Στις 24 Μαρτίου 1940, ο αττικός ουρανός χάρισε στους Αθηναίους ένα θέαμα που έμοιαζε εξωπραγματικό. Πάνω από την πόλη καταγράφηκε αυθεντική μαρτυρία εμφάνισης σέλαος, την οποία δημοσίευσε επίσημα το Εργαστήριο Αστρονομίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Όσοι σήκωσαν το βλέμμα τους εκείνο το βράδυ μίλησαν για ουράνιες αποχρώσεις και παράξενες φωτεινές λωρίδες, ενώ κάποιοι περιέγραψαν το φαινόμενο με τη φράση «θεϊκά πέπλα» που σκέπαζαν την Αθήνα.
Η εικόνα θα πρέπει να ήταν συγκλονιστική για μια πόλη που δεν είχε καμία οικειότητα με τέτοιες ουράνιες εκρήξεις φωτός και πιθανότατα δεν τις είχε δει ούτε σε φωτογραφία. Το σέλας έχει συνδεθεί στη συλλογική φαντασία με τις βόρειες χώρες, με παγωμένα τοπία και πολικές νύχτες, γι’ αυτό και η εμφάνισή του τόσο νοτιότερα έδωσε στη βραδιά σχεδόν μυθική διάσταση. Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς την αμηχανία, το δέος και τις ερμηνείες που γεννήθηκαν αυθόρμητα από όσους το παρακολούθησαν χωρίς να γνωρίζουν τι ακριβώς έβλεπαν.
Στην πραγματικότητα, το φαινόμενο είχε απολύτως φυσική εξήγηση. Σύγχρονες επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι στα τέλη Μαρτίου του 1940 εκδηλώθηκαν εξαιρετικά ισχυρές ηλιακές εκλάμψεις και γεωμαγνητικές καταιγίδες, αρκετά έντονες ώστε το σέλας να γίνει ορατό σε πολύ χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη από τα συνηθισμένα. Η περίπτωση εκείνων των ημερών θεωρείται μία από τις πιο ακραίες διαστημικές καταιγίδες της εποχής, κάτι που εξηγεί γιατί το φως του σέλαος μπόρεσε να φτάσει μέχρι τον ελληνικό ουρανό.
Η μαρτυρία της Αθήνας έχει ξεχωριστή θέση και στην ελληνική αστρονομική καταγραφή. Σύμφωνα με την παράδοση της σχετικής βιβλιογραφίας, ο καθηγητής Κ. Μαλτέζος θεωρούσε αυτή την εμφάνιση ως τη λαμπρότερη στον ελλαδικό χώρο από το 1870. Γι’ αυτό και το περιστατικό δεν αποτελεί απλώς μια όμορφη τοπική ανάμνηση, αλλά ένα σπάνιο σημείο συνάντησης της επιστήμης με το βίωμα: τη στιγμή που ένα απολύτως φυσικό φαινόμενο φάνηκε στους ανθρώπους σχεδόν υπερφυσικό.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1603: Ο Ιάκωβος ΣΤ΄ της Σκωτίας διαδέχθηκε την Ελισάβετ Α΄ στον αγγλικό θρόνο ως Ιάκωβος Α΄, δημιουργώντας αυτό που έμεινε γνωστό ως Ένωση των Στεμμάτων. Αγγλία και Σκωτία απέκτησαν κοινό μονάρχη, αλλά παρέμειναν χωριστά κράτη με διαφορετικά κοινοβούλια και θεσμούς, ώσπου η πλήρης πολιτική ένωση ήρθε αργότερα, το 1707.
1721: Ο Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ αφιέρωσε στον μαργράβο Κρίστιαν Λούντβιχ του Βρανδεμβούργου τα έξι κοντσέρτα που σήμερα είναι γνωστά ως Βρανδεμβούργια Κοντσέρτα. Η αφιέρωση φέρει ημερομηνία 24 Μαρτίου 1721 και το έργο εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο εμβληματικά σύνολα της μουσικής μπαρόκ.
