Στις 18 Μαΐου 1821, στα Δολιανά της Κυνουρίας, ο Νικηταράς βρέθηκε απέναντι σε ισχυρότερες οθωμανικές δυνάμεις και κατάφερε να τις αποκρούσει. Η μάχη έγινε ένα από τα επεισόδια που ενίσχυσαν τη φήμη του στα πρώτα βήματα της Ελληνικής Επανάστασης και συνδέθηκε με το προσωνύμιο «Τουρκοφάγος», με το οποίο πέρασε στη λαϊκή μνήμη.
Ο Νικηταράς, κατά κόσμον Νικήτας Σταματελόπουλος, δεν ήταν μια τυχαία μορφή του Αγώνα. Ήταν ανιψιός του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, καθώς η μητέρα του ήταν αδελφή της γυναίκας του Γέρου του Μοριά. Από νωρίς βρέθηκε κοντά στον Κολοκοτρώνη και ακολούθησε τη διαδρομή των κλεφτών και των αρματολών, πριν η Επανάσταση του 1821 τον φέρει στην πρώτη γραμμή.
Η μάχη στα Δολιανά έγινε σε μια κρίσιμη στιγμή. Η Επανάσταση είχε μόλις ξεσπάσει και τίποτα δεν ήταν δεδομένο. Οι Οθωμανοί επιχειρούσαν να επιβάλουν ξανά τον έλεγχο στην Πελοπόννησο, ενώ οι επαναστάτες προσπαθούσαν να κρατήσουν τις θέσεις τους και να αποδείξουν ότι ο Αγώνας μπορούσε να σταθεί. Σύμφωνα με την παράδοση, η ορμή του Νικηταρά στη μάχη ήταν τέτοια ώστε το όνομά του ταυτίστηκε από τότε με την εικόνα του ατρόμητου πολεμιστή. Το προσωνύμιο «Τουρκοφάγος» δείχνει πώς η λαϊκή μνήμη μετέτρεψε τη δράση του σε θρύλο.
Η νίκη στα Δολιανά δεν ήταν μόνο στρατιωτική επιτυχία αλλά και μια νίκη ψυχολογίας. Σε μια εποχή όπου οι επαναστατημένοι Έλληνες το είχαν ανάγκη από σύμβολα, ο Νικηταράς έγινε ένα σύμβολο του αγώνα, ένας μαχητής που στάθηκε απέναντι σε υπέρτερες δυνάμεις.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1652: Η αποικία του Ρόουντ Άιλαντ ψηφίζει έναν από τους πρώτους νόμους στη Βόρεια Αμερική που περιορίζουν τη δουλεία. Η ρύθμιση ήταν περιορισμένη και δεν φαίνεται ότι εφαρμόστηκε ουσιαστικά, όμως καταγράφεται ως πρώιμη αντιδουλοκτητική νομοθετική πράξη στην αποικιακή Αμερική.
1821: Ο Νικηταράς αποκρούει ισχυρότερες οθωμανικές δυνάμεις στα Δολιανά της Κυνουρίας, κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης. Η μάχη ενισχύει το κύρος του και συνδέεται με το προσωνύμιο «Τουρκοφάγος», που πέρασε στη λαϊκή μνήμη.
1828: Οι οθωμανικές δυνάμεις επιτίθενται στο Φραγκοκάστελλο Σφακίων, όπου Κρήτες και Ηπειρώτες αγωνιστές υπερασπίζονται το κάστρο. Η μάχη καταλήγει σε βαριά ήττα των επαναστατών, αλλά μένει στη μνήμη μέσα από τον θρύλο των Δροσουλιτών, των σκιών που λέγεται ότι εμφανίζονται κάθε χρόνο στην περιοχή.
1848: Συνέρχεται στη Φραγκφούρτη η πρώτη Γερμανική Εθνοσυνέλευση, με στόχο τη διαμόρφωση συντάγματος και την ενοποίηση των γερμανικών κρατών. Η συνέλευση έγινε σύμβολο των φιλελεύθερων και εθνικών κινημάτων του 19ου αιώνα, παρότι οι στόχοι της δεν ολοκληρώθηκαν τότε.
1860: Ο Αβραάμ Λίνκολν χρίζεται υποψήφιος του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος για την προεδρία των ΗΠΑ, στο συνέδριο του κόμματος στο Σικάγο. Η υποψηφιότητά του θα οδηγήσει στην εκλογή του λίγους μήνες αργότερα, σε μια περίοδο που η σύγκρουση γύρω από τη δουλεία έσπρωχνε τη χώρα προς τον Εμφύλιο Πόλεμο.
1896: Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ εκδίδει την απόφαση Plessy v. Ferguson, νομιμοποιώντας τον φυλετικό διαχωρισμό με το δόγμα «separate but equal». Η απόφαση γίνεται η νομική βάση των ρατσιστικών πολιτικών στις νότιες πολιτείες και θα ανατραπεί ουσιαστικά το 1954 με το Brown v. Board of Education.
1919: Πραγματοποιείται στην Αθήνα το Α΄ Εθνικό Συμβούλιο του ΣΕΚΕ, του κόμματος που αργότερα θα μετονομαστεί σε ΚΚΕ. Η συνεδρίαση εντάσσεται στα πρώτα βήματα οργάνωσης του ελληνικού σοσιαλιστικού και εργατικού κινήματος μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
1927: Στο Bath Township του Μίσιγκαν σημειώνεται η πιο πολύνεκρη επίθεση σε σχολείο στην ιστορία των ΗΠΑ. Ο Άντριου Κίχο, τοπικός αγρότης και πρώην μέλος της σχολικής επιτροπής, πυροδοτεί εκρηκτικά στο σχολικό συγκρότημα, προκαλώντας τον θάνατο δεκάδων παιδιών και ενηλίκων.
