Στις 21 Ιουλίου 1965, μια μεγάλη αντικυβερνητική διαδήλωση στο κέντρο της Αθήνας καταλήγει σε αιματηρή σύγκρουση με την Αστυνομία. Ο 23χρονος φοιτητής της ΑΣΟΕΕ και στέλεχος της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη, Σωτήρης Πέτρουλας, χάνει τη ζωή του στη συμβολή των οδών Σταδίου και Εδουάρδου Λω. Ο θάνατός του θα τον μετατρέψει σε σύμβολο της βίαιης αστυνομικής καταστολής των Ιουλιανών, αλλά και του αγώνα της νεολαίας για δημοκρατική ομαλότητα.
Έξι ημέρες νωρίτερα, στις 15 Ιουλίου, είχε ξεσπάσει η πολιτική κρίση που έμεινε στην ιστορία ως «Ιουλιανά» ή «Αποστασία». Η ρήξη του πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου με τον βασιλιά Κωνσταντίνο οδήγησε στην αποχώρηση του πρώτου από την πρωθυπουργία και στον σχηματισμό κυβέρνησης από τον Γεώργιο Αθανασιάδη-Νόβα, με τη συμμετοχή στελεχών που αποχώρησαν από την Ένωση Κέντρου. Οι εξελίξεις προκάλεσαν καθημερινές κινητοποιήσεις στην Αθήνα.
Το βράδυ της 21ης Ιουλίου, χιλιάδες πολίτες και φοιτητές διαδήλωναν εναντίον της νέας κυβέρνησης και της παρέμβασης των Ανακτόρων στην πολιτική ζωή. Η Αστυνομία επιτέθηκε με γκλομπ και δακρυγόνα, ενώ ακολούθησαν οδομαχίες στους κεντρικούς δρόμους της πρωτεύουσας. Οι εφημερίδες της εποχής κατέγραψαν περίπου 150 τραυματίες και εκατοντάδες συλλήψεις.
Μέσα στις συγκρούσεις, ο Πέτρουλας βρέθηκε αιμόφυρτος στο οδόστρωμα. Αυτόπτες μάρτυρες υποστήριξαν ότι είχε δεχθεί ευθεία βολή δακρυγόνου στο κεφάλι. Η επίσημη ιατροδικαστική εκδοχή απέδωσε τον θάνατό του σε εσωμηνιγγικό αιμάτωμα, το οποίο προκλήθηκε από την πίεση των αερίων βόμβας δακρυγόνου που εξερράγη κοντά στο πρόσωπό του. Μεταγενέστεροι ισχυρισμοί περί κακοποίησης ή στραγγαλισμού δεν επιβεβαιώθηκαν επισήμως, αλλά διατήρησαν τη συζήτηση γύρω από τις ακριβείς συνθήκες του θανάτου του.
Ακολούθησε έντονο παρασκήνιο γύρω από τη σορό του. Σε μεταγενέστερη μαρτυρία της, η μητέρα του ανέφερε ότι οι αρχές ζήτησαν από τον πατέρα του να υπογράψει έγγραφο σύμφωνα με το οποίο ο θάνατος ήταν ατύχημα, ενώ η οικογένεια δυσκολεύτηκε να εντοπίσει και να παραλάβει τη σορό. Πραγματοποιήθηκε και δεύτερη νεκροψία, παρουσία γιατρών που είχαν ορίσει οι συγγενείς.
Η κηδεία του, στις 23 Ιουλίου, μετατράπηκε σε μία από τις μεγαλύτερες αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις της περιόδου. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι ακολούθησαν τη νεκρική πομπή από τον Κολωνό στη Μητρόπολη και στη συνέχεια στο Α΄ Νεκροταφείο, φωνάζοντας συνθήματα υπέρ της Δημοκρατίας και κατά της «Αποστασίας». Στην κηδεία παρευρέθηκαν ο Γεώργιος Παπανδρέου, βουλευτές της Ένωσης Κέντρου και εκπρόσωποι της ΕΔΑ.
Ο Σωτήρης Πέτρουλας έμεινε στη συλλογική μνήμη ως το νεανικό πρόσωπο των Ιουλιανών. Ο Μίκης Θεοδωράκης συνέθεσε το τραγούδι που φέρει το όνομά του, ενισχύοντας τη θέση του ως συμβόλου μιας γενιάς που βγήκε στους δρόμους διεκδικώντας δημοκρατική ομαλότητα.
Το όνομά του παρέμεινε συνδεδεμένο με το φοιτητικό κίνημα, την αστυνομική βία και τη διεκδίκηση της δημοκρατικής ομαλότητας. Από το 1975, ο Σύλλογος Φοιτητών του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών —της παλιάς ΑΣΟΕΕ— φέρει το όνομα «Σωτήρης Πέτρουλας».
