Στις 6 Μαΐου 2012, η Ελλάδα οδηγείται στις κάλπες μέσα σε συνθήκες βαθιάς οικονομικής και κοινωνικής κρίσης. Η χώρα έχει ήδη μπει στην εποχή των Μνημονίων, η ύφεση βαθαίνει, η ανεργία αυξάνεται και η λιτότητα έχει προκαλέσει έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια.
Το αποτέλεσμα των εκλογών εκείνης της ημέρας δεν ανέδειξε κυβέρνηση. Ανέδειξε, όμως, κάτι βαθύτερο: την κατάρρευση του πολιτικού συστήματος όπως είχε διαμορφωθεί μετά τη Μεταπολίτευση. Ο δικομματισμός Νέας Δημοκρατίας και ΠΑΣΟΚ δέχθηκε ιστορικό πλήγμα, ο ΣΥΡΙΖΑ εκτοξεύθηκε στη δεύτερη θέση, ενώ η Χρυσή Αυγή μπήκε για πρώτη φορά στη Βουλή με ποσοστό 6,97%.
Η κατάρρευση του δικομματισμού
Η πιο χαρακτηριστική εικόνα των εκλογών της 6ης Μαΐου ήταν η πτώση των δύο κομμάτων που είχαν κυριαρχήσει στην πολιτική ζωή της χώρας από το 1974 και μετά.
Η Νέα Δημοκρατία ήρθε πρώτη, αλλά με μόλις 18,85%. Το ΠΑΣΟΚ, που στις εκλογές του 2009 είχε κερδίσει με 43,94%, κατέρρευσε στο 13,18%. Αθροιστικά, τα δύο κόμματα συγκέντρωσαν 32,03%, όταν τρία χρόνια νωρίτερα είχαν φτάσει μαζί στο 77,43%. Με βάση τα επίσημα εκλογικά στοιχεία, έχασαν περίπου 3,25 εκατομμύρια ψήφους σε σχέση με το 2009.
Η πτώση ήταν ιδιαίτερα βαριά για το ΠΑΣΟΚ. Από το 43,94% του 2009 βρέθηκε στο 13,18%, χάνοντας 30,76 ποσοστιαίες μονάδες. Η φθορά αυτή συνδέθηκε άμεσα με την εφαρμογή των μνημονιακών πολιτικών, αλλά και με τη διάρρηξη των παραδοσιακών δεσμών του κόμματος με μεγάλο μέρος της κοινωνικής του βάσης.
Οι κάλπες του Μαΐου 2012 κατέγραψαν έτσι την πρώτη μεγάλη εκλογική αποτύπωση της κρίσης εμπιστοσύνης προς τα κόμματα εξουσίας της Μεταπολίτευσης.
Η άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ και η ενίσχυση της Αριστεράς
Το δεύτερο μεγάλο στοιχείο των εκλογών ήταν η άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ. Το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, που το 2009 είχε λάβει 4,60%, βρέθηκε τον Μάιο του 2012 στη δεύτερη θέση με 16,78%. Η αύξηση ήταν θεαματική και αποτύπωσε την αναζήτηση ενός μεγάλου μέρους των ψηφοφόρων για αντιμνημονιακή πολιτική εκπροσώπηση.
Το ΚΚΕ συγκέντρωσε 8,48%, σημειώνοντας μικρή άνοδο σε σχέση με το 2009, ενώ η Δημοκρατική Αριστερά μπήκε στη Βουλή με 6,11%. Συνολικά, οι δυνάμεις της Αριστεράς κατέγραψαν ένα από τα υψηλότερα ποσοστά τους στη μεταπολιτευτική περίοδο, σε ένα πολιτικό περιβάλλον όπου η οικονομική κρίση είχε μετατραπεί σε κρίση εκπροσώπησης.
