Η Βενετία, μια νεαρή κάτοικος του ιστορικού οικισμού στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας, μιλά για το πώς βλέπει η κοινωνία τα Προσφυγικά, αφήνοντας να φανεί η αμηχανία και η επιφύλαξη που συνοδεύουν συχνά τέτοιες συζητήσεις. Όπως σημειώνει, πίσω από αυτή την οπτική κρύβονται συχνά στερεότυπα και προκαταλήψεις που εξακολουθούν να επιμένουν μέχρι σήμερα.
Η υπόθεση των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας έχει λάβει πλέον μεγάλες διαστάσεις και αποτελεί αντικείμενο ευρείας συζήτησης, καθώς η κινητοποίηση της κοινότητας στρέφεται ενάντια στα σχέδια ανάπλασης της Περιφέρειας Αττικής και του υπουργείου Πολιτισμού.
Οι κάτοικοι του ιστορικού συγκροτήματος χαρακτηρίζουν τα σχέδια αυτά ως μια προσπάθεια «ξεριζωμού» των 400 ανθρώπων που διαμένουν στον οικισμό και εμπορευματοποίησης της γειτονιάς. Στο επίκεντρο των κινητοποιήσεων βρίσκεται και η απεργία πείνας του Αριστοτέλη Χαντζή, η οποία διανύει σήμερα την 85η ημέρα της. Η Συνέλευση Κατειλημμένων Προσφυγικών (ΣΥ.ΚΑ.ΠΡΟ.) τονίζει ότι στον χώρο λειτουργούν σήμερα 22 δομές κοινής ωφέλειας που καλύπτουν βασικές ανάγκες, όπως η στέγαση ευάλωτων ομάδων και η φιλοξενία συνοδών καρκινοπαθών από το γειτονικό νοσοκομείο «Άγιος Σάββας». Επιπλέον, έχουν καταθέσει το δικό τους σχέδιο για την αποκατάσταση των κτιρίων με δική τους αυτοχρηματοδότηση, ζητώντας την ακύρωση της σύμβασης ανάπλασης και τη διασφάλιση της παραμονής των κατοίκων στα σπίτια τους.
Τι είναι η δομή υγείας στα Προσφυγικά
Το ποια είναι η πραγματικότητα των Προσφυγικών για τα μέλη της κοινότητας, εντοπίζεται στην καθημερινή τους ζωή. Στο πώς προσεγγίζει και διαχειρίζεται ως οργανισμός τις δυσκολίες, και ειδικά το ευαίσθητο κομμάτι της περίθαλψης.
Η Βενετία και η Ευαγγελία, υπεύθυνες της δομής υγείας, μιλούν στο Orange Press Agency για την προσπάθεια που καταβάλλουν στην κοινότητα ώστε να έχει ο καθένας πρόσβαση στην περίθαλψη. Στέκονται και οι δύο όρθιες μπροστά από ένα κρεβάτι ιατρείου, ενώ δίπλα τους στον τοίχο, ένα στηθοσκόπιο και μια λευκή ρόμπα υπενθυμίζουν τον χαρακτήρα του χώρου.
«Έχουμε ειδικό παθολόγο, γενικό γιατρό, οδοντίατρο ο οποίος όμως δεν εξυπηρετεί εδώ, αλλά στην αυτοοργανωμένη δομή υγείας Εξαρχείων και πρόσφατα στα πλαίσια των σχέσεων αλληλεγγύης έχουμε έρθει σε επαφή με νευρολόγους και ορθοπαιδικό οι οποίοι έχουν ξεκινήσει και βοηθάνε τη δομή», λέει η Ευαγγελία για το ιατρικό «δυναμικό» των Προσφυγικών.
Αντίστοιχη είναι η βαρύτητα που δίνεται στη ψυχική υγεία μέσα από τη συνδρομή ψυχολόγων και ψυχιάτρων. Όπως εξηγεί άλλωστε η Ευαγγελία, η κοινότητα των Προσφυγικών έχει επιλέξει να βλέπει το ζήτημα της υγείας ολιστικά: «Χωρίς να διαχωρίζουμε ζητήματα σωματικής υγείας, ψυχικής υγείας, εξαρτήσεων. Βλέπουμε τον άνθρωπο ως ένα όλον μαζί με τον τρόπο ζωής. Χρησιμοποιούμε τον όρο ζητήματα ψυχικού πόνου».
Η περίθαλψη μέσα σε μία κοινότητα
Η δομή ξεκίνησε να λειτουργεί το 2023 με στόχο να παρέχει φροντίδα σε ανθρώπους που, υπό άλλες συνθήκες, είτε θα περίμεναν πολύ είτε δεν θα την λάμβαναν καθόλου. «Σε ένα δημόσιο νοσοκομείο είναι πολλές φορές οριακά ακατόρθωτο ακόμη και να σε δουν. Δηλαδή κάποιος και να έχει και ΑΜΚΑ χρειάζεται δύο μήνες αναμονής για να μπορεί να πάει σε κάποιον γιατρό. Και πόσο μάλλον κάποιος που δεν έχει ΑΜΚΑ, πλέον δεν έχει καμία απολύτως πρόσβαση στο δημόσιο νοσοκομείο. Μας έχουν τύχει περιστατικά όπου πάμε στα επείγοντα και μας ζητάνε για ανθρώπους χωρίς ΑΜΚΑ να πληρώσουμε», λέει η Βενετία.
