Οι ΗΠΑ ανεβάζουν δραματικά τον πήχη στις συνομιλίες της Γενεύης με το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα, θέτοντας όρους που στην Τεχεράνη αντιμετωπίζονται ως ταπεινωτικοί και στην Ουάσιγκτον ως το τελευταίο ανάχωμα πριν από μια στρατιωτική σύγκρουση.
Οι απεσταλμένοι των ΗΠΑ Στιβ Γιτκόφ και Τζάρεντ Κούσνερ ζητούν από την ιρανική ηγεσία να διαλύσει τις τρεις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις σε Φορντόου, Νατάνζ και Ισφαχάν και να παραδώσει όλο το απομένον εμπλουτισμένο ουράνιο σε αμερικανικά χέρια, ενώ απαιτούν συμφωνία «χωρίς λήξη» – το ακριβώς αντίθετο από τη σταδιακή άρση περιορισμών που προέβλεπε η συμφωνία της εποχής Ομπάμα (JCPOA), από την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ αποχώρησε στην πρώτη του θητεία επαναφέροντας σκληρές κυρώσεις.
Την ίδια στιγμή, ο σημερινός πρόεδρος των ΗΠΑ προειδοποιεί δημοσίως ότι το Ιράν συνεχίζει να επιδιώκει πυρηνικά όπλα και βαλλιστικούς πυραύλους με εμβέλεια μέχρι το αμερικανικό έδαφος, ενώ έχει ήδη συγκεντρώσει γύρω από τη χώρα μια εντυπωσιακή δύναμη με δύο αεροπλανοφόρα, σύγχρονα μαχητικά, αντιτορπιλικά και αντιαεροπορική ομπρέλα, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η διπλωματία έχει στενά χρονικά περιθώρια.
ΗΠΑ και Ιράν σε σκληρό παζάρι για τον εμπλουτισμό
Το Ιράν, υποστηρίζοντας ότι έχει κυριαρχικό δικαίωμα στον εμπλουτισμό ουρανίου, επιχειρεί να παρουσιαστεί διαλλακτικό, προτείνοντας μείωση του επιπέδου εμπλουτισμού έως και στο 1,5% από το έως και 60% που είχε φτάσει πριν, προσωρινή παύση εμπλουτισμού για ορισμένα χρόνια ή δημιουργία κοινής αραβοϊρανικής κοινοπραξίας εντός Ιράν που θα διαχειρίζεται το πρόγραμμα.
Οι συζητήσεις είναι σε μεγάλο βαθμό θεωρητικές, καθώς το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα έχει συντριβεί μετά τον δωδεκαήμερο πόλεμο του περασμένου Ιουνίου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, όμως η Τεχεράνη θέλει να διασώσει ό,τι μπορεί από την τεχνογνωσία της ενώ η Ουάσιγκτον επιμένει σε «μηδενικό εμπλουτισμό», με ένα μόνο πιθανό παράθυρο εξαίρεσης: τη λειτουργία ερευνητικού αντιδραστήρα στην Τεχεράνη, με πολύ χαμηλό επίπεδο ουρανίου για ιατρικές χρήσεις.
Ακόμα και αυτή η περιορισμένη παραχώρηση προκαλεί οργισμένες αντιδράσεις από τους σκληροπυρηνικούς της κυβέρνησης και τους Ρεπουμπλικάνους στο Κογκρέσο, που ήδη μιλούν για «JCPOA-lite» και προειδοποιούν τον Λευκό Οίκο να μη δεχθεί ούτε «σταγόνα» εμπλουτισμού, με χαρακτηριστική τη δήλωση του γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ «για λόγους κύρους, να τα ξεχάσουν».
ΗΠΑ – Ιράν και το παιχνίδι κυρώσεων
Στο οικονομικό σκέλος, οι ΗΠΑ προσφέρουν προς το παρόν μόνο περιορισμένη χαλάρωση κυρώσεων, κάτι που για την ιρανική πλευρά θεωρείται ανεπαρκές με δεδομένη τη βαριά κρίση και τις πρόσφατες μαζικές διαδηλώσεις κατά του καθεστώτος, που τροφοδοτήθηκαν από την ακρίβεια και την κατάρρευση της καθημερινότητας.
Η Ουάσιγκτον ζητά πρώτα παρατεταμένη συμμόρφωση της Τεχεράνης με μια νέα πυρηνική συμφωνία και αφήνει να εννοηθεί ότι μόνο τότε θα μπορούσε να εισηγηθεί ουσιαστικότερη άρση κυρώσεων και επιπλέον οφέλη, ενώ προς το παρόν το επίκεντρο των διαπραγματεύσεων είναι αποκλειστικά το μονοπάτι του Ιράν προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.
Ζητήματα όπως το βαλλιστικό πρόγραμμα και η στήριξη σε περιφερειακές πολιτοφυλακές παραπέμπονται είτε σε μελλοντικούς γύρους είτε σε διαβουλεύσεις με συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή, αν και στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης υπάρχουν φωνές που ζητούν μια «μεγάλη συμφωνία» που θα περιλαμβάνει όλα τα μέτωπα – αναγνωρίζοντας πάντως ότι ακόμη κι ένα στενό πυρηνικό deal θα ήταν ένα σημαντικό πρώτο βήμα, όσο ο χρόνος για να αποφευχθεί η στρατιωτική λύση μοιάζει να εξαντλείται.