Η είσοδος της Χρυσής Αυγής στη Βουλή
Παράλληλα, οι εκλογές της 6ης Μαΐου σημαδεύτηκαν από την είσοδο της Χρυσής Αυγής στη Βουλή. Το κόμμα, με νεοναζιστική ιδεολογία, έλαβε 6,97% και εξέλεξε 21 βουλευτές. Μέχρι τότε βρισκόταν στο περιθώριο του πολιτικού συστήματος, καθώς το 2009 είχε λάβει μόλις 0,29%.
Η άνοδός της συνδέθηκε με την ένταση της κοινωνικής ανασφάλειας, την οργή απέναντι στο πολιτικό σύστημα, αλλά και την ενίσχυση ξενοφοβικών και ακραίων εθνικιστικών αντανακλαστικών μέσα στην κρίση. Η παρουσία της στη Βουλή αποτέλεσε ένα από τα πιο σκοτεινά και ανησυχητικά στοιχεία της περιόδου.
Σημαντική ήταν και η επίδοση των Ανεξάρτητων Ελλήνων, που εμφανίστηκαν για πρώτη φορά σε εθνικές εκλογές και κατέλαβαν την τέταρτη θέση με 10,61%, εκφράζοντας ένα δεξιό αντιμνημονιακό ακροατήριο.
Η αποχή και η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης
Η αποχή έφτασε στο 34,88%, ποσοστό υψηλό για τα δεδομένα της εποχής, δείχνοντας και αυτή με τη σειρά της την αποστασιοποίηση μεγάλου μέρους των πολιτών από το πολιτικό σύστημα.
Το εκλογικό αποτέλεσμα δεν επέτρεψε τον σχηματισμό κυβέρνησης. Η Νέα Δημοκρατία, παρότι πρώτη, δεν διέθετε την απαραίτητη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ενώ οι διερευνητικές εντολές δεν οδήγησαν σε συμφωνία. Έτσι, η χώρα οδηγήθηκε σε νέες εκλογές στις 17 Ιουνίου 2012.
Στις επαναληπτικές εκλογές, η Νέα Δημοκρατία ήρθε ξανά πρώτη, ο ΣΥΡΙΖΑ ενισχύθηκε περαιτέρω και το ΠΑΣΟΚ κατέλαβε την τρίτη θέση. Τελικά σχηματίστηκε κυβέρνηση συνεργασίας Νέας Δημοκρατίας, ΠΑΣΟΚ και Δημοκρατικής Αριστεράς, με πρωθυπουργό τον Αντώνη Σαμαρά.
Οι εκλογές της 6ης Μαΐου 2012 έμειναν ως μία από τις σημαντικότερες πολιτικές καμπές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Δεν άλλαξαν απλώς τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς. Σηματοδότησαν το τέλος της παλιάς μεταπολιτευτικής ισορροπίας και την είσοδο της χώρας σε μια νέα, πιο ρευστή και συγκρουσιακή πολιτική περίοδο.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1527: Ισπανικά και γερμανικά στρατεύματα του αυτοκράτορα Καρόλου Ε΄ λεηλατούν τη Ρώμη, σε ένα από τα πιο βίαια επεισόδια των Ιταλικών Πολέμων. Οι Ελβετοί Φρουροί σκοτώνονται υπερασπιζόμενοι τον πάπα Κλήμη Ζ΄, ο οποίος καταφεύγει στο Καστέλ Σαντ’ Άντζελο. Η λεηλασία θεωρείται συχνά συμβολικό πλήγμα στο κύρος της παπικής Ρώμης και, για ορισμένους ιστορικούς, ορόσημο για το τέλος της Αναγέννησης.
1682: Ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ μεταφέρει επίσημα την αυλή και την κυβέρνηση της Γαλλίας στις Βερσαλλίες. Το ανάκτορο γίνεται το κέντρο της πολιτικής εξουσίας και το πιο ισχυρό σύμβολο της απόλυτης μοναρχίας στην Ευρώπη. Από εκεί ο «Βασιλιάς Ήλιος» οργανώνει ένα αυστηρό σύστημα αυλικής ζωής, ελέγχοντας στενά την αριστοκρατία.