1933: Ο πρόεδρος Φραγκλίνος Ρούσβελτ υπογράφει τον νόμο για τη δημιουργία της Tennessee Valley Authority, στο πλαίσιο του New Deal. Η δημόσια αυτή αρχή αναλαμβάνει μεγάλα έργα ενέργειας, αντιπλημμυρικής προστασίας και ανάπτυξης σε μια φτωχή περιοχή των ΗΠΑ, αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα στην οικονομική πολιτική της εποχής.
1959: Ο βασιλιάς Παύλος και η βασίλισσα Φρειδερίκη πραγματοποιούν επίσημη επίσκεψη στην Ιταλία. Η επίσκεψη εντάσσεται στην προσπάθεια ενίσχυσης των διπλωματικών σχέσεων της Ελλάδας στη μεταπολεμική Ευρώπη και έχει έντονο συμβολικό χαρακτήρα για τη μοναρχία της περιόδου.
1980: Το ηφαίστειο Σεντ Χέλενς εκρήγνυται στην πολιτεία Ουάσινγκτον των ΗΠΑ, προκαλώντας τεράστια καταστροφή. Από την έκρηξη σκοτώνονται 57 άνθρωποι και η περιοχή μεταμορφώνεται βίαια, σε ένα από τα πιο μελετημένα ηφαιστειακά γεγονότα του 20ού αιώνα.
1981: Η εφημερίδα New York Native δημοσιεύει μία από τις πρώτες δημόσιες αναφορές για ένα νέο μυστηριώδες νόσημα που προσβάλλει γκέι άνδρες. Η ασθένεια θα γίνει αργότερα γνωστή ως AIDS και θα εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες υγειονομικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών.
1994: Στο Ολυμπιακό Στάδιο της Αθήνας, η Μίλαν νικά την Μπαρτσελόνα με 4-0 στον τελικό του Champions League. Η εμφάνιση της ιταλικής ομάδας θεωρείται μία από τις πιο επιβλητικές σε τελικό της διοργάνωσης και ο αγώνας μένει στην ιστορία και λόγω της διεξαγωγής του στην Αθήνα.
1998: Η κυβέρνηση των ΗΠΑ καταθέτει ιστορική αντιμονοπωλιακή αγωγή κατά της Microsoft, κατηγορώντας την ότι καταχράται τη δεσπόζουσα θέση της στην αγορά λογισμικού. Η υπόθεση ανοίγει μεγάλη συζήτηση για τα όρια της ισχύος των τεχνολογικών κολοσσών και θα οδηγήσει σε σημαντικό συμβιβασμό.
2009: Η κυβέρνηση της Σρι Λάνκα ανακοινώνει το τέλος του εμφυλίου πολέμου, έπειτα από 26 χρόνια σύγκρουσης με τους Τίγρεις Ταμίλ. Η λήξη του πολέμου αφήνει πίσω της δεκάδες χιλιάδες νεκρούς, εκτοπισμένους και σοβαρές καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
2012: Το Facebook πραγματοποιεί την αρχική δημόσια προσφορά του στο χρηματιστήριο, αντλώντας περίπου 16 δισεκατομμύρια δολάρια. Η είσοδός του στη Wall Street αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες τεχνολογικές IPO της εποχής και σηματοδοτεί τη μετάβαση των κοινωνικών δικτύων σε κεντρικό οικονομικό και επιχειρηματικό πεδίο.
Γεννήσεις
1872 – Μπέρτραντ Ράσελ, άγγλος φιλόσοφος, μαθηματικός και ειρηνιστής, από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης σκέψης, βραβευμένος με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1950· συνέβαλε καθοριστικά στη λογική, την ηθική και την πολιτική θεωρία.
1920 – Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄, κατά κόσμον Καρόλ Βοϊτύλα, ο πρώτος μη Ιταλός πάπας μετά από 455 χρόνια και μία από τις πιο επιδραστικές προσωπικότητες του 20ού αιώνα· υπηρέτησε από το 1978 έως το 2005 και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην πτώση του κομμουνισμού στην Ανατολική Ευρώπη.
Θάνατοι
1967 – Νικηφόρος Μανδηλαράς, έλληνας δικηγόρος και πολιτικός, υπερασπιστής δημοκρατικών και αντιδικτατορικών φωνών· βρέθηκε νεκρός κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες στη Ρόδο, με την υπόθεσή του να προκαλεί έντονες υπόνοιες για πολιτική δολοφονία κατά τη διάρκεια της χούντας.
1980 – Ίαν Κέρτις, άγγλος τραγουδιστής και στιχουργός, ιδρυτικό μέλος των Joy Division, με εμβληματική φωνή και σκοτεινή λυρική γραφή· η αυτοκτονία του σε ηλικία 23 ετών σηματοδότησε το τραγικό τέλος μιας από τις πιο επιδραστικές μπάντες του post-punk κινήματος.
Εορτολόγιο
Ευφράσιος, Ευφρασία, Ιούλιος, Ιουλία, Φαεινή
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα για τις Γυναίκες στη Ναυτιλία
Διεθνής Ημέρα Μουσείων
Παγκόσμια Ημέρα Ενημέρωσης για το Εμβόλιο κατά του AIDS
