Όταν ο βοηθός υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζον Κόρνμπλουμ, ήρθε στην Ελλάδα λίγο μετά το τέλος της κρίσης των Ιμίων, έθεσε και στις δύο χώρες το θέμα να υπάρξει μια φόρμουλα για την παραπομπή του ζητήματος από την Τουρκία στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης με τη σύμφωνη γνώμη της Ελλάδας υπό την επίβλεψη του τότε γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Χαβιέ Σολάνα. Ήταν μια από τις πολλές διπλωματικές εξελίξεις που ακολούθησαν μετά την κρίση των Ιμίων.
Ο ρόλος των Αμερικανών ήταν κομβικός καθώς -όπως συμβαίνει και σήμερα- η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέμενε απλώς θεατής στην κρίση χωρίς πρωτοβουλίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ιταλία, που είχε την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου εκείνο το εξάμηνο, δεν αντέδρασε ποτέ και επί της ουσίας για να υπερασπιστεί την εδαφική παραβίαση ενός εταίρου της.
Έτσι, λοιπόν, ο τότε Αμερικανός πρόεδρος, Μπιλ Κλίντον, ανέλαβε να σηκώσει το βάρος των λεπτών διπλωματικών χειρισμών. Θεωρούσε καταρχήν ότι ο Κώστας Σημίτης ήταν ένας πρωθυπουργός που ήταν αποδεκτός και που θα μπορούσε να πεισθεί να διαβουλευτεί με την Άγκυρα, κάτι που άλλωστε έγινε στη Μαδρίτη στο περιθώριο της τότε συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στις 8 Ιουλίου 1997.
Η συμφωνία των δύο πλευρών στη Μαδρίτη προέβλεπε «σεβασμό της κυριαρχίας της κάθε χώρας, σεβασμό των Αρχών του Διεθνούς Δικαίου και των Διεθνών Συνθηκών, σεβασμό στα νόμιμα, ζωτικά συμφέροντα και ενδιαφέροντα της κάθε χώρας στο Αιγαίο, τα οποία έχουν μεγάλη σημασία για την ασφάλεια και την εθνική κυριαρχία τους, δέσμευση αποφυγής μονομερών ενεργειών στη βάση του αμοιβαίου σεβασμού και της επιθυμίας, ώστε να αποτραπούν συγκρούσεις οφειλόμενες σε παρεξήγηση, και δέσμευση διευθέτησης των διαφορών τους με ειρηνικά μέσα, στη βάση αμοιβαίας συναίνεσης και χωρίς τη χρήση βίας ή την απειλή βίας», έλεγε το ανακοινωθέν και μπορεί να υπήρξε ικανοποίηση από την τότε υπουργό Εξωτερικών, Μαντλίν Ολμπράιτ, όμως σήμερα, 30 χρόνια μετά και παραμονές της συνάντησης του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ταγίπ Ερντογάν, είναι μια συμφωνία που έμεινε στα χαρτιά.
Για να φτάσουμε όμως στη Μαδρίτη, μεσολάβησε άλλη μια κομβική κίνηση των Αμερικανών, η πρόσκληση στον Κώστα Σημίτη να πάει στο Λευκό Οίκο. Συναντήθηκε λοιπόν εκεί με τον Μπιλ Κλίντον, τον υπουργό Εξωτερικών, Γουόρεν Κρίστοφερ, και τον υπουργό Άμυνας, Γουίλιαμ Πέρι. Ο Αμερικανός πρόεδρος εξέφρασε ανησυχία για την κατάσταση που επικρατούσε στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και διεμήνυσε την ετοιμότητά του να συμβάλει στη μείωση της έντασης στο Αιγαίο. Και έκανε σαφές ότι θα επιθυμούσε τη διαφορά για τις βραχονησίδες Ίμια να παραπεμφθεί στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου, Άντονι Λέικ, θυμάται τον Μπιλ Κλίντον να λέει πως η κατάσταση είναι αδιανόητη και αναρωτιόταν πώς γίνεται δύο χώρες να φτάσουν στα πρόθυρα του πολέμου για δύο βράχους.
Η Άγκυρα ασφαλώς δεν έμεινε με σταυρωμένα τα χέρια και στους δικούς της διπλωματικούς χειρισμούς ζήτησε την επομένη της επίσκεψης του Έλληνα πρωθυπουργού στην Ουάσινγκτον επίσημη ενημέρωση. Ο πρέσβης της Τουρκίας στην αμερικανική πρωτεύουσα, Νουζχέτ Καντερίμ, εξέφρασε την ενόχλησή του λέγοντας ότι το θέμα δεν είναι η παραπομπή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης αλλά η αποστρατικοποίηση των νησιών του Αιγαίου που είχε συζητήσει ο τότε υπουργός Εξωτερικών, Θόδωρος Πάγκαλος, με τον Αμερικανό πρέσβη, Τόμας Νάιλς. Τις πρωινές ώρες της 31ης Ιανουαρίου 1996 επήλθε η συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας με τη δέσμευση ότι στην περιοχή που γειτνιάζει άμεσα με τα δύο νησιά των Ιμίων δεν θα υπήρχαν πλοία, σημαίες και στρατιώτες. No boats, no flags, no men of war. Οι στρατιώτες των δύο χωρών απομακρύνθηκαν από τις δύο νησίδες, παίρνοντας μαζί και τις σημαίες τους. Και μπορεί ο πόλεμος να απετράπη, όμως σε διπλωματικό επίπεδο οι διμερείς σχέσεις πέρασαν από διάφορα στάδια έντασης, διαβουλεύσεων και σταθερής καχυποψίας. Αμέσως μετά την κρίση και ενώ η Ελλάδα πενθούσε τους τρεις νεκρούς από την πτώση του ελικοπτέρου, η Άγκυρα ανέπτυξε αμέσως τη θεωρία των γκρίζων ζωνών. 30 χρόνια μετά, όπως είδαμε και με την τελευταία δήλωση του υπουργείου Άμυνας της Τουρκίας, η εξωτερική πολιτική της γειτονικής χώρας δεν έχει αλλάξει στο ελάχιστο.