1840: Το Penny Black, το πρώτο αυτοκόλλητο γραμματόσημο στον κόσμο, τίθεται σε ισχύ στη Μεγάλη Βρετανία. Η κυκλοφορία του συνδέεται με τη μεγάλη ταχυδρομική μεταρρύθμιση του Ρόουλαντ Χιλ και καθιερώνει φθηνότερη, ενιαία αποστολή επιστολών. Το νέο σύστημα αλλάζει ριζικά την καθημερινή επικοινωνία στον 19ο αιώνα.
1876: Στη Θεσσαλονίκη δολοφονούνται από μουσουλμανικό όχλο οι πρόξενοι της Γαλλίας και της Γερμανίας, στο επεισόδιο που έμεινε γνωστό ως Σφαγή των προξένων. Αφορμή ήταν η υπόθεση μιας νεαρής χριστιανής που φερόταν να είχε ασπαστεί το Ισλάμ, μέσα στο ήδη τεταμένο οθωμανικό περιβάλλον. Το γεγονός προκαλεί σοβαρή διπλωματική κρίση και κινητοποίηση των μεγάλων δυνάμεων.
1889: Ανοίγει στο Παρίσι η Παγκόσμια Έκθεση του 1889, με τον Πύργο του Άιφελ ως το πιο εντυπωσιακό της σύμβολο. Ο πύργος, που είχε εγκαινιαστεί λίγο νωρίτερα, αντιμετωπίστηκε αρχικά με έντονες αντιδράσεις από καλλιτέχνες και διανοουμένους. Σταδιακά, όμως, έγινε το πιο αναγνωρίσιμο αρχιτεκτονικό ορόσημο της Γαλλίας.
1940: Ο Τζον Στάινμπεκ τιμάται με το Πούλιτζερ για το μυθιστόρημα «Τα Σταφύλια της Οργής». Το έργο αποτυπώνει τη φτώχεια, την εκμετάλλευση και τον ξεριζωμό των αγροτικών οικογενειών στις Ηνωμένες Πολιτείες της Μεγάλης Ύφεσης. Έμεινε ως ένα από τα σημαντικότερα δείγματα κοινωνικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα.
1960: Ο πρώτος βασιλικός γάμος που μεταδίδεται τηλεοπτικά καθηλώνει περίπου 20 εκατομμύρια θεατές. Η πριγκίπισσα Μαργαρίτα του Ηνωμένου Βασιλείου παντρεύεται τον Άντονι Άρμστρονγκ-Τζόουνς στο Αββαείο του Ουέστμινστερ, σε μια τελετή που φέρνει τη βρετανική μοναρχία για πρώτη φορά στο σαλόνι του κοινού.
1968: Στο Παρίσι καταγράφεται μία από τις πιο βίαιες ημέρες του Γαλλικού Μάη, με επίκεντρο το Καρτιέ Λατέν. Οι συγκρούσεις φοιτητών και αστυνομίας οδηγούν σε εκατοντάδες τραυματίες και συλλήψεις, ενώ το συνδικαλιστικό κίνημα αρχίζει να παίρνει ανοιχτά θέση στο πλευρό των φοιτητών. Τα γεγονότα επιταχύνουν τη μετατροπή της φοιτητικής διαμαρτυρίας σε ευρύτερη κοινωνική κρίση.
1970: Ο Μανώλης Γλέζος αρχίζει απεργία πείνας, ζητώντας την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων της χούντας. Η κίνηση του ιστορικού στελέχους της Αντίστασης είχε έντονο συμβολικό βάρος, καθώς συνέδεε τον αντιδικτατορικό αγώνα με τη μνήμη της Κατοχής. Η υπόθεση ανέδειξε διεθνώς το ζήτημα των πολιτικών διώξεων στην Ελλάδα.
