Σε ιστορικά επίπεδα έχει φτάσει ο διεθνής δανεισμός των τραπεζών στη Σαουδική Αραβία, καθώς το χρηματοπιστωτικό σύστημα του βασιλείου προσπαθεί να αναπροσαρμόσει τους ισολογισμούς του μετά από χρόνια έντονης χρηματοδότησης της ταχέως αναπτυσσόμενης οικονομίας.
Σύμφωνα με τη Fitch Ratings, οι σαουδαραβικές τράπεζες άντλησαν περίπου 33 δισ. δολάρια το 2025, ποσό σχεδόν τριπλάσιο από το προηγούμενο ιστορικό υψηλό των 10,5 δισ. δολαρίων που είχε καταγραφεί μόλις έναν χρόνο νωρίτερα.
«Πιστεύαμε ότι το 2024 θα ήταν η χρονιά-ρεκόρ και ότι εκεί θα σταματούσε η αύξηση. Όμως το 2025 ξεπέρασε κατά πολύ κάθε προσδοκία», δήλωσε ο Redmond Ramsdale, επικεφαλής αξιολόγησης τραπεζών Μέσης Ανατολής στη Fitch.
Σαουδική Αραβία και Vision 2030: Ανάπτυξη με κόστος τη ρευστότητα
Η εκρηκτική πιστωτική επέκταση ξεκίνησε περίπου το 2020, όταν οι τράπεζες της Σαουδικής Αραβίας ανέλαβαν κεντρικό ρόλο στη χρηματοδότηση του φιλόδοξου σχεδίου Vision 2030 του πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, που στοχεύει στη μείωση της εξάρτησης της χώρας από το πετρέλαιο.
Παράλληλα, τα πιστωτικά ιδρύματα ενίσχυσαν μαζικά τη στεγαστική πίστη, στηρίζοντας την ταχύτατα αναπτυσσόμενη αγορά ακινήτων. Ωστόσο, η αύξηση των δανείων ξεπέρασε κατά πολύ την αύξηση των καταθέσεων, δημιουργώντας πιέσεις στη ρευστότητα, την ώρα που το βασίλειο περιορίζει τη δημοσιονομική επέκταση έπειτα από μια δεκαετία υψηλών κρατικών δαπανών.
Ενδεικτικό είναι ότι ο δείκτης δανείων προς καταθέσεις για τις 10 μεγαλύτερες τράπεζες έφτασε σχεδόν το 106% στα μέσα του 2025, σημαντικά υψηλότερα από το 2023 και πολύ πάνω από το αντίστοιχο ποσοστό των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, που κινείται γύρω στο 75%.
Στροφή στο εξωτερικό και ανησυχία των ρυθμιστικών αρχών
Η περιορισμένη ρευστότητα ωθεί τις τράπεζες της Σαουδικής Αραβίας να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης, κυρίως από το εξωτερικό. Το ποσοστό της ξένης χρηματοδότησης αυξήθηκε από 6% το 2020 σε 11% έως τον Ιούνιο του 2025, σύμφωνα με τη Moody’s.
Παράλληλα, οι τράπεζες εκδίδουν περισσότερα ομόλογα μειωμένης εξασφάλισης, αυξάνοντας μεν τη διαφοροποίηση των πηγών κεφαλαίων, αλλά αναλαμβάνοντας και μεγαλύτερο ρίσκο.
Η Κεντρική Τράπεζα της χώρας (SAMA) παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και τον Μάιο έδωσε προθεσμία ενός έτους στις τράπεζες να αυξήσουν τα αντικυκλικά κεφαλαιακά τους αποθέματα στο 1% των σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο περιουσιακών στοιχείων.
Επιβράδυνση έργων, αλλά ισχυρή οικονομία
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι τράπεζες ενδέχεται να επιβραδύνουν τον ρυθμό χορηγήσεων, καθώς η Σαουδική Αραβία επανεξετάζει μέρος των φιλόδοξων mega projects της, όπως η φουτουριστική γραμμική πόλη The Line στο Neom, δίνοντας προτεραιότητα σε διεθνείς διοργανώσεις όπως η Expo 2030 και το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 2034, σύμφωνα με τους Financial Times.
Παρά τις αναπροσαρμογές, η οικονομία παραμένει ισχυρή. Το ΔΝΤ αναθεώρησε πρόσφατα ανοδικά την πρόβλεψή του για την ανάπτυξη της σαουδαραβικής οικονομίας στο 4,5%, χάρη στην αυξημένη παραγωγή πετρελαίου και τη δυναμική των μη πετρελαϊκών εσόδων.
