Η νέα πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή λειτουργεί σαν πρόβα τζενεράλε για μια μελλοντική αναμέτρηση ανάμεσα στο ΝΑΤΟ και τη Ρωσία και τα συμπεράσματα μόνο καθησυχαστικά δεν είναι. Από τις ελλείψεις σε πυραύλους και αντιαεροπορικά συστήματα μέχρι την υποεπένδυση σε ναυτικές δυνάμεις και την πολιτική διάσταση της «κόπωσης» στη Δύση, η συμμαχία αποκαλύπτεται λιγότερο έτοιμη απ’ όσο δηλώνει στα χαρτιά. Την ίδια ώρα, η Μόσχα αυξάνει την παραγωγή drones και δοκιμάζει στην Ουκρανία και στο Ιράν τα όπλα και τις τακτικές του αυριανού πολέμου.
Οι Ευρωπαίοι επιτελείς προειδοποιούν ότι η Ρωσία θα μπορούσε να είναι σε θέση να επιτεθεί σε κράτος‑μέλος του ΝΑΤΟ έως το 2029, κάτι που ανεβάζει δραματικά τον πήχη για επιχειρησιακή ετοιμότητα, αποθέματα και πολιτική συνοχή. Όμως ο πόλεμος στο Ιράν έδειξε ότι οι ΗΠΑ «έκαψαν» περίπου το μισό απόθεμα κρίσιμων πυραύλων Patriot, ενώ Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες είδαν τα δικά τους οπλοστάσια Aster και Mica να αδειάζουν μέσα σε λίγες εβδομάδες. Με τη Ρωσία να παράγει ως και 6.000–7.000 επιθετικά drones τον μήνα, στρατιωτικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι, αν δεν αλλάξει στρατηγική, η συμμαχία μπορεί να «τιμολογηθεί εκτός πολέμου» πολύ γρήγορα.
ΝΑΤΟ, Ρωσία και «πόλεμος φθοράς» στα πυρομαχικά
Στο επίκεντρο των συζητήσεων της επόμενης συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ μπαίνει πλέον η παραγωγή πυρομαχικών, με τους ειδικούς να ζητούν στροφή σε φθηνότερους αναχαιτιστικούς πυραύλους και παθητικές άμυνες, όπως σκληρυμένα καταφύγια για αεροσκάφη. Η εμπειρία της Μέσης Ανατολής δείχνει ότι, απέναντι σε καταιγισμό φθηνών drones και ρουκετών, τα ακριβά αντιαεροπορικά συστήματα εξαντλούνται γρήγορα, αφήνοντας τα μέτωπα εκτεθειμένα. Γι’ αυτό και κερδίζουν έδαφος λύσεις τύπου AGR‑20, σε συνδυασμό με νέες τακτικές για τη διασπορά μέσων και προσωπικού.
Παράλληλα, η αεροπορική υπεροχή που για δεκαετίες θεωρούνταν αυτονόητη για το ΝΑΤΟ, αμφισβητείται στην πράξη. Παρά τις αμερικανικές επιχειρήσεις, το Ιράν κατάφερε να εξαπολύσει πάνω από 5.000 επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά γειτονικών κρατών, αποδεικνύοντας ότι δεν μπορείς «να βομβαρδίσεις μια χώρα μέχρι να παραδοθεί» με συμβατικά μέσα μόνο. Αυτό ωθεί τη συμμαχία να εξετάσει επενδύσεις σε όπλα μακρού πλήγματος, όπως οι AGM‑88G με εμβέλεια έως 300 χλμ., ώστε να μπορεί να χτυπά εργοστάσια drones και κρίσιμες ρωσικές υποδομές βαθιά στο έδαφος της Ρωσίας.
ΝΑΤΟ – Ρωσία στη θάλασσα και στο πολιτικό πεδίο
Στη θάλασσα, οι αδυναμίες της Ευρώπης έγιναν οδυνηρά ορατές, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το βρετανικό αντιτορπιλικό HMS Dragon που χρειάστηκε τρεις εβδομάδες να αναπτυχθεί και τελικά γύρισε πίσω λόγω τεχνικού προβλήματος. Ανώτατοι Βρετανοί και Καναδοί αξιωματικοί παραδέχονται ότι λιγότερο από το μισό στόλο τους είναι πραγματικά επιχειρησιακό, ενώ συνολικά οι ναυτικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ υστερούν σε διαθεσιμότητα, συντήρηση και προσωπικό. Κι όμως, σε μια κρίση με τη Ρωσία, οι στόλοι θα είναι κρίσιμοι για τον εντοπισμό υποβρυχίων κοντά στην Κόλα και την εξουδετέρωση πλοίων με πυραύλους Kalibr, κάτι που απαιτεί νέα ευέλικτα σκάφη και κοινές υποδομές συντήρησης, κατά το πρότυπο του ολλανδικού προγράμματος Multifunctional Support Ship.
Στο πολιτικό επίπεδο, ο πόλεμος στο Ιράν έχει βαθύνει τα ρήγματα μέσα στο ΝΑΤΟ, καθώς οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αγνόησαν τα αιτήματα του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για στρατιωτική στήριξη, ωθώντας την Ουάσινγκτον να εξετάζει μέτρα αντιποίνων κατά «δύσκολων» συμμάχων. Ο Τραμπ συνεχίζει να χαρακτηρίζει τη συμμαχία «χάρτινη τίγρη», ενώ αναλυτές φοβούνται ότι σε ένα σενάριο ρωσικής επίθεσης θα μπορούσε να περιορίσει ή να αρνηθεί τη συμμετοχή των ΗΠΑ. Πρώην και νυν αξιωματούχοι ζητούν από τις ευρωπαϊκές χώρες να υιοθετήσουν πιο «συναλλακτική» στάση, συνδέοντας, για παράδειγμα, τη βοήθεια στο Στενό του Ορμούζ με σαφείς αμερικανικές δεσμεύσεις για την άμυνα της Ευρώπης.
Την ίδια στιγμή, η Ουκρανία αναδεικνύεται σε απρόσμενο «πάροχο ασφάλειας» για το ΝΑΤΟ, στέλνοντας ειδικούς drones για να βοηθήσουν χώρες της Μέσης Ανατολής στην κατάρριψη ιρανικών Shahed και υπογράφοντας δεκαετείς αμυντικές συμφωνίες με κράτη του Κόλπου. Η συμμαχία έχει ήδη βαθύνει θεσμικά τη σχέση της με το Κίεβο, από κοινά κέντρα εκπαίδευσης στην Πολωνία μέχρι βιομηχανικά προγράμματα όπως το UNITE‑Brave NATO για την αξιοποίηση ουκρανικής τεχνολογίας. Ειδικοί υποστηρίζουν ότι το επόμενο βήμα πρέπει να είναι μια «ζώνη» αντιαεροπορικής και αντι‑drone άμυνας κοντά στα ρωσικά σύνορα, ώστε να δημιουργηθεί ένα πρώτο στρώμα αποτροπής, τόσο στην Ουκρανία όσο και στις χώρες της ανατολικής πτέρυγας.