1980: Ο Νίκος Γκάλης κάνει το ντεμπούτο του με την Εθνική Ελλάδας στο μπάσκετ, στον αγώνα με τη Σουηδία στο Βεβέ της Ελβετίας. Η εμφάνισή του σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας εποχής για το ελληνικό μπάσκετ. Λίγα χρόνια αργότερα θα γίνει το κεντρικό πρόσωπο της ομάδας που κατέκτησε το Ευρωμπάσκετ του 1987.
2001: Ο πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ επισκέπτεται το τέμενος των Ομεϋαδών στη Δαμασκό, γίνεται δηλαδή ο πρώτος προκαθήμενος της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας που εισέρχεται σε μουσουλμανικό τέμενος. Η επίσκεψη εντάσσεται στη συνολική του προσπάθεια για διαθρησκειακό διάλογο. Το γεγονός είχε ισχυρό συμβολισμό για τις σχέσεις χριστιανισμού και Ισλάμ.
2007: Ο Παναθηναϊκός κατακτά για τέταρτη φορά την κορυφή της Ευρώπης στο μπάσκετ, νικώντας την ΤΣΣΚΑ Μόσχας με 93-91 στον τελικό του Final Four στο ΟΑΚΑ. Σε έναν από τους πιο θεαματικούς τελικούς της διοργάνωσης, η ομάδα του Ζέλικο Ομπράντοβιτς επιβεβαιώνει την κυριαρχία της στην ευρωπαϊκή σκηνή. Ο τίτλος έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς κατακτάται μέσα στην Αθήνα.
2010: Η Βουλή υπερψηφίζει το νομοσχέδιο για τα έκτακτα οικονομικά μέτρα, ανοίγοντας ουσιαστικά την εποχή των Μνημονίων στην Ελλάδα. Η ψηφοφορία προκαλεί ισχυρές πολιτικές αναταράξεις, με διαγραφές βουλευτών από τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ. Το γεγονός σηματοδοτεί την έναρξη μιας βαθιάς οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής κρίσης.
2012: Οι βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα οδηγούν σε κατάρρευση του παραδοσιακού δικομματισμού. Η Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ καταγράφουν ιστορικά χαμηλά ποσοστά, ο ΣΥΡΙΖΑ αναδεικνύεται σε βασικό πόλο της αντιπολίτευσης και η Χρυσή Αυγή εισέρχεται στη Βουλή. Η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης οδηγεί σε νέες εκλογές τον Ιούνιο και επιβεβαιώνει τη ριζική αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού.
2023: Πραγματοποιείται στο Αββαείο του Ουέστμινστερ η στέψη του Καρόλου Γ΄ ως βασιλιά του Ηνωμένου Βασιλείου. Η τελετή γίνεται μετά τον θάνατο της Ελισάβετ Β΄, της μακροβιότερης μονάρχη στη βρετανική ιστορία. Παρότι ο Κάρολος είχε ήδη ανέλθει στον θρόνο το 2022, η στέψη επισφράγισε θεσμικά τη μετάβαση στη νέα βασιλεία.
Γεννήσεις
1758 – Μαξιμιλιανός Ροβεσπιέρος (Maximilien Robespierre), Γάλλος δικηγόρος και πολιτικός. Γεννήθηκε στις 6 Μαΐου 1758 και πέθανε στις 28 Ιουλίου 1794. Υπήρξε από τις κεντρικές μορφές της Γαλλικής Επανάστασης, μέλος των Ιακωβίνων και πρωταγωνιστής στην Επιτροπή Κοινής Σωτηρίας. Το όνομά του συνδέθηκε με την περίοδο της Τρομοκρατίας, αλλά και με τις επαναστατικές ιδέες περί αρετής, ισότητας και λαϊκής κυριαρχίας.
