Οι παγκόσμιες ανησυχίες για έλλειψη αντιαεροπορικών αναχαιτιστικών εκτοξεύονται την ώρα που «πύραυλοι» και «drone» σφυροκοπούν πόλεις και κρίσιμες υποδομές από την Ουκρανία μέχρι τον Κόλπο. Την ίδια στιγμή, το μαθηματικό παράδοξο ενός πολέμου όπου ένα drone των 20.000 δολαρίων αναγκάζει τη Δύση να ξοδεύει πυραύλους 4 εκατ. δολαρίων, απειλεί να εξαντλήσει τα οπλοστάσια πριν κριθεί η μάχη στο πεδίο.
Καθώς drones και πύραυλοι στοχοποιούν πόλεις και ενεργειακές εγκαταστάσεις στην Ουκρανία και στον Περσικό Κόλπο, οι κυβερνήσεις σπεύδουν να εξασφαλίσουν κρίσιμα αποθέματα αντιαεροπορικών αναχαιτιστικών. Σε κεκλεισμένων των θυρών συνεδρίαση στις Βρυξέλλες, ευρωπαϊκές χώρες προειδοποίησαν ότι διαμορφώνεται διεθνής έλλειψη σε πυραύλους αναχαίτισης, την ώρα που η Ευρώπη έχει ήδη «στραγγίξει» τις αποθήκες της για να στηρίξει την ουκρανική άμυνα απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα. Το σενάριο επιδεινώνεται όσο ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή παρατείνεται, αναγκάζοντας ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να σταθμίσουν αν θα στείλουν πολύτιμα συστήματα σε συμμάχους στον Κόλπο, με κίνδυνο να αποδυναμώσουν περαιτέρω την άμυνα του Κιέβου.
Στο μεταξύ, η Μόσχα βλέπει έναν στρατηγικό «παράθυρο ευκαιρίας», εκτιμώντας ότι ο πόλεμος με το Ιράν θα συμπιέσει ζωτικής σημασίας δυτικά αντιαεροπορικά αποθέματα που σήμερα προστατεύουν την Ουκρανία από καθημερινά πλήγματα πυραύλων και drone. Ο ίδιος ο σύμβουλος του ουκρανού προέδρου, Βλαντισλάβ Βλάσιουκ, προειδοποιεί ότι ο εφιάλτης που περιέγραφε το Κίεβο εδώ και χρόνια γίνεται πραγματικότητα, καθώς ιρανικά Shahed πετάνε πλέον πάνω από την Κύπρο και τον Νότιο Καύκασο, μεταφέροντας τον πόλεμο των drone πολύ πέρα από την ουκρανική επικράτεια. Για την Ουκρανία, η συνεχής ροή πυραύλων αναχαίτισης παραμένει ζήτημα επιβίωσης, με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να προσφέρεται να μοιραστεί την «τεχνογνωσία» της χώρας στην αντιμετώπιση drone, με αντάλλαγμα επιπλέον συστήματα Patriot.
Πύραυλοι, drone και «πόλεμος αριθμών»
Στον Κόλπο, ο πόλεμος με το Ιράν έχει εξελιχθεί σε αγώνα φθοράς: κύματα drone Shahed-136 –στην ουσία μικροί, απλοί πύραυλοι cruise μιας χρήσης– πλήττουν αμερικανικές βάσεις, ενεργειακές υποδομές και κατοικημένες περιοχές από το Μπαχρέιν μέχρι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Τα στοιχεία από τα υπουργεία Άμυνας των κρατών του Κόλπου δείχνουν ότι η συντριπτική πλειονότητα των βλημάτων που εκτοξεύονται εναντίον τους είναι πλέον drone, καθώς η Τεχεράνη μετατοπίζει σταδιακά το βάρος από τους κλασικούς πυραύλους σε φθηνά, μαζικά UAV.
Τη στιγμή που η Ουάσινγκτον και οι σύμμαχοί της καταγράφουν ποσοστά αναχαίτισης άνω του 90% έναντι των Shahed και των βαλλιστικών πυραύλων, το κόστος αυτής της επιτυχίας αποδεικνύεται εκρηκτικό. Ένας πύραυλος Patriot PAC‑3 κοστίζει περίπου 4 εκατ. δολάρια, ενώ ένα ιρανικό drone υπολογίζεται σε περίπου 20.000 δολάρια – μια δυσαναλογία που, όπως επισημαίνουν δυτικοί επιτελείς, «τρώει» πόρους σχεδιασμένους για πολύ πιο σύνθετες απειλές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, μόνο στα ΗΑΕ, στα πρώτα 48ωρα των επιθέσεων, οι εκτοξεύσεις εκατοντάδων drone και πυραύλων υποχρέωσαν την άμυνα να καταναλώσει αναχαιτιστικά αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων, με αναλυτές να προειδοποιούν ότι ορισμένα κράτη θα ξεμείνουν από πυραύλους σε λίγες ημέρες εάν διατηρηθεί αυτός ο ρυθμός.
