Η Ιστορία γράφεται συχνά με πολέμους, αυτοκρατορίες και μεγάλες ανακαλύψεις. Υπάρχουν όμως στιγμές που αλλάζει πορεία χωρίς προειδοποίηση. Στις 23 Ιανουαρίου 1556, η επαρχία Σαντζί της Κίνας βιώνει το πιο φονικό σεισμικό γεγονός που έχει καταγραφεί: πάνω από 830.000 νεκροί.
Μια νύχτα που η γη «άνοιξε» κάτω από τα πόδια τους
Ο σεισμός πλήττει τη βόρεια Κίνα, στην εποχή της δυναστείας των Μινγκ. Οι περιγραφές μιλούν για απόλυτο χάος: σπίτια ισοπεδώνονται, χωριά χάνονται, ρωγμές και καθιζήσεις σκίζουν τη γη. Χωρίς αντισεισμική γνώση, οι άνθρωποι δεν μπορούν καν να εξηγήσουν αυτό που ζουν, μόνο να το υποστούν.
Η καταστροφή απλώνεται σε πολλές κομητείες. Και για όσους επιζούν της πρώτης δόνησης, ακολουθεί ένα δεύτερο, πιο αργό πλήγμα: τραυματισμοί, ασθένειες, έλλειψη τροφής και νερού, φόβος για νέους σεισμούς, κοινωνική αποδιοργάνωση.
Γιατί ήταν τόσο φονικός ο σεισμός της Σαντζί
Οι απώλειες δεν εξηγούνται μόνο από την ένταση, αλλά και από το έδαφος και τον τρόπο κατοίκησης. Στις πληγείσες ζώνες κυριαρχεί το λοές, ένα εύθραυστο υλικό που μπορεί να στέκεται «όρθιο» όταν είναι στεγνό, αλλά καταρρέει εύκολα όταν δονηθεί, προκαλώντας μαζικές κατολισθήσεις.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν και τα «γιαοντόνγκ», οι κατοικίες-σπηλιές σκαμμένες μέσα σε αυτό το έδαφος. Βολικές για το κλίμα, αποδεικνύονται φονικές σε ισχυρό σεισμό, καθώς καταρρέουν, παγιδεύοντας ολόκληρες οικογένειες.
Πώς καταγραφόταν ένας σεισμός «πριν» την επιστήμη
Το 1556 δεν υπάρχουν σεισμογράφοι ή σύγχρονες κλίμακες μέτρησης. Παρ’ όλα αυτά, το γεγονός αποτυπώνεται σε χρονικά και διοικητικές αναφορές με λεπτομέρειες που επιτρέπουν σήμερα επιστημονικές εκτιμήσεις για το μέγεθος και την έκταση των ζημιών.
Ο σεισμός της Σαντζί μένει στην ιστορία όχι ως ο «μεγαλύτερος» σε ένταση, αλλά ως ο πιο θανατηφόρος που έχει καταγραφεί.
Σχεδόν πέντε αιώνες μετά, ο σεισμός της Σαντζί παραμένει υπενθύμιση του πόσο εύθραυστη είναι η ανθρώπινη ζωή απέναντι στη φύση, αλλά και απέναντι στις επιλογές του ίδιου του ανθρώπου: πού χτίζει, πώς χτίζει, τι θεωρεί «ασφαλές».
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
393: Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Θεοδόσιος Α΄ ανακηρύσσει συναυτοκράτορα τον οκτάχρονο γιο του, τον Ονώριο, προετοιμάζοντας τη διαδοχή στην ύστερη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.
1368: Ο Τσου Γιουαντσάνγκ στέφεται αυτοκράτορας ως Χονγκγού, εγκαινιάζοντας τη δυναστεία Μινγκ που θα σφραγίσει την Κίνα για αιώνες.
1556: Ο σεισμός στην κινεζική επαρχία Σαανσί καταγράφεται ως ο πιο φονικός στην ιστορία, με περίπου 830.000 νεκρούς.
1719: Δημιουργείται το πριγκιπάτο του Λίχτενσταϊν εντός της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, το μικρό κράτος που θα επιβιώσει ως σήμερα.
1867: Ισχυρός σεισμός πλήττει την Κεφαλονιά, αφήνοντας πίσω 224 νεκρούς και χιλιάδες σπίτια κατεστραμμένα.