Διαβάστε σχετικά: Η δολοφονία του φοιτητή Σωτήρη Πέτρουλα στα Ιουλιανά του 1965 και ο αγώνας της οικογένειας να πάρει πίσω το πτώμα
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
356 π.Χ.: Σύμφωνα με την παραδοσιακή χρονολόγηση, ο Ηρόστρατος πυρπολεί τον Ναό της Αρτέμιδας στην Έφεσο, ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου, επιδιώκοντας να μείνει το όνομά του στην ιστορία. Οι Εφέσιοι τον καταδίκασαν σε θάνατο και απαγόρευσαν την αναφορά του ονόματός του — χωρίς επιτυχία.
365: Ισχυρός σεισμός ανοιχτά της Κρήτης προκαλεί καταστροφικό τσουνάμι που πλήττει την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, σκοτώνοντας χιλιάδες. Σύμφωνα με σύγχρονες εκτιμήσεις, πρόκειται για διπλό σεισμικό γεγονός, με τον ισχυρότερο σεισμό να φτάνει εκτιμώμενο μέγεθος 8,0+. Το τσουνάμι επηρέασε μεγάλο μέρος της ανατολικής Μεσογείου και καταγράφηκε σε πολλά ρωμαϊκά χρονικά.
1718: Υπογράφεται η Συνθήκη του Πασάροβιτς ανάμεσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, την Αυστρία και τη Βενετική Δημοκρατία. Οι Οθωμανοί παραχωρούν σημαντικά εδάφη στα Βαλκάνια στην Αυστρία, αλλά διατηρούν την Πελοπόννησο, την οποία είχαν ανακαταλάβει από τους Βενετούς, σηματοδοτώντας νέα μεταβολή των ισορροπιών στην περιοχή.
1774: Με τη Συνθήκη του Κιουτσούκ-Καϊναρτζή, λήγει ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος (1768–1774). Η Ρωσία εξασφαλίζει δικαίωμα ναυσιπλοΐας στη Μεσόγειο, το οποίο θα αξιοποιήσουν οι Έλληνες πλοιοκτήτες για να αναπτύξουν τη ναυτιλία τους, υψώνοντας ρωσικές σημαίες στα πλοία τους.
1904: Ολοκληρώνεται ο Υπερσιβηρικός Σιδηρόδρομος, μήκους 9.289 χιλιομέτρων, που συνδέει τη Μόσχα με το Βλαδιβοστόκ. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη σιδηροδρομική γραμμή στον κόσμο και ένα από τα μεγαλύτερα τεχνικά έργα όλων των εποχών.
1925: Ο καθηγητής Τζον Σκόουπς καταδικάζεται σε πρόστιμο 100 δολαρίων επειδή δίδαξε τη Θεωρία της Εξέλιξης του Δαρβίνου σε δημόσιο λύκειο του Τενεσί. Η «Δίκη του Πιθήκου» γίνεται παγκόσμιο σύμβολο της σύγκρουσης επιστήμης και θρησκείας.
1950: Η ελληνική Βουλή παραπέμπει στο Ειδικό Δικαστήριο τον τέως υπουργό Πάνο Χατζηπάνο, για απιστία κατά του Δημοσίου λόγω σκανδάλου καυσίμων. Καταδικάζεται με αναστολή το 1951 – μία από τις πρώτες μεταπολεμικές υποθέσεις πολιτικής διαφθοράς.
1954: Με τη Διάσκεψη της Γενεύης, η Γαλλία αποδέχεται την ανεξαρτησία του Βιετνάμ, το οποίο χωρίζεται σε Βόρειο και Νότιο. Το γεγονός θα οδηγήσει λίγα χρόνια αργότερα στον Πόλεμο του Βιετνάμ, με παγκόσμιες γεωπολιτικές συνέπειες.
1965: Μεγάλη αντικυβερνητική διαδήλωση στο κέντρο της Αθήνας εναντίον της κυβέρνησης Αθανασιάδη-Νόβα και της «Αποστασίας» καταστέλλεται βίαια από την Αστυνομία. Νεκρός πέφτει ο φοιτητής Σωτήρης Πέτρουλας, ο οποίος γίνεται σύμβολο της νεολαίας και του αγώνα για τη Δημοκρατία.
1971: Κλείνει οριστικά η Θεολογική Σχολή της Χάλκης, η οποία λειτουργούσε στην Κωνσταντινούπολη από το 1844. Το κλείσιμο της Σχολής συνδέεται με αντιπαράθεση Τουρκίας – Οικουμενικού Πατριαρχείου και παραμένει έως σήμερα ζήτημα διπλωματικής τριβής.
1972: Ματωμένη Παρασκευή στο Μπέλφαστ: 9 νεκροί και δεκάδες τραυματίες από βομβιστικές επιθέσεις του Προσωρινού IRA. Ήταν μέρος συντονισμένης εκστρατείας που μεταμόρφωσε το 1972 στο πιο αιματηρό έτος της σύγκρουσης στη Βόρεια Ιρλανδία.
