Την πλήρη στήριξη της Ελλάδας στην εφαρμογή του Νέου Συμφώνου για το Άσυλο και τη Μετανάστευση επανέλαβε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, κατά τις εργασίες του Συμβουλίου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Λουξεμβούργο.
Ο Έλληνας υπουργός ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα ολοκληρώνει τις απαραίτητες προετοιμασίες σε θεσμικό και επιχειρησιακό επίπεδο, ώστε να είναι έτοιμη να εφαρμόσει εγκαίρως το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Ωστόσο, το βασικό πολιτικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι το Σύμφωνο δεν μπορεί να πετύχει αν περιοριστεί στη διαχείριση αφίξεων και στην κατανομή ευθυνών. Κατά τον κ. Πλεύρη, το κρίσιμο πεδίο είναι οι επιστροφές όσων δεν δικαιούνται παραμονή στην Ευρώπη.
«Το πρόβλημα δεν μπορεί να μετακυλίεται στις χώρες πρώτης γραμμής»
Στην παρέμβασή του, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου τόνισε ότι η επιτυχία του Νέου Συμφώνου προϋποθέτει ουσιαστική ευρωπαϊκή συνεργασία, ισόρροπη κατανομή ευθυνών και ενίσχυση της κοινής δράσης.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου, ο κ. Πλεύρης υπογράμμισε ότι «η επιτυχία του Συμφώνου εξαρτάται από την εντατικοποίηση και την αύξηση των επιστροφών των παράνομων μεταναστών στις χώρες καταγωγής τους ή σε τρίτες χώρες και όχι από τη μετακύλιση του προβλήματος στις χώρες της πρώτης γραμμής».
Η αναφορά αυτή αποτυπώνει τη σταθερή ελληνική θέση ότι τα κράτη στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ δεν μπορούν να σηκώνουν δυσανάλογο βάρος στη διαχείριση του μεταναστευτικού.
Για την Αθήνα, το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο πρέπει να συνδυάζει αλληλεγγύη, προστασία συνόρων, γρήγορες διαδικασίες και αποτελεσματικές επιστροφές.
Οι επιστροφές στο κέντρο της ελληνικής γραμμής
Ο Θάνος Πλεύρης ανέδειξε την πολιτική επιστροφών ως βασική προϋπόθεση για την αξιοπιστία του Νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι ένα ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου δεν μπορεί να θεωρηθεί λειτουργικό αν όσοι λαμβάνουν απορριπτική απόφαση παραμένουν τελικά εντός της Ένωσης.
Με αυτό το σκεπτικό, η Αθήνα επιμένει ότι οι επιστροφές πρέπει να αυξηθούν, να επιταχυνθούν και να οργανωθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με κοινά εργαλεία και συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών.
Το μήνυμα Πλεύρη ήταν σαφές: χωρίς επιστροφές, το Σύμφωνο κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά.
Στο τραπέζι οι ευρωπαϊκοί «return hubs»
Στο πλαίσιο αυτό, ο υπουργός αναφέρθηκε και στη συζήτηση που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Ευρώπη για νέα εργαλεία διαχείρισης της παράτυπης μετανάστευσης.
Ανάμεσα σε αυτά βρίσκονται οι λεγόμενοι «return hubs», δηλαδή κόμβοι επιστροφής σε τρίτες χώρες, οι οποίοι θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την ενίσχυση της συνολικής αποτελεσματικότητας του ευρωπαϊκού συστήματος.
Η ιδέα των return hubs συζητείται όλο και πιο έντονα στην ΕΕ, καθώς αρκετά κράτη-μέλη αναζητούν τρόπους να αυξήσουν τις επιστροφές και να μειώσουν την πίεση στα εθνικά συστήματα ασύλου.
Η ελληνική πλευρά βλέπει τους κόμβους επιστροφής ως εργαλείο που μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά, εφόσον υπάρξει κοινή ευρωπαϊκή συμφωνία και σαφές νομικό πλαίσιο.