1897: Τούρκοι άτακτοι, γνωστοί και ως Βασιβουζούκοι, αρχίζουν φοβερές σφαγές και πυρπολήσεις χωριών στα Χανιά. Οι βιαιότητες θα διαρκέσουν δύο ημέρες και θα επεκταθούν και σε άλλες πόλεις του νησιού. Εκατό περίπου επαναστάτες θα συγκεντρωθούν στο Ακρωτήρι αποφασισμένοι να διεκδικήσουν με κάθε μέσο την Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.
1904: Η νορβηγική πόλη Ώλεσουντ καταστρέφεται από μεγάλη φωτιά και ξαναχτίζεται με έντονο αποτύπωμα Αρ Νουβό, με στήριξη και από τον κάιζερ Γουλιέλμο Β΄.
1933: Η χωροφυλακή στη Νάουσα ανοίγει πυρ κατά των 3.000 εργατών και των οικογενειών τους, που διαμαρτύρονται έξω από το Δημαρχείο μετά τις απολύσεις που τους «πέταξαν» στον δρόμο. Τέσσερις εργάτες πέφτουν νεκροί και περίπου 20 τραυματίζονται, ενώ η αιματοχυσία πυροδοτεί κύμα αντιδράσεων και διαμαρτυριών σε όλη την Ελλάδα.
1950: Η ισραηλινή Κνεσέτ εγκρίνει ψήφισμα που ανακηρύσσει την Ιερουσαλήμ πρωτεύουσα του Ισραήλ.
1956: Οι Κύπριοι μαθητές απέχουν από τα μαθήματα, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για συλλήψεις συμμαθητών τους σε κινητοποιήσεις υπέρ της Ένωσης.
1960: Το βαθυσκάφος USS Trieste «βουτά» στα 10.911 μέτρα στον Ειρηνικό, ορόσημο για την εξερεύνηση των ωκεανών.
1961: Πυρκαγιά στο αμερικανικό αεροπλανοφόρο Σαρατόγκα ενώ ναυλοχεί στο Φάληρο, με επτά νεκρούς μέλη του πληρώματος.
1963: Τελούνται οι αρραβώνες του διαδόχου του ελληνικού θρόνου, Κωνσταντίνου, με την κόρη της Ίνγκριντ της Δανίας, Άννα Μαρία.
1973: Στις 7 το απόγευμα της Τρίτης 23ης Ιανουαρίου 1973 ο Αλέξανδρος Ωνάσης αφήνει την τελευταία του πνοή στο ΚΑΤ σε ηλικία 25 ετών. Τη Δευτέρα 22 Ιανουαρίου 1973, το αεροπλάνο που πιλοτάριζε, ένα αμφίβιο «Πιάτζιο 136», κατέπεσε στο αεροδρόμιο του Ελληνικού, δευτερόλεπτα μετά την απογείωσή του. Ο Αλέξανδρος τραυματίστηκε βαριά και οι δύο συνεπιβάτες του ελαφρότερα. Διακομίστηκε στο ΚΑΤ, όπου άφησε την τελευταία του πνοή την επόμενη μέρα.
1973: Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον ανακοινώνει συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στο Βιετνάμ, σε μια καμπή του Ψυχρού Πολέμου.
1986: Το Rock and Roll Hall of Fame ανακοινώνει την πρώτη «φουρνιά» μελών, ανοίγοντας επίσημα το κεφάλαιο της μουσικής υστεροφημίας.
1989: Δολοφονείται ο αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Αναστάσιος Βενάρδος, κοντά στο σπίτι του στα Κάτω Πατήσια. Την ευθύνη αναλαμβάνει η οργάνωση «1η Μάη».
1992: Αεροσκάφος HU-16 Albatross της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας συντρίβεται στην Ελευσίνα, σκοτώνοντας τα τρία μέλη του πληρώματος.
1997: Ο 23χρονος Αντώνης Δαγκλής καταδικάζεται σε 13 φορές ισόβια και κάθειρξη 25 ετών για τη δολοφονία τριών ιερόδουλων και απόπειρες δολοφονίας άλλων έξι, καθώς και για άλλα αδικήματα. Αυτοκτόνησε τον Αύγουστο του 1997 στην ψυχιατρική κλινική των φυλακών Κορυδαλλού. Την ίδια μέρα η Μαντλίν Ολμπράιτ γίνεται η πρώτη γυναίκα υπουργός Εξωτερικών στην ιστορία των ΗΠΑ.
2002: Απαγωγή του δημοσιογράφου Ντάνιελ Περλ στο Καράτσι, υπόθεση που συγκλονίζει τη διεθνή δημοσιογραφική κοινότητα.