1821: Οι Ντρέδες, οι αρβανιτόφωνοι πολεμιστές των Σουλιμοχωρίων της Άνω Μεσσηνίας, ξεσηκώθηκαν στις 24 Μαρτίου κατά των Οθωμανών, με τον Γιαννάκη Μέλλιο να συγκαταλέγεται στις ηγετικές μορφές της τοπικής κινητοποίησης. Η κίνηση αυτή εντάσσεται στο πρώτο κύμα της Επανάστασης στην Πελοπόννησο και συνδέεται με τις πρώτες επιχειρήσεις στην Τριφυλία και την περιοχή της Κυπαρισσίας.
1882: Ο Ρόμπερτ Κοχ ανακοίνωσε στο Βερολίνο ότι εντόπισε το Mycobacterium tuberculosis, το βακτήριο που προκαλεί τη φυματίωση. Η ανακάλυψη αυτή άλλαξε ριζικά την κατανόηση της νόσου και γι’ αυτό η 24η Μαρτίου τιμάται σήμερα ως Παγκόσμια Ημέρα κατά της Φυματίωσης.
1921: Στο Μόντε Κάρλο άρχισε η πρώτη Ολυμπιάδα Γυναικών, που οργανώθηκε με πρωτοβουλία της Αλίς Μιγιά. Η διοργάνωση αποτέλεσε σημαντικό σταθμό για τη γυναικεία αθλητική παρουσία διεθνώς και προπομπό των μεταγενέστερων Women’s World Games, σε μια εποχή που η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή κρατούσε ακόμη εξαιρετικά περιορισμένη τη συμμετοχή των γυναικών.
1940: Καταγράφεται αυθεντική μαρτυρία εμφάνισης σέλαος πάνω από την Αθήνα, όταν πολλοί Αθηναίοι υποστηρίζουν μεταξύ άλλων πως «θεϊκά πέπλα» σκεπάζουν την πόλη.
1944: Οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής εκτέλεσαν 335 κρατουμένους και πολίτες στις Αρδεατίνες Σπηλιές της Ρώμης, σε αντίποινα για επίθεση Ιταλών παρτιζάνων την προηγούμενη ημέρα. Η σφαγή έμεινε ως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά εγκλήματα της ναζιστικής κατοχής στην Ιταλία και ως ισχυρό σύμβολο μνήμης της Αντίστασης.
1971: Ο Παναθηναϊκός έφερε 0-0 με την Έβερτον στη Λεωφόρο και, χάρη στο 1-1 του πρώτου αγώνα στο Λίβερπουλ, προκρίθηκε στα ημιτελικά του Κυπέλλου Πρωταθλητριών με το εκτός έδρας γκολ. Ήταν μία από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές στιγμές ελληνικού συλλόγου και κομβικό βήμα στη θρυλική πορεία εκείνης της σεζόν.
1976: Στην Αργεντινή, στρατιωτικοί ανέτρεψαν την πρόεδρο Ισαμπέλ Περόν με πραξικόπημα και εγκαθίδρυσαν δικτατορία. Ακολούθησε η περίοδος του Βρόμικου Πολέμου, με μαζικές διώξεις, βασανιστήρια και χιλιάδες «εξαφανισμένους», γεγονός που σφράγισε τη σύγχρονη ιστορία της χώρας.
1989: Το πετρελαιοφόρο Exxon Valdez προσάραξε στο Prince William Sound της Αλάσκας και προκάλεσε μία από τις σοβαρότερες πετρελαιοκηλίδες στην ιστορία των ΗΠΑ. Η τεράστια διαρροή αργού πετρελαίου έπληξε οικοσυστήματα, αλιεία και τοπικές κοινότητες και έγινε ορόσημο στη συζήτηση για την περιβαλλοντική ευθύνη των θαλάσσιων μεταφορών.
1992: Αεροσκάφος-κάργκο των Sudan Airways συνετρίβη στον Υμηττό κατά την προσέγγισή του στο αεροδρόμιο του Ελληνικού, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν και οι επτά επιβαίνοντες. Το δυστύχημα αποδόθηκε σε σοβαρή απόκλιση από τη διαδικασία προσέγγισης και έμεινε ως ένα από τα πιο γνωστά αεροπορικά συμβάντα στην περιοχή της Αθήνας.
