Πολλοί από τους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών εμφανίζονται ολοένα και πιο διατεθειμένοι να παραμείνουν στο περιθώριο της σύγκρουσης με το Ιράν, παρά τις πιέσεις της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ για μεγαλύτερη διεθνή συμμετοχή σε μια κρίση που κλιμακώνεται με ταχύτατους ρυθμούς. Διπλωματικές πηγές από την Ευρώπη και την Ασία ξεκαθαρίζουν ότι οι χώρες τους δεν προτίθενται να θέσουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των πολιτών τους πριν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συμφωνήσουν σε κατάπαυση του πυρός.
Η στάση αυτή αποτυπώνει την εκτίμηση πολλών κυβερνήσεων ότι η Ουάσινγκτον βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με περιορισμένες επιλογές τόσο για τον περιορισμό της σύγκρουσης όσο και για την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου.
Κλιμακώνεται η ένταση στη Μέση Ανατολή
Τις τελευταίες ημέρες, η Τεχεράνη εξαπέλυσε επιθέσεις εναντίον της Ιορδανίας, της Αιγύπτου και του Κουβέιτ, ενώ οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης, που υποστηρίζονται από το Ιράν, εκτόξευσαν πυραύλους κατά της Σαουδικής Αραβίας.
Από την πλευρά τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποίησαν επιθέσεις εναντίον δεκάδων στόχων των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης στο Ιράν, γεγονός που προκάλεσε έντονη ανησυχία στις διεθνείς αγορές και ενίσχυσε τους φόβους για γενικευμένη περιφερειακή σύγκρουση, με πιθανές σοβαρές επιπτώσεις στις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου και, κατ’ επέκταση, στην παγκόσμια οικονομία.
Εκεχειρία ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμμετοχή
Διπλωμάτης από ασιατική χώρα ανέφερε ότι αναμένεται ανά πάσα στιγμή αίτημα από τις Ηνωμένες Πολιτείες για πιθανές κοινές επιχειρήσεις στον Περσικό Κόλπο.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια πηγή, η ανταπόκριση θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πορεία των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, ενώ οποιαδήποτε αποστολή στρατιωτικών ή πολιτικών δυνάμεων στην περιοχή προϋποθέτει δύο βασικές συνθήκες: την επίτευξη εκεχειρίας και την επιβεβαίωση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Παρόμοια στάση τηρεί και πολυεθνικός συνασπισμός που συγκρότησαν τον προηγούμενο μήνα η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ο οποίος έχει επίσης θέσει ως απαραίτητη προϋπόθεση μια επιβεβαιωμένη εκεχειρία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
Ευρωπαίος διπλωμάτης στην Ουάσινγκτον εκτίμησε ότι, υπό αυτές τις συνθήκες, οποιαδήποτε απόφαση για μεγαλύτερη εμπλοκή «θα αποτελούσε έκπληξη».
Ανατολικοευρωπαϊκή στήριξη με ανταλλάγματα
Δεν υιοθετούν, πάντως, όλες οι χώρες την ίδια προσέγγιση.
Αξιωματούχος από χώρα της Ανατολικής Ευρώπης δήλωσε ότι το κοινοβούλιό της έχει εγκρίνει ευρεία εντολή συμμετοχής σε οποιαδήποτε επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ ζητήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, πάντοτε με βάση τις επιχειρησιακές δυνατότητες της χώρας.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η χώρα του θεωρούσε διαχρονικά το Ιράν σαφή σύμμαχο της Ρωσίας στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας και εξέφρασε την ικανοποίησή του επειδή, όπως ανέφερε, πλέον και οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν την Τεχεράνη με τον ίδιο τρόπο.
Παράλληλα, επισήμανε ότι η συγκεκριμένη στήριξη θα έχει κόστος για την Ουάσινγκτον, καθώς η χώρα του επιθυμεί μεγαλύτερη και πιο μόνιμη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στις χώρες της Βαλτικής, με ανάπτυξη ταξιαρχίας αντί τάγματος ή τουλάχιστον περισσότερων ταγμάτων.
Η πρόταση της Ουκρανίας
Η Ουκρανία επιμένει ότι παραμένει σε ισχύ η πρότασή της να διαθέσει συστήματα αναχαίτισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών στις Ηνωμένες Πολιτείες και στις χώρες του Κόλπου, ιδιαίτερα εφόσον λάβει ως αντάλλαγμα οπλικά συστήματα.
Όπως αναφέρει το Politico Ουκρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η χώρα είναι έτοιμη να στηρίξει όσους τη στηρίζουν, υπογραμμίζοντας ότι διαθέτει σημαντική εμπειρία, σύγχρονες τεχνολογίες και τεχνογνωσία στην ανάπτυξη συστημάτων αντιμετώπισης drones, προσθέτοντας ότι τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και οι εταίροι τους στη Μέση Ανατολή ενδιαφέρονται για συνεργασία με το Κίεβο.
Η απάντηση του Λευκού Οίκου
Ο Λευκός Οίκος απέφυγε να σχολιάσει εάν οι σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών αυξάνουν τη συνδρομή τους για τον περιορισμό της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Σε ανακοίνωσή του περιορίστηκε να αναφέρει ότι «η απερίσκεπτη συμπεριφορά του Ιράν είναι πλέον εμφανής, καθώς διαπράττει τρομοκρατικές ενέργειες εναντίον των γειτόνων του, γεγονός που το έχει οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη διεθνή απομόνωση».