Νέα συζήτηση για τους Ουκρανούς άνδρες στρατεύσιμης ηλικίας
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί και η τοποθέτηση του κ. Πλεύρη υπέρ της επανεξέτασης του πλαισίου προστασίας που παρέχεται σε Ουκρανούς άνδρες στρατεύσιμης ηλικίας.
Το θέμα συζητείται ήδη μεταξύ κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η προσωρινή προστασία για τους Ουκρανούς πρόσφυγες παραμένει σε ισχύ, ενώ ο πόλεμος συνεχίζεται και η Ουκρανία αντιμετωπίζει αυξημένες ανάγκες στρατιωτικής κινητοποίησης.
Ο Έλληνας υπουργός υπογράμμισε την ανάγκη να ληφθούν μέτρα ώστε να μην επιβαρύνεται περαιτέρω το σύστημα ασύλου.
Παράλληλα, ζήτησε συνολικότερη επανεξέταση των διαδικασιών χορήγησης διεθνούς προστασίας, συμπεριλαμβανομένης της προσωρινής προστασίας και του ασύλου.
Σκληρή θέση για μονήρεις νεαρούς άνδρες τρίτων χωρών
Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, ο Θάνος Πλεύρης υποστήριξε ότι πρέπει να περιοριστεί δραστικά ή ακόμη και να καταργηθεί το καθεστώς προστασίας, συμπεριλαμβανομένου του ασύλου, για μονήρεις νεαρούς άνδρες τρίτων χωρών που βρίσκονται σε στρατεύσιμη ηλικία και εισέρχονται παράνομα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πρόκειται για μία από τις πιο σκληρές θέσεις που διατυπώθηκαν στην ελληνική παρέμβαση.
Η τοποθέτηση συνδέεται με την ευρύτερη συζήτηση στην Ευρώπη για το ποιοι πρέπει να υπάγονται σε καθεστώτα προστασίας, πώς διαχωρίζονται οι πραγματικά ευάλωτες ομάδες από όσους δεν πληρούν τα κριτήρια και πώς αποφεύγεται η υπερφόρτωση των συστημάτων ασύλου.
Η ελληνική πλευρά δείχνει ότι θέλει πιο αυστηρό πλαίσιο, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις νεαρών ανδρών που φτάνουν παράτυπα στην ΕΕ χωρίς να ανήκουν σε κατηγορίες άμεσης ευαλωτότητας.
Η Μέση Ανατολή αυξάνει την ανησυχία για νέες ροές
Οι συζητήσεις στο Συμβούλιο έγιναν σε περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή προκαλούν έντονο προβληματισμό στα κράτη-μέλη, καθώς η αστάθεια στην περιοχή μπορεί να επηρεάσει τις μεταναστευτικές ροές προς την Ευρώπη.
Η Ελλάδα υπογράμμισε την ανάγκη διαρκούς επαγρύπνησης και ευρωπαϊκού συντονισμού απέναντι σε νέες προκλήσεις που ενδέχεται να προκύψουν.
Για την Αθήνα, οι εξωτερικές κρίσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά. Χρειάζεται κοινή ευρωπαϊκή ετοιμότητα, προστασία των εξωτερικών συνόρων και μηχανισμοί γρήγορης αντίδρασης.
Διμερείς επαφές με ευρωπαϊκές χώρες
Στο περιθώριο των εργασιών του Συμβουλίου, ο Θάνος Πλεύρης είχε διμερείς συναντήσεις με ομολόγους του από την Ολλανδία, τη Φινλανδία, τη Σουηδία, την Ελβετία και τη Βουλγαρία.
Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στις τελευταίες εξελίξεις στο μεταναστευτικό, στην εφαρμογή του Νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, στην προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών.
Η παρουσία της ελληνικής αποστολής στο Λουξεμβούργο εντάσσεται στην προσπάθεια της Αθήνας να έχει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση της νέας ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής. Η Ελλάδα, ως χώρα πρώτης γραμμής, επιδιώκει να συνδέσει την εφαρμογή του Συμφώνου με συγκεκριμένες δεσμεύσεις για επιστροφές, έλεγχο συνόρων και αποφυγή μετακύλισης του βάρους στα κράτη εισόδου.