2004: Ο πρώην πρωθυπουργός και επίτιμος πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ανακοινώνει ότι αποχωρεί από την ενεργό πολιτική. Είχε εκλεχθεί για πρώτη φορά βουλευτής το 1946, σε ηλικία 28 ετών.
2016: Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης ανακοινώνει ότι πάνω από 100.000 πρόσφυγες και μετανάστες έχουν φτάσει ήδη μέσα στη χρονιά σε Ελλάδα και Ιταλία, με βασική πίεση στα ελληνικά νησιά.
2020: Η Κίνα θέτει σε lockdown τη Γουχάν και εκατομμύρια κατοίκους της, μια από τις πιο καθοριστικές πρώτες κινήσεις στην αρχή της πανδημίας COVID-19.
Γεννήσεις
1782 – Γεώργιος Καραϊσκάκης, Έλληνας στρατηγός και από τις πιο εμβληματικές μορφές της Ελληνικής Επανάστασης. Ξεκινά ως κλέφτης και αρματολός στη Ρούμελη, με φήμη για την τόλμη και την ανορθόδοξη πολεμική του ευφυΐα. Το 1826-1827 αναδεικνύεται σε αρχιστράτηγο της Στερεάς, πετυχαίνοντας κομβικές νίκες όπως στην Αράχωβα, που αναπτερώνουν το ηθικό των Ελλήνων. Τραυματίζεται θανάσιμα στο Φάληρο και πεθαίνει το 1827, λίγο πριν την τελική φάση της απελευθέρωσης.
1982 – Μύρωνας Στρατής, Έλληνας τραγουδιστής και τραγουδοποιός της ελληνικής pop-rock σκηνής. Γεννήθηκε στον Χολαργό και μεγάλωσε στη Νέα Σμύρνη, με μουσικές βάσεις στο πιάνο και σπουδές στην κλασική κιθάρα. Το 2006 ξεχωρίζει στο Φεστιβάλ Τραγουδιού Θεσσαλονίκης παίρνοντας τρίτη θέση με το «Τι ζητάς», ενώ το 2007 κυκλοφορεί το πρώτο άλμπουμ «Ιστός». Ακολούθησαν επιτυχίες όπως το «Πάνω απ’ όλα» και συνεργασίες με γνωστούς Έλληνες καλλιτέχνες.
Θάνατοι
1973 – Αλέξανδρος Ωνάσης, Έλληνας επιχειρηματίας και διάδοχος της οικογένειας Ωνάση, που προοριζόταν να πάρει στα χέρια του την αυτοκρατορία της ναυτιλίας. Το 1971 αναλαμβάνει πρόεδρος της Olympic Aviation, έχοντας ήδη μεγάλη σχέση με την αεροπορία. Τραυματίζεται βαριά όταν το προσωπικό του αμφίβιο Piaggio P.136 συντρίβεται στο αεροδρόμιο του Ελληνικού στις 22 Ιανουαρίου και πεθαίνει στις 23 Ιανουαρίου 1973, αφήνοντας πίσω του έναν μύθο και το τραύμα που σημάδεψε τον Αριστοτέλη Ωνάση.
1989 – Σαλβαδόρ Νταλί (Salvador Dalí), Ισπανός ζωγράφος, από τις πιο εμβληματικές μορφές του σουρεαλισμού, που έκανε την τέχνη του συνώνυμη με το όνειρο, το παράδοξο και την εμμονή. Το έργο του «Η εμμονή της μνήμης» με τα «λιωμένα» ρολόγια έγινε παγκόσμιο σύμβολο του κινήματος. Ανέπτυξε τη μέθοδο της «παρανοϊκοκριτικής» για να γεννά εικόνες από το υποσυνείδητο και συνεργάστηκε με τον Λουίς Μπουνιουέλ στο «Un Chien Andalou».
2021 – Λάρι Κινγκ (Larry King), Αμερικανός τηλεοπτικός παρουσιαστής και ραδιοφωνικός παραγωγός, θρύλος των συνεντεύξεων με χαρακτηριστικό, χαλαρό ύφος που έκανε τους καλεσμένους να ανοίγονται. Στο CNN παρουσίασε το «Larry King Live» από το 1985 έως το 2010, φιλοξενώντας χιλιάδες πολιτικούς, ηγέτες και σταρ, ενώ νωρίτερα είχε καθιερωθεί και στο εθνικό ραδιόφωνο. Πέθανε στις 23 Ιανουαρίου 2021 στο Λος Άντζελες.
Εορτολόγιο
Διονύσιος, Διονυσία, Αγαθάγγελος, Κλήμης, Κλημεντίνη
