1 Ιουλίου 2004), Αμερικανός ηθοποιός, μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία του κινηματογράφου και της σύγχρονης υποκριτικής. Άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα με ερμηνείες σε ταινίες όπως το «Λεωφορείον ο Πόθος», «Ο Νονός» και «Αποκάλυψη Τώρα», ενώ η φυσικότητα, η ένταση και η εσωτερικότητα του παιξίματός του επηρέασαν βαθιά ολόκληρες γενιές ηθοποιών. Θεωρείται από τους βασικούς ανανεωτές της κινηματογραφικής ερμηνείας στον 20ό αιώνα.
1930 – Χέλμουτ Κολ (Helmut Kohl) (3 Απριλίου 1930 – 16 Ιουνίου 2017), Γερμανός πολιτικός, από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες της μεταπολεμικής Ευρώπης. Διετέλεσε καγκελάριος της Δυτικής και κατόπιν της ενωμένης Γερμανίας από το 1982 έως το 1998 και συνέδεσε το όνομά του με την επανένωση της χώρας το 1990. Παράλληλα υπήρξε κεντρικός υποστηρικτής της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, με καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της σύγχρονης ευρωπαϊκής πορείας.
1961 – Έντι Μέρφι (Eddie Murphy), Αμερικανός ηθοποιός και κωμικός, από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές της αμερικανικής ψυχαγωγίας από τη δεκαετία του 1980 και μετά. Έγινε γνωστός μέσα από το «Saturday Night Live» και καθιερώθηκε στον κινηματογράφο με επιτυχίες όπως τα «48 Ώρες», «Ο μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς» και «Ο πρίγκιπας της Ζαμούντα». Η κωμική του ενέργεια, η ταχύτητα και η εμπορική του απήχηση τον ανέδειξαν σε έναν από τους μεγάλους σταρ της αμερικανικής κωμωδίας.
Θάνατοι
1882 – Τζέσε Τζέιμς (Jesse James) (5 Σεπτεμβρίου 1847 – 3 Απριλίου 1882), Αμερικανός παράνομος και μία από τις πιο μυθικές μορφές της Άγριας Δύσης. Έγινε γνωστός ως αρχηγικό μέλος της συμμορίας James-Younger, που συνδέθηκε με ληστείες τραπεζών, τρένων και ταχυδρομείων μετά τον Αμερικανικό Εμφύλιο. Η βίαιη δράση του, αλλά και η λαϊκή μυθοποίηση του ονόματός του, τον μετέτρεψαν σε θρύλο της αμερικανικής παράδοσης, ανάμεσα στην ιστορία και τον θρύλο.
1897 – Γιοχάνες Μπραμς (Johannes Brahms) (7 Μαΐου 1833 – 3 Απριλίου 1897), Γερμανός συνθέτης και πιανίστας, από τις κορυφαίες μορφές του ρομαντισμού και ένας από τους περίφημους «Τρεις Β» της γερμανικής μουσικής, μαζί με τον Μπαχ και τον Μπετόβεν. Δημιούργησε έργα μεγάλης δύναμης και πνευματικού βάθους, όπως οι συμφωνίες του, τα κοντσέρτα και τα «Ουγγρικά Χορευτικά». Το έργο του γεφύρωσε την κλασική παράδοση με τον ρομαντισμό και τον καθιέρωσε ως έναν από τους μεγάλους συνθέτες της δυτικής μουσικής.
1939 – Σπυρίδων Μερκούρης (1856 – 3 Απριλίου 1939), Έλληνας πολιτικός, από τις χαρακτηριστικές μορφές της δημόσιας ζωής των αρχών του 20ού αιώνα. Διετέλεσε επί σειρά ετών δήμαρχος Αθηναίων και συνέδεσε το όνομά του με την πολιτική και διοικητική ζωή της πρωτεύουσας σε μια κρίσιμη περίοδο για την εξέλιξή της. Πατέρας της Μελίνας Μερκούρη, ανήκε σε οικογένεια με έντονο αποτύπωμα στη νεότερη ελληνική πολιτική και κοινωνική ιστορία.
1962 – Μανώλης Καλομοίρης (14 Δεκεμβρίου 1883 – 3 Απριλίου 1962), Έλληνας συνθέτης, θεμελιωτής της Εθνικής Μουσικής Σχολής και από τις σημαντικότερες μορφές της νεότερης ελληνικής μουσικής. Επιδίωξε να διαμορφώσει ελληνική λόγια μουσική με βάση τη δημοτική παράδοση, το βυζαντινό άκουσμα και τα εθνικά θέματα. Συνέθεσε όπερες, συμφωνικά και σκηνικά έργα, με κορυφαία θέση στο έργο του να έχουν «Η Μητέρα» και οι συμφωνικοί του κύκλοι, που σφράγισαν την ελληνική μουσική δημιουργία του 20ού αιώνα.
2023 – Ρένα Κουμιώτη (3 Ιουλίου 1938 – 3 Απριλίου 2023), Ελληνίδα τραγουδίστρια, χαρακτηριστική φωνή του ελληνικού τραγουδιού, με ξεχωριστή θέση στη μουσική μνήμη πολλών γενεών. Ξεχώρισε κυρίως από τη δεκαετία του 1960, ερμηνεύοντας τραγούδια μεγάλων Ελλήνων συνθετών με ευαισθησία και ιδιαίτερο ύφος. Η φωνή της συνδέθηκε με το νέο κύμα και το έντεχνο ελληνικό τραγούδι, ενώ η μακρόχρονη παρουσία της την κατέστησε αγαπητή και αναγνωρίσιμη μορφή της ελληνικής δισκογραφίας.
Εορτολόγιο
Ιλλύριος, Λύρος, Ιλλυρία, Λύρα
