Μια νέα επιστημονική μελέτη φέρνει στο φως τον τρόπο με τον οποίο άτομα με χαρακτηριστικά της λεγόμενης «σκοτεινής τριάδας», δηλαδή ψυχοπάθεια, Μακιαβελισμό και ναρκισσισμό, επιλέγουν την επαγγελματική τους πορεία, προσφέροντας παράλληλα χρήσιμα συμπεράσματα για οργανισμούς και εκπαιδευτικούς. Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Personality and Individual Differences», εξετάζει σε βάθος πώς τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά επηρεάζουν τις επαγγελματικές προτιμήσεις και υπογραμμίζει ότι η «σκοτεινή πλευρά» δεν είναι απαραίτητα μόνο αρνητική, αλλά μπορεί να αξιοποιηθεί με σωστό τρόπο.
Η μελέτη επικεντρώθηκε στη λεγόμενη «σκοτεινή τριάδα» της ανθρώπινης προσωπικότητας και σε αντίθεση με προηγούμενες έρευνες που αντιμετώπιζαν τα χαρακτηριστικά αυτά ως ένα ενιαίο σύνολο, προχώρησε στον διαχωρισμό τους σε επιμέρους διαστάσεις που καθοδηγούν διαφορετικές επαγγελματικές επιλογές. Έπειτα από έρευνα σε 600 προπτυχιακούς φοιτητές πανεπιστημίου στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι ερευνητές κατέληξαν με σαφήνεια στο συμπέρασμα ότι τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες με «σκοτεινά» χαρακτηριστικά έλκονται από ρόλους που σχετίζονται με την εξουσία και την επιρροή.
Παράλληλα, τα ευρήματα της μελέτης δίνουν τη δυνατότητα σε οργανισμούς να εντοπίζουν τοξικές μορφές ηγεσίας, αλλά και σε εκπαιδευτικούς να καθοδηγούν άτομα με τέτοιες τάσεις προς πιο υγιείς επαγγελματικές επιλογές, σύμφωνα με το Phys. Αν και η έρευνα για τη σχέση των «σκοτεινών» χαρακτηριστικών προσωπικότητας με τα επαγγελματικά ενδιαφέροντα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, οι επιστήμονες μελετούν εδώ και δεκαετίες την επίδρασή τους στον εργασιακό χώρο.
Όπως επισημαίνουν οι συγγραφείς της μελέτης, τα τελευταία χρόνια υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον από ψυχολόγους προσωπικότητας και οργανωσιακής συμπεριφοράς για τις «σκοτεινές» επαγγελματικές επιλογές. Μέχρι σήμερα, πολλές μελέτες αντιμετώπιζαν τα χαρακτηριστικά της σκοτεινής τριάδας ως «μονοδιάστατες κατασκευές», χωρίς να εξετάζουν τις επιμέρους πτυχές τους σε σχέση με τις επαγγελματικές προτιμήσεις. Για να καλύψουν αυτό το κενό, οι ερευνητές ανέλυσαν ξεχωριστά τις διαστάσεις του τριαρχικού μοντέλου της ψυχοπάθειας, τόλμη, σκληρότητα και απορρύθμιση, καθώς και τις δύο διαστάσεις του Μακιαβελισμού και τις έννοιες του ναρκισσιστικού θαυμασμού και ανταγωνισμού.
Ο διαχωρισμός αυτός επέτρεψε μια πιο διευρυμένη κατανόηση της «σκοτεινής πλευράς», αναδεικνύοντας ότι τα άτομα με τέτοια χαρακτηριστικά δεν είναι απαραίτητα «κακά», όπως αντίστοιχα και τα άτομα χωρίς αυτά δεν είναι αποκλειστικά «καλά». Μέσα από αυτή την προσέγγιση, οι ερευνητές μπόρεσαν να εντοπίσουν και θετικά στοιχεία, όπως η κοινωνική επιρροή και η υψηλή αυτοεκτίμηση.
Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν σαφείς τάσεις ως προς τις επαγγελματικές επιλογές των ατόμων αυτών, σύμδψνα με το interestingengineering. Όσοι χαρακτηρίζονται από τόλμη προσανατολίζονται προς τον τομέα της υγείας, ενώ άτομα με υψηλά επίπεδα σκληρότητας, που συνδέονται με μειωμένη ενσυναίσθηση και αυξημένη εχθρότητα, στρέφονται προς την τεχνολογία και τις χειρωνακτικές, μηχανικές εργασίες. Τα πιο παρορμητικά άτομα εμφανίζονται να επιλέγουν δημιουργικά επαγγέλματα.
Οι Μακιαβελικοί, που χαρακτηρίζονται από κυνισμό, τείνουν να επιλέγουν ηγετικές θέσεις, όπου μπορούν να επηρεάζουν ή και να εκμεταλλεύονται άλλους. Ωστόσο, όσοι σχετίζονται με τις τακτικές αυτές χωρίς την ανάγκη κυριαρχίας διοχετεύουν την ενέργειά τους σε δημιουργικές δραστηριότητες ή στη φύση, επιλέγοντας ακόμη και επαγγέλματα που σχετίζονται με ζώα και αποφεύγοντας την άμεση επαφή με ανθρώπους. Από την πλευρά τους, τα άτομα με ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά επιδιώκουν τόσο την επιρροή όσο και τη δημιουργική έκφραση.
Το βασικό κοινό στοιχείο που εντοπίστηκε είναι ότι όλες οι εκφάνσεις της σκοτεινής τριάδας συνδέονται με την αναζήτηση ρόλων που περιλαμβάνουν εξουσία και πειθώ, ανεξαρτήτως φύλου. Παράλληλα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη περιορίστηκε σε φοιτητές, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνέχιση της έρευνας και στον επαγγελματικό χώρο, ώστε να υπάρξει βαθύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα «σκοτεινά» στοιχεία της προσωπικότητας επηρεάζουν τις επιλογές καριέρας.
Συνολικά, η μελέτη επικεντρώνεται στις «σκοτεινές» επαγγελματικές προτιμήσεις και προσφέρει πρακτικά συμπεράσματα για τους επιστήμονες της οργανωσιακής συμπεριφοράς, συμβάλλοντας στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο άτομα με τέτοια χαρακτηριστικά εισέρχονται και ενδέχεται να ευδοκιμήσουν σε συγκεκριμένα εργασιακά περιβάλλοντα που ταιριάζουν στις προδιαθέσεις τους.
