Πέθανε στα 107 του χρόνια ο Γιεχούντα Αχαρόν Βιντάφσκι, ο άνθρωπος που επέζησε από το γκέτο του Λοτζ, το Άουσβιτς και τα ναζιστικά στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας και αφιέρωσε δεκαετίες της ζωής του στο να ξαναδώσει όνομα και μνήμη σε χιλιάδες νεκρούς.
Η ιστορία του μοιάζει βγαλμένη από ταινία.
Στις 29 Αυγούστου 1944, ο Βιντάφσκι και η οικογένειά του επιβιβάστηκαν στο τελευταίο τρένο που έφυγε από το γκέτο του Λοτζ για το Άουσβιτς-Μπίρκεναου. Οι γονείς του και ο μεγαλύτερος αδελφός του δολοφονήθηκαν εκεί. Ο μικρότερος αδελφός του πέθανε στο Μπούχενβαλντ και η αδελφή του δολοφονήθηκε στο Στούτχοφ. Από τη διαλογή επέζησαν μόνο ο ίδιος και ο αδελφός του Γεχοσούα.
Ακολούθησε το στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας Φρίντλαντ, όπου οι κρατούμενοι κατασκεύαζαν πτέρυγες γερμανικών αεροσκαφών. Εκεί συνέβη ένα περιστατικό που ο ίδιος θυμόταν για δεκαετίες: όταν οι Γερμανοί ρώτησαν τους κρατούμενους τι επάγγελμα έκαναν, οι περισσότεροι δήλωσαν μηχανικοί ή ειδικοί στην αεροπορία για να φανούν χρήσιμοι. Ο Βιντάφσκι είπε την αλήθεια: ήταν έμπορος.
Πίστευε ότι η ειλικρίνειά του θα του κόστιζε τη ζωή. Αντί γι’ αυτό, ο Γερμανός υπεύθυνος φέρεται να φώναξε ότι ήταν «ο μόνος έντιμος» και διέταξε να του δώσουν διπλή μερίδα ζεστού φαγητού.
Αργότερα έγινε ο άτυπος επικεφαλής της ομάδας των κρατουμένων. Όταν οι Γερμανοί αύξησαν την ημερήσια παραγωγή από έξι σε οκτώ πτέρυγες, σκέφτηκε ένα τέχνασμα: έκρυψαν δύο ολοκληρωμένες πτέρυγες, ώστε τις ημέρες που δεν κατάφερναν να πιάσουν την εξοντωτική νόρμα να τις εμφανίζουν ως καινούργια παραγωγή. Κάθε ημέρα οι κρατούμενοι περπατούσαν περίπου εννέα χιλιόμετρα προς το εργοστάσιο και άλλα εννέα για να επιστρέψουν.
Ο πόλεμος τελείωσε για εκείνον στις 9 Μαΐου 1945, όταν το στρατόπεδο απελευθερώθηκε από τον Κόκκινο Στρατό. Το 1950 μετανάστευσε στο Ισραήλ και εγκαταστάθηκε στο Τελ Αβίβ.
Όμως ίσως η πιο συγκλονιστική σελίδα της ζωής του γράφτηκε 33 χρόνια μετά την απελευθέρωσή του.
Το 1978 επέστρεψε στην Πολωνία με έναν προσωπικό σκοπό: να βρει τον τάφο της γιαγιάς του. Βλέποντας την εγκατάλειψη του εβραϊκού νεκροταφείου του Λοτζ, απευθύνθηκε στον δήμαρχο και απέκτησε πρόσβαση στα αρχεία της πόλης. Η αναζήτηση ενός μόνο τάφου μετατράπηκε σε έργο ζωής. Με τη βοήθεια των αρχείων κατάφερε να εντοπίσει και να σηματοδοτήσει περισσότερους από 3.000 εβραϊκούς τάφους, ενώ επέστρεψε δεκάδες φορές στην Πολωνία για την αποκατάσταση νεκροταφείων και μνημείων.
Το 2012 επελέγη να ανάψει μία από τις δάδες στην επίσημη τελετή του Yad Vashem για την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος.
Και όταν κάποτε τον ρώτησαν για την «εκδίκησή» του απέναντι στους Ναζί, η απάντησή του ήταν αυτή που σήμερα συνοδεύει τις περισσότερες αναφορές στον θάνατό του:
«Η εκδίκησή μου στους Ναζί είναι ότι έχασαν και εμείς έχουμε το κράτος του Ισραήλ. Είμαστε ελεύθεροι και δυνατοί».
Ο Ισραηλινός πρόεδρος Ισαάκ Χέρτζογκ, ο οποίος είχε φιλοξενήσει τον Βιντάφσκι και την οικογένειά του στην προεδρική κατοικία όταν εκείνος ήταν 104 ετών, τον αποχαιρέτησε λέγοντας ότι η ζωή του αποτέλεσε μια εξαιρετική μαρτυρία για «τη νίκη της ζωής, της μνήμης και της εθνικής αναγέννησης».