1856 – Σίγκμουντ Φρόυντ (Sigmund Freud), Αυστριακός νευρολόγος. Γεννήθηκε στις 6 Μαΐου 1856 και πέθανε στις 23 Σεπτεμβρίου 1939. Θεωρείται ο θεμελιωτής της ψυχανάλυσης και μία από τις πιο επιδραστικές μορφές στην ιστορία της ψυχολογίας. Οι θεωρίες του για το ασυνείδητο, τα όνειρα, τη σεξουαλικότητα και τη δομή της προσωπικότητας επηρέασαν βαθιά την ψυχιατρική, τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία και τις κοινωνικές επιστήμες.
1915 – Όρσον Γουέλς (Orson Welles), Αμερικανός σκηνοθέτης, ηθοποιός, σεναριογράφος και παραγωγός. Γεννήθηκε στις 6 Μαΐου 1915 και πέθανε στις 10 Οκτωβρίου 1985. Καθιερώθηκε ως μία από τις μεγάλες μορφές του κινηματογράφου με τον Πολίτη Κέιν, ταινία στην οποία συνυπέγραψε το σενάριο, σκηνοθέτησε και πρωταγωνίστησε. Το έργο του ξεχώρισε για τις αφηγηματικές και τεχνικές καινοτομίες του στον κινηματογράφο και το ραδιόφωνο.
1953 – Τόνι Μπλερ (Tony Blair), Βρετανός πολιτικός. Γεννήθηκε στις 6 Μαΐου 1953 και διετέλεσε πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου από το 1997 έως το 2007. Ως ηγέτης των Εργατικών συνδέθηκε με τη γραμμή του «Νέου Εργατικού Κόμματος», με μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση, την υγεία και την εκπαίδευση. Η θητεία του σημαδεύτηκε επίσης από έντονη κριτική για τη συμμετοχή της Βρετανίας στον πόλεμο του Ιράκ.
1954 – Ντόρα Μπακογιάννη, Ελληνίδα πολιτικός. Γεννήθηκε στις 6 Μαΐου 1954 και είναι μία από τις πιο προβεβλημένες προσωπικότητες της μεταπολιτευτικής πολιτικής σκηνής. Διετέλεσε δήμαρχος Αθηναίων και υπουργός Εξωτερικών, ενώ έχει μακρά κοινοβουλευτική παρουσία με τη Νέα Δημοκρατία. Η πολιτική της διαδρομή συνδέθηκε με θέματα εξωτερικής πολιτικής, τοπικής αυτοδιοίκησης και δημόσιας διοίκησης.
1956 – Λάκης Λαζόπουλος, Έλληνας ηθοποιός, συγγραφέας, σεναριογράφος και σατιρικός δημιουργός. Γεννήθηκε στις 6 Μαΐου 1956 στη Λάρισα. Έγινε ιδιαίτερα γνωστός μέσα από τους Δέκα Μικρούς Μήτσους και αργότερα από το Αλ Τσαντίρι Νιουζ, όπου συνδύασε επιθεώρηση, πολιτική σάτιρα και σχολιασμό της επικαιρότητας. Η παρουσία του στην τηλεόραση και το θέατρο τον κατέστησε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές της σύγχρονης ελληνικής σάτιρας.
1961 – Τζορτζ Κλούνεϊ (George Clooney), Αμερικανός ηθοποιός, σκηνοθέτης και παραγωγός. Γεννήθηκε στις 6 Μαΐου 1961 και έγινε διεθνώς γνωστός μέσα από την τηλεοπτική σειρά ER, πριν καθιερωθεί στον κινηματογράφο. Πρωταγωνίστησε σε ταινίες όπως Ocean’s Eleven, Syriana και Up in the Air, ενώ έχει βραβευθεί με Όσκαρ. Παράλληλα, έχει αναπτύξει δημόσια δράση σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνούς δικαιοσύνης.
