Η Ευρώπη ετοιμάζεται για μια νέα σύγκρουση με τον Ντόναλντ Τραμπ, αυτή τη φορά στο μέτωπο της τεχνολογίας, με επίκεντρο τον σκληρό κανονιστικό πυρήνα της Ε.Ε. για τις ψηφιακές πλατφόρμες και τον φόβο αμερικανικών αντιποίνων.
Μετά από ένα χρόνο γεμάτο εμπορικές εντάσεις, Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον δείχνουν να βρίσκουν μια σχετική ισορροπία στο εμπόριο, όμως οι ευρωπαϊκοί κανόνες για τις ψηφιακές υπηρεσίες εξελίσσονται σε νέα εστία τριβής με τον Λευκό Οίκο του Τραμπ. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Digital Services Act (DSA), το ευρωπαϊκό πλαίσιο που υποχρεώνει τους τεχνολογικούς κολοσσούς να περιορίζουν παράνομο ή επικίνδυνο περιεχόμενο στις πλατφόρμες τους, κάτι που η αμερικανική πλευρά καταγγέλλει ως εμπόδιο στην ελευθερία του λόγου και «άδικο φραγμό» στις αμερικανικές εταιρείες.
Ευρώπη vs Τραμπ: ο «ψηφιακός πόλεμος»
Ο Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε ανοιχτά ότι «τους επόμενους μήνες» οι ΗΠΑ είναι «βέβαιο» πως θα επιτεθούν στην Ευρώπη για τη ψηφιακή ρύθμιση, αφήνοντας να εννοηθεί ότι στο τραπέζι βρίσκονται νέοι δασμοί συνδεδεμένοι με τον DSA. Την ίδια στιγμή, ο Λευκός Οίκος στέλνει μηνύματα κλιμάκωσης, με τον σύμβουλο Ντέιβιντ Σακς να χαρακτηρίζει τους ευρωπαϊκούς κανόνες «ψηφιακή παγίδα ταχύτητας» για να επιβάλλονται πρόστιμα στις αμερικανικές εταιρείες και να τους παρομοιάζει με de facto δασμούς σε όσες δραστηριοποιούνται στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η αμερικανική πλευρά εξετάζει, σύμφωνα με εμπορικούς αναλυτές, ακόμη και το ενδεχόμενο να ενεργοποιήσει έρευνα τύπου «Section 301», το νομικό εργαλείο που της επιτρέπει να επιβάλει δασμούς και άλλες τιμωρητικές κινήσεις σε χώρες με «άδικες» εμπορικές πρακτικές. Ήδη η Ουάσιγκτον έχει αφήσει να εννοηθεί ότι μπορεί να στοχοποιήσει και ευρωπαϊκές εταιρείες με παρουσία στις ΗΠΑ, όπως η Accenture, η Spotify και η Capgemini, ενώ έχουν επιβληθεί και ταξιδιωτικές απαγορεύσεις σε πρόσωπα που σχετίζονται με την εφαρμογή της ευρωπαϊκής ψηφιακής νομοθεσίας.
Η ψηφιακή κυριαρχία της Ευρώπης
Παρά τις απειλές από την κυβέρνηση Τραμπ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όχι μόνο δεν κάνει πίσω, αλλά κλιμακώνει την εφαρμογή των κανόνων, προβάλλοντας τη «ψηφιακή κυριαρχία» της Ευρώπης. Η Κομισιόν έχει ανακοινώσει πρόστιμο 120 εκατ. ευρώ στην πλατφόρμα X για ζητήματα διαφάνειας, ενώ στις Βρυξέλλες τρέχουν παράλληλες έρευνες σε Google και Meta για πιθανές παραβιάσεις των κανόνων ανταγωνισμού και διαδικτυακής ασφάλειας.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ξεκαθάρισε στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου ότι η Ευρώπη «δεν θα διστάσει» στην εφαρμογή των ψηφιακών κανόνων της, υπογραμμίζοντας ότι η ήπειρος έχει «μακρά παράδοση στην ελευθερία του λόγου» και ότι ο Διαφωτισμός γεννήθηκε στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Το μήνυμα από τις Βρυξέλλες είναι διπλό: αφενός, πως η ρύθμιση των Big Tech είναι υπαρξιακό ζήτημα για τη δημοκρατία και την ασφάλεια στο διαδίκτυο· αφετέρου, πως η Ε.Ε. δεν προτίθεται να θυσιάσει αυτή τη στρατηγική για να αποφύγει μια νέα σύγκρουση με τον Τραμπ.
Εύθραυστη ισορροπία σε εμπόριο και γεωπολιτική
Την ίδια ώρα, οι δύο πλευρές έχουν μόλις καταλήξει σε εμπορική συμφωνία που προβλέπει δασμούς 15% σε πολλά ευρωπαϊκά προϊόντα, γεγονός που –σύμφωνα με ειδικούς– μειώνει το περιθώριο για μια νέα μεγάλη κλιμάκωση στο μέτωπο της τεχνολογίας. Αναλυτές όπως ο Jacob Funk Kirkegaard εκτιμούν ότι το «κατώφλι» για μια μετωπική ρήξη είναι υψηλό, όμως εταιρείες και σύμβουλοι, όπως ο Payne Griffin, ήδη δοκιμάζουν σενάρια για το πώς θα έμοιαζε ένα αμερικανικό χτύπημα στον ευρωπαϊκό ψηφιακό κανονιστικό μηχανισμό, σύμφωνα με τους New York Times.
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι καλούνται έτσι να ζυγίσουν αν το κόστος μιας σύγκρουσης με τον Τραμπ στο πεδίο της τεχνολογίας αξίζει το όφελος από την προστασία του ευρωπαϊκού μοντέλου ψηφιακής διακυβέρνησης, ιδίως όταν στο φόντο βρίσκεται η αμερικανική στάση στον πόλεμο της Ουκρανίας. Προς το παρόν, η Ευρώπη δείχνει αποφασισμένη να μην «κατεβάσει ταχύτητα» στην προσπάθεια να ρυθμίσει τις πλατφόρμες, ακόμη κι αν αυτό την οδηγήσει σε μια νέα ρήξη με τον πρόεδρο Τραμπ.