Ποιος θα ξεμείνει πρώτος από πυραύλους;
Η παραγωγική ικανότητα της Δύσης δοκιμάζεται σκληρά από το διπλό μέτωπο Ουκρανία–Ιράν. Η Mitsubishi Heavy Industries στην Ιαπωνία, που κατασκευάζει υπό άδεια πυραύλους Patriot, αυξάνει μεν την παραγωγή της, αλλά παραμένει αντιμέτωπη με «λαιμό μπουκαλιού» σε κρίσιμα εξαρτήματα – τους αισθητήρες καθοδήγησης που πρέπει να σταλούν από τις ΗΠΑ. Το 2025 οι Ηνωμένες Πολιτείες παρήγαγαν περίπου 600 πυραύλους PAC‑3, αλλά οι χιλιάδες αναχαιτίσεις στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή σημαίνουν ότι ένα μεγάλο μέρος αυτού του όγκου έχει ήδη χρησιμοποιηθεί.
Παράλληλα, πύραυλοι υψηλής τεχνολογίας όπως οι SM‑3 Block IIA, SM‑6 και τα βλήματα THAAD –κόστους έως και τριπλάσιου ενός Patriot– θεωρούνται σήμερα από τα πιο πολύτιμα όπλα στο πεδίο, καθώς έχουν σχεδιαστεί για να καταστρέφουν βαλλιστικές απειλές ακόμη και εκτός ατμόσφαιρας. Η Lockheed Martin και η RTX, που παράγουν τόσο τα αναχαιτιστικά όσο και πυραύλους cruise όπως ο Tomahawk, κλήθηκαν στον Λευκό Οίκο για να εξετάσουν με το Πεντάγωνο τρόπους επιτάχυνσης της παραγωγής εν μέσω κλιμάκωσης του πολέμου με το Ιράν. Ωστόσο, ακόμη και αν τα εργοστάσια πιάσουν «κόκκινο», απαιτούνται χρόνια για να οικοδομηθεί μια αλυσίδα εφοδιασμού ικανή να ανταποκριθεί στη ζήτηση, σε αντίθεση με τα φθηνά drone που η Τεχεράνη μπορεί να παράγει μαζικά σε μικρότερο χρονικό ορίζοντα.
Drone, πύραυλοι και το μέλλον της αντιαεροπορικής άμυνας
Η στρατηγική του Ιράν δεν περιορίζεται στην ποσότητα· αξιοποιεί και τη γεωπολιτική διάσταση, εξαπλώνοντας το «μοντέλο Shahed» από την Ουκρανία μέχρι τον Κόλπο, με στόχο να διασπείρει την προσοχή και τα αποθέματα της Δύσης σε πολλαπλά μέτωπα. Η επιλογή φθηνών, αναλώσιμων drone που μπορούν να παρακάμπτουν παραδοσιακές άμυνες και να αναγκάζουν αντιπάλους να απαντούν με δαπανηρά συστήματα, επαναπροσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται η αεράμυνα – από τα κλασικά αντιαεροπορικά πυραυλικά συστήματα μέχρι νέα, χαμηλότερου κόστους μέσα, όπως όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας ή φθηνότερα αντιαεροπορικά βλήματα, σύμφωνα με το Bloomberg.
Για το ΝΑΤΟ, την ΕΕ και τους περιφερειακούς παίκτες στον Κόλπο, το διακύβευμα είναι αν θα καταφέρουν να κλείσουν έγκαιρα το «κενό πυραύλων» πριν αυτό μετατραπεί σε στρατηγικό μειονέκτημα. Όσο οι αποθήκες Patriot, SM‑3, SM‑6 και THAAD αδειάζουν και οι γραμμές παραγωγής παλεύουν να προλάβουν, ο πόλεμος των αριθμών μεταξύ «πύραυλοι» και «drone» απειλεί να κριθεί όχι από την τεχνολογία, αλλά από το ποιος θα ξεμείνει πρώτος από πυρομαχικά.