1999: Το ΝΑΤΟ άρχισε αεροπορική εκστρατεία κατά της Γιουγκοσλαβίας μέσα στο πλαίσιο της κρίσης στο Κοσσυφοπέδιο. Οι βομβαρδισμοί κράτησαν 78 ημέρες, επηρέασαν καθοριστικά την έκβαση του πολέμου και σημάδεψαν βαθιά την περιοχή των Βαλκανίων.
2015: Το Ειδικό Δικαστήριο καταδίκασε τον πρώην υπουργό Οικονομικών Γιώργο Παπακωνσταντίνου σε φυλάκιση ενός έτους με τριετή αναστολή για νόθευση δημοσίου εγγράφου στην υπόθεση της λίστας Λαγκάρντ. Η απόφαση έκλεισε μία από τις πιο ηχηρές δικαστικές υποθέσεις της περιόδου των μνημονίων, που συνδέθηκε στη δημόσια συζήτηση με τη φοροδιαφυγή, την πολιτική ευθύνη και την κρίση εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα.
2015: Airbus A320 της Germanwings, που εκτελούσε την πτήση Βαρκελώνη-Ντίσελντορφ, συνετρίβη στις γαλλικές Άλπεις με αποτέλεσμα να σκοτωθούν και οι 150 επιβαίνοντες. Η έρευνα κατέληξε ότι ο συγκυβερνήτης προκάλεσε σκόπιμα την πτώση, γεγονός που αναζωπύρωσε σε όλη την Ευρώπη τη συζήτηση για τους κανόνες αεροπορικής ασφάλειας και την παρακολούθηση της ψυχικής υγείας των πληρωμάτων.
2020: Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή και η ιαπωνική κυβέρνηση ανακοίνωσαν την αναβολή των Ολυμπιακών Αγώνων του Τόκιο λόγω της πανδημίας Covid-19. Ήταν η πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία των Αγώνων που μια διοργάνωση μετατέθηκε για αργότερα, αντί να ακυρωθεί.
Γεννήσεις
1874 – Χάρι Χουντίνι (24 Μαρτίου 1874 – 31 Οκτωβρίου 1926), Ουγγρο-Αμερικανός μάγος και δεξιοτέχνης των αποδράσεων, από τις πιο θρυλικές μορφές στην ιστορία της ταχυδακτυλουργίας. Έγινε παγκόσμια γνωστός για τα εντυπωσιακά escape acts του, με χειροπέδες, κλειδωμένα κιβώτια και δεξαμενές νερού, που τον μετέτρεψαν σε σύμβολο του θεάματος των αρχών του 20ού αιώνα. Η φήμη του ξεπέρασε τη σκηνή και το όνομά του έμεινε συνώνυμο της απόδρασης και της ψευδαίσθησης.
1930 – Στιβ ΜακΚουίν (24 Μαρτίου 1930 – 7 Νοεμβρίου 1980), Αμερικανός ηθοποιός, από τα πιο εμβληματικά πρόσωπα του κλασικού Χόλιγουντ και μόνιμο σύμβολο ανδρικού «cool». Πρωταγωνίστησε σε ταινίες όπως τα «The Great Escape», «Bullitt» και «Papillon», χτίζοντας μια εικόνα λιτού, αντισυμβατικού σταρ με έντονη οθονική παρουσία. Το προσωπικό του ύφος και οι ρόλοι του τον καθιέρωσαν ως μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές του αμερικανικού κινηματογράφου του 20ού αιώνα.
1954 – Έλλη Στάη, Ελληνίδα δημοσιογράφος και παρουσιάστρια, με μακρά και ισχυρή παρουσία στην τηλεόραση και την πολιτική ενημέρωση. Ξεκίνησε από τον Τύπο και καθιερώθηκε στην τηλεόραση από τη δεκαετία του 1980, παρουσιάζοντας κεντρικά δελτία ειδήσεων και πολιτικές εκπομπές σε μεγάλους σταθμούς. Η πορεία της συνδέθηκε με αιχμηρές συνεντεύξεις, έντονο δημοσιογραφικό αποτύπωμα και καθοριστική παρουσία στη διαμόρφωση της σύγχρονης τηλεοπτικής ενημέρωσης στην Ελλάδα.