Οι διαφωνίες με την κυβέρνηση Τραμπ
Η κρίση με το Ιράν έχει εντείνει τις διαφωνίες μεταξύ των παραδοσιακών συμμάχων των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίοι εξακολουθούν να δυσανασχετούν με την επιθετική εξωτερική και εμπορική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ, που περιλαμβάνει υψηλούς δασμούς, απειλές για εισβολή στη Γροιλανδία και τη συνεχή αναφορά στην προοπτική μετατροπής του Καναδά στην 51η πολιτεία των ΗΠΑ.
Παρά τις επιφυλάξεις αυτές, το πεδίο όπου οι ευρωπαϊκές χώρες εμφανίζονται περισσότερο πρόθυμες να συνδράμουν αφορά επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης και παροχής ασφάλειας στα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και άλλες χώρες έχουν ενημερώσει την Ουάσινγκτον ότι δεν πρόκειται να αποστείλουν πολεμικά πλοία πριν υπάρξει σταθερή και λειτουργική κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν.
Η κόπωση της Ευρώπης και η στάση της Ασίας
Άλλες κυβερνήσεις επιλέγουν να διατηρήσουν χαμηλό προφίλ, επιδιώκοντας να αποφύγουν την αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ, παρότι εκφράζουν κόπωση από τη συνεχιζόμενη σύγκρουση και ανησυχία για νέες καθυστερήσεις στις αμερικανικές πωλήσεις οπλικών συστημάτων.
Ο πρώην αξιωματούχος του υπουργείου Εξωτερικών της Φινλανδίας, Τζόελ Λιναϊνμάκι, σημείωσε ότι στην Ευρώπη κυριαρχεί το αίσθημα της εξάντλησης από τη συνεχή εναλλαγή εκεχειριών και νέων κλιμακώσεων, επισημαίνοντας ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες προσπαθούν να αποφύγουν νέες πιέσεις από την Ουάσινγκτον για ενεργότερη εμπλοκή.
Παράλληλα, ορισμένες ασιατικές χώρες επιδιώκουν να μη θεωρηθούν υπερβολικά κοντά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με Ασιάτη διπλωμάτη, κράτη της Νοτιοανατολικής Ασίας που διατήρησαν τις σχέσεις τους με το Ιράν και εξασφάλισαν τη συνέχιση των προμηθειών πετρελαίου δεν επιθυμούν να συμμετάσχουν σε ενέργειες που θα μπορούσαν να εκληφθούν ως υποστήριξη της αμερικανικής στρατιωτικής εκστρατείας κατά της Τεχεράνης.
Στο πλαίσιο αυτό, η Τεχεράνη έχει συνάψει συμφωνίες τόσο με τη Μαλαισία όσο και με την Ταϊλάνδη, προκειμένου να συνεχιστούν οι μεταφορές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, περιορίζοντας τις επιπτώσεις της σύγκρουσης στις οικονομίες τους.
Διεθνείς πρωτοβουλίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας
Οι πρωτοβουλίες που έχουν αναλάβει οι σύμμαχοι για την αντιμετώπιση των κινδύνων στις θαλάσσιες οδούς λειτουργούν ανεξάρτητα από τις αμερικανικές προσπάθειες.
Η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο συγκρότησαν τον Μάιο πολυεθνική στρατιωτική αποστολή, στην οποία συμμετέχουν περίπου 40 χώρες, με στόχο τη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ μετά την επίτευξη εκεχειρίας. Πολεμικά πλοία χωρών όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία και η Ιταλία παραμένουν αγκυροβολημένα στην Αραβική Θάλασσα, αναμένοντας τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Την Πέμπτη, η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε τη δημιουργία πολυεθνικού συνασπισμού θαλάσσιας άμυνας με τη συμμετοχή 14 μουσουλμανικών χωρών, μεταξύ των οποίων το Πακιστάν, η Τουρκία και το Τζιμπουτί.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, ο συνασπισμός θα συνδυάσει τους διαθέσιμους πόρους των συμμετεχόντων για την αντιμετώπιση των απειλών κατά του παγκόσμιου εμπορίου και την προστασία των διεθνών θαλάσσιων οδών στην Ερυθρά Θάλασσα, τον Κόλπο του Άντεν και τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Στην ίδια ανακοίνωση επισημαίνεται ότι δεκάδες ακόμη χώρες συμμετείχαν στις σχετικές διαβουλεύσεις, εξέφρασαν τη στήριξή τους στην πρωτοβουλία και διατηρούν τη δυνατότητα να ενταχθούν στον συνασπισμό σε μεταγενέστερο χρόνο.
Μέχρι στιγμής, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, καθώς και οι διπλωματικές αποστολές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γερμανίας, της Γαλλίας, του Καναδά και της Αυστραλίας δεν έχουν απαντήσει σε αιτήματα για σχολιασμό σχετικά με το ενδεχόμενο συμμετοχής τους στη συγκεκριμένη πρωτοβουλία.