1980 – Δημήτρης Διαμαντίδης, Έλληνας πρώην καλαθοσφαιριστής. Γεννήθηκε στις 6 Μαΐου 1980 στην Καστοριά και θεωρείται ένας από τους κορυφαίους γκαρντ του ευρωπαϊκού μπάσκετ. Συνδέθηκε κυρίως με τον Παναθηναϊκό, με τον οποίο κατέκτησε τρεις EuroLeague, ενώ υπήρξε βασικό στέλεχος της Εθνικής Ελλάδας. Ξεχώρισε για την άμυνα, την οργάνωση του παιχνιδιού και την ηγετική του παρουσία στα κρίσιμα παιχνίδια.
Θάνατοι
1952 – Μαρία Μοντεσόρι(Maria Montessori), Ιταλίδα γιατρός και παιδαγωγός. Γεννήθηκε στις 31 Αυγούστου 1870 και πέθανε στις 6 Μαΐου 1952. Υπήρξε η δημιουργός της μεθόδου Montessori, μιας εκπαιδευτικής προσέγγισης που δίνει έμφαση στην αυτονομία του παιδιού, στην ελεύθερη δραστηριότητα μέσα σε οργανωμένο περιβάλλον και στη μάθηση μέσα από την εμπειρία. Η μέθοδός της εφαρμόζεται μέχρι σήμερα σε σχολεία σε όλο τον κόσμο.
1995 – Γεώργιος Μαύρος, Έλληνας νομικός και πολιτικός. Γεννήθηκε στις 15 Μαρτίου 1909 και πέθανε στις 6 Μαΐου 1995. Υπήρξε στέλεχος του Κέντρου, υπουργός σε κρίσιμες περιόδους και πρόεδρος της Ένωσης Κέντρου – Νέες Δυνάμεις μετά τη μεταπολίτευση. Το 1974 συμμετείχε στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας υπό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, σε μια περίοδο μετάβασης από τη δικτατορία στη δημοκρατική ομαλότητα.
2000 – Στέλιος Ανεμοδουράς, Έλληνας δημοσιογράφος, συγγραφέας και εκδότης. Γεννήθηκε στις 22 Μαΐου 1917 και πέθανε στις 6 Μαΐου 2000. Έμεινε γνωστός ως δημιουργός του Μικρού Ήρωα, του ιστορικού αναγνώσματος με κεντρικό ήρωα τον Γιώργο Θαλάσση, που τοποθετείται στην Κατοχή. Με το έργο του διαμόρφωσε ένα από τα πιο δημοφιλή λαϊκά αναγνώσματα της μεταπολεμικής Ελλάδας και επηρέασε γενιές νέων αναγνωστών.
2012 – Κώστας Καρράς, Έλληνας ηθοποιός και πολιτικός. Γεννήθηκε στις 21 Ιουνίου 1936 και πέθανε στις 6 Μαΐου 2012. Σπούδασε υποκριτική στην Ελλάδα και το Λονδίνο και συμμετείχε σε πολλές κινηματογραφικές, θεατρικές και τηλεοπτικές παραγωγές. Παράλληλα ασχολήθηκε με την πολιτική, εκλεγόμενος βουλευτής με τη Νέα Δημοκρατία, ενώ είχε ενεργό παρουσία και σε ζητήματα πολιτισμού και κοινωνικής δράσης.
2012 – Μαρίκα Μητσοτάκη, Ελληνίδα, σύζυγος του πρώην πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Γεννήθηκε στις 29 Νοεμβρίου 1930 και πέθανε στις 6 Μαΐου 2012. Υπήρξε διακριτή παρουσία στο περιβάλλον της ελληνικής πολιτικής ζωής, χωρίς να κατέχει θεσμικό αξίωμα. Ήταν μητέρα της Ντόρας Μπακογιάννη και του Κυριάκου Μητσοτάκη και συνδέθηκε δημόσια με την οικογένεια Μητσοτάκη σε μεγάλο μέρος της μεταπολιτευτικής περιόδου.
Εορτολόγιο
Ιώβ, Σεραφείμ
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Παγκόσμια Ημέρα Άσθματος
Παγκόσμια Ημέρα κατά της Δίαιτας