1961 – Γιάνης Βαρουφάκης, Έλληνας οικονομολόγος και πολιτικός, γνωστός διεθνώς για τον ρόλο του ως υπουργός Οικονομικών στην πρώτη κυβέρνηση Τσίπρα το 2015, στην κορύφωση της ελληνικής κρίσης χρέους. Έγινε κεντρικό πρόσωπο των διαπραγματεύσεων με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, εκφράζοντας ανοιχτά αντιπαράθεση με τις πολιτικές λιτότητας. Πέρα από την πολιτική του διαδρομή, έχει ξεχωρίσει και ως πανεπιστημιακός και συγγραφέας με έντονη δημόσια παρέμβαση γύρω από την οικονομία και την Ευρώπη.
Θάνατοι
1603 – Ελισάβετ Α΄ (7 Σεπτεμβρίου 1533 – 24 Μαρτίου 1603), Αγγλίδα βασίλισσα, μία από τις σημαντικότερες μονάρχες της αγγλικής ιστορίας. Βασίλεψε από το 1558 έως το 1603, σε μια περίοδο που έμεινε γνωστή ως ελισαβετιανή εποχή, όταν η Αγγλία ενισχύθηκε ως ευρωπαϊκή δύναμη στην πολιτική, το εμπόριο και τις τέχνες. Η βασιλεία της συνδέθηκε με μεγάλη πολιτιστική άνθηση και με τη διαμόρφωση της αγγλικής ναυτικής ισχύος.
1905 – Ιούλιος Βερν (8 Φεβρουαρίου 1828 – 24 Μαρτίου 1905), Γάλλος συγγραφέας, από τους θεμελιωτές της επιστημονικής φαντασίας και της λογοτεχνίας περιπέτειας. Με τα έργα του έδωσε μορφή στη σύγχρονη φαντασία γύρω από την τεχνολογία, την εξερεύνηση και τα ταξίδια, επηρεάζοντας βαθιά τη μαζική κουλτούρα και τη μετέπειτα λογοτεχνία του είδους. Ανάμεσα στα πιο εμβληματικά βιβλία του ξεχωρίζουν τα «20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα», «Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες» και «Από τη Γη στη Σελήνη».
1934 – Θεόφιλος (1873 – 24 Μαρτίου 1934), Έλληνας λαϊκός ζωγράφος, από τις πιο αυθεντικές μορφές της νεοελληνικής τέχνης. Το έργο του αντλεί θέματα από την ελληνική ιστορία, τη μυθολογία, την παράδοση και τη λαϊκή ζωή, με ύφος άμεσα αναγνωρίσιμο και βαθιά δεμένο με την ιδέα της ελληνικότητας. Αν και δεν γνώρισε την αποδοχή που άξιζε όσο ζούσε, η αξία του αναγνωρίστηκε μετά θάνατον και τον καθιέρωσε ως εμβληματική μορφή της ελληνικής λαϊκής ζωγραφικής.
2016 – Γιόχαν Κρόιφ (25 Απριλίου 1947 – 24 Μαρτίου 2016), Ολλανδός ποδοσφαιριστής και προπονητής, από τις κορυφαίες μορφές στην ιστορία του παγκόσμιου ποδοσφαίρου. Ως ηγετική φυσιογνωμία του Άγιαξ και της Εθνικής Ολλανδίας ταυτίστηκε με το «total football», ενώ αργότερα σφράγισε και τη Μπαρτσελόνα ως παίκτης και προπονητής. Η ευφυΐα του στο παιχνίδι, η δημιουργικότητά του και η επιρροή του στη σύγχρονη ποδοσφαιρική σκέψη τον κατέστησαν μορφή διαχρονικής ακτινοβολίας.
Εορτολόγιο
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα για το Δικαίωμα στην Αλήθεια σχετικά με τις Καταφανείς Παραβιάσεις των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και την Αξιοπρέπεια των Θυμάτων
Παγκόσμια Ημέρα κατά της Φυματίωσης