1974: Εκτελείται η μυστική Επιχείρηση ΝΙΚΗ: ελληνικά μεταγωγικά Noratlas μεταφέρουν καταδρομείς στη Λευκωσία για να ενισχύσουν την άμυνα μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Το αεροσκάφος ΝΙΚΗ-4 καταρρίπτεται από φίλια πυρά. Παρά την ηρωική προσπάθεια, οι νεκροί της αποστολής δεν έχουν ακόμη τιμηθεί επίσημα.
1975: Κυκλοφορεί το πρώτο φύλλο της εφημερίδας «Ελευθεροτυπία», η πρώτη νέα εφημερίδα μετά τη Χούντα. Καθιερώνεται ως μία από τις πιο προοδευτικές φωνές της Μεταπολίτευσης.
1994: Ο Τόνι Μπλερ εκλέγεται πρόεδρος του Εργατικού Κόμματος στο Ηνωμένο Βασίλειο με ποσοστό 57%. Θα μεταμορφώσει το κόμμα σε «Νέους Εργατικούς» και θα κυριαρχήσει στην πολιτική σκηνή της Βρετανίας για πάνω από μια δεκαετία.
1996: Ο Λεωνίδας Σαμπάνης κατακτά αργυρό μετάλλιο στην άρση βαρών (59 κιλά) στους Ολυμπιακούς της Ατλάντα, σηκώνοντας συνολικά 305 κιλά. Πρόκειται για την πρώτη διάκριση της Ελλάδας στους συγκεκριμένους Αγώνες.
1998: Εκδίδεται ένταλμα σύλληψης για τον Αντώνη Ανδρουτσόπουλο («Περίανδρο») της Χρυσής Αυγής για απόπειρες ανθρωποκτονίας εναντίον φοιτητών. Ήταν το πρώτο ισχυρό δικαστικό πλήγμα στην ακροδεξιά οργάνωση.
2003: Το πόρισμα για το ναυάγιο του «Εξπρές Σάμινα» (2000) αποδίδει βαριές ευθύνες στον πλοίαρχο και τα μέλη του πληρώματος. Οι ανοικτές θύρες στο μηχανοστάσιο και η έλλειψη συντονισμού οδήγησαν στον θάνατο 81 ανθρώπων. Πρόκειται για τη δεύτερη μεγαλύτερη ναυτική τραγωδία στη σύγχρονη Ελλάδα.
2007: Κυκλοφορεί παγκοσμίως το τελευταίο βιβλίο της σειράς Harry Potter, με τίτλο «Harry Potter and the Deathly Hallows». Η έκδοση του βιβλίου προκαλεί παγκόσμιο φαινόμενο, με ουρές έξω από βιβλιοπωλεία και εκατομμύρια προπαραγγελίες.
Γεννήσεις
1899 – Έρνεστ Χέμινγουεϊ (Ernest Hemingway), Αμερικανός συγγραφέας και δημοσιογράφος, από τους σημαντικότερους λογοτέχνες του 20ού αιώνα. Γεννήθηκε στις 21 Ιουλίου 1899 στο Όουκ Παρκ του Ιλινόις και έζησε έντονη, περιπετειώδη ζωή, στοιχεία που αποτυπώνονται στα έργα του. Υπήρξε μέλος της «Χαμένης Γενιάς» των Αμερικανών λογοτεχνών του Παρισιού, πολέμησε ως εθελοντής στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και εργάστηκε ως ανταποκριτής σε μεγάλες πολεμικές συρράξεις. Ανάμεσα στα κορυφαία του βιβλία συγκαταλέγονται τα «Ο γέρος και η θάλασσα», «Για ποιον χτυπά η καμπάνα» και «Αποχαιρετισμός στα όπλα». Τιμήθηκε με Βραβείο Πούλιτζερ το 1953 και Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1954. Η προσωπικότητά του, η λιτή γραφή του και ο μύθος γύρω από τη ζωή του, τον κατέστησαν διαχρονικό σύμβολο της αμερικανικής λογοτεχνίας
Θάνατοι
1928 – Κώστας Καρυωτάκης, Έλληνας ποιητής και πεζογράφος, εμβληματική μορφή της ελληνικής λογοτεχνίας του Μεσοπολέμου. Γεννήθηκε το 1896 στην Τρίπολη και υπήρξε από τους βασικούς εκπροσώπους της λεγόμενης «ποιητικής γενιάς της παρακμής». Τα ποιήματά του χαρακτηρίζονται από ειρωνεία, απαισιοδοξία και έντονη αίσθηση υπαρξιακής αγωνίας, επηρεασμένα από τον γαλλικό συμβολισμό και τον μοντερνισμό. Εργάστηκε ως δημόσιος υπάλληλος, γεγονός που επηρέασε το έργο του με κριτική στη γραφειοκρατία και την κοινωνία της εποχής του. Η ζωή και το έργο του συνδέθηκαν με την τραγικότητα, καταλήγοντας στην αυτοκτονία του στην Πρέβεζα στις 21 Ιουλίου 1928, η οποία σφράγισε τον μύθο του και επηρέασε βαθιά την πορεία της νεοελληνικής ποίησης.