Μέλημα της κοινότητας είναι ο κάθε ασθενής, μπαίνοντας στη δομή, να λαμβάνει τη φροντίδα που χρειάζεται. «Γίνεται για παράδειγμα μια πάρα πολύ αναλυτική καταγραφή του ιστορικού των ασθενών», αναφέρει η Ευαγγελία. Αυτή η καταγραφή μπορεί να πάρει ακόμη και τρεις ώρες, χρόνος που όπως επισημαίνει «ένας γιατρός στο δημόσιο σύστημα υγείας ούτως ή άλλως δεν έχει να διαθέσει σε έναν προσερχόμενο».
Ο στόχος είναι η δομή να λειτουργήσει κάποια στιγμή και ως κοινωνικό φαρμακείο επιχειρώντας να καλύψει και ευρύτερα τις ανάγκες της γειτονιάς. Όπως σπεύδουν να ξεκαθαρίσουν πάντως τα μέλη της επί της διαδικασίας «εννοείται» πως η ίδια η δομή δεν μπορεί να χορηγήσει φάρμακα, «εφόσον δεν υπάρχει αυτή η ιδιότητα από διάφορα μέλη μας», οπότε πάντα προηγείται «είτε μια συνεννόηση με τους θεράποντες ιατρούς των ατόμων που προσέρχονται είτε με τους δικούς μας αντίστοιχα θεράποντες ιατρούς».
Σε αυτό το πλαίσιο η συνεισφορά του κόσμου δείχνει καθοριστική, καθώς ήδη είναι αρκετοί εκείνοι που πηγαίνουν και αφήνουν πολλά φάρμακα, ανταποκρινόμενοι στη λίστα των αναγκών που δημοσιεύεται. «Που είναι είτε φαρμακευτικές αγωγές ανθρώπων της κοινότητας, τις οποίες παίρνουν σταθερά, είτε φάρμακα τα οποία είναι καθημερινής χρήσης» εξηγούν.
Τους παίρνουν την πίεση, πηγαίνουν μαζί στα ιατρικά ραντεβού
Από το να παίρνουν την πίεση ενός ανθρώπου, μέχρι να πηγαίνουν στα ιατρικά ραντεβού μαζί του, τα μέλη της δομής δίνουν τον δικό τους, καθημερινό αγώνα ώστε να μη μένει κανείς αποκλεισμένος.
Όπως εξηγούν είναι πάγια τακτική να συνοδεύουν ασθενείς της κοινότητας «στα ιατρικά ραντεβού, ακριβώς για να διασφαλίζουμε μια καλή αντιμετώπιση και πάντα την πρόσβαση που δεν είναι καθόλου δεδομένη. Έχουμε ανθρώπους που για κάποιο λόγο πρέπει να κάνουν καθημερινές μετρήσεις, οπότε μπορεί να έρχεται εδώ ο κόσμος, διάφορες ώρες της ημέρας και να καταγράφουμε για παράδειγμα τις πιέσεις. Ώστε να μπορέσουμε να δώσουμε ένα φάκελο στον γιατρό», περιγράφουν οι δύο κοπέλες.
Η δράση της δομής, όμως, δεν περιορίζεται εντός του οικισμού. Συμμετέχει σταθερά στις κινητοποιήσεις για την υπεράσπιση του ΕΣΥ, ενώ τα μέλη της λειτουργούν συχνά ως «φαρμακείο δρόμου» σε διαδηλώσεις, παρέχοντας πρώτες βοήθειες. Σε αυτό το πλαίσιο, έχουν καταγγείλει επανειλημμένα περιστατικά αστυνομικής βίας την ώρα που προσπαθούν να περιθάλψουν τραυματισμένους διαδηλωτές, υπογραμμίζοντας ότι η παροχή φροντίδας στο δρόμο μετατρέπεται, αναγκαστικά, σε μια πράξη αντίστασης.
Ένας ξενώνας για ασθενείς και συνοδούς που δεν έχουν πού να μείνουν
Με δεδομένο επίσης ότι τα Προσφυγικά γειτνιάζουν με το Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Άγιος Σάββας, τα μέλη της κοινότητας είχαν τη δυνατότητα να διαγνώσουν και μία ακόμη προβληματική συνθήκη στην οποία θέλησαν να παρέμβουν: Το γεγονός ότι πολλοί ασθενείς και συγγενείς ασθενών που έρχονται από την επαρχία αδυνατούν να καλύψουν το κόστος της διαμονής σε ξενοδοχείο και αναγκάζονται για όσο διαρκεί η θεραπεία να κοιμούνται ακόμη και στα αυτοκίνητά τους.
Απαντώντας σε αυτή το ζήτημα, η κοινότητα εγκαινίασε τον περασμένο Σεπτέμβριο έναν ξενώνα φιλοξενίας. Ο σκοπός είναι να μπορούν όσοι το έχουν ανάγκη να μείνουν σε έναν αξιοπρεπή χώρο και να μην τους απασχολεί το πού θα μπορέσουν να κοιμηθούν μέσα σε μία ήδη ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για τη ζωή τους.
Για να επιτευχθεί η συνεννόηση με τους ανθρώπους που χρειάζονται φιλοξενία, χρησιμοποιείται ως γέφυρα η επικοινωνία της κοινότητας με τον σύλλογο εργαζομένων του Αγίου Σάββα.
Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαδικασίες για τη δημιουργία δεύτερου ξενώνα, μια εξέλιξη που αποτυπώνει την πρόθεση της κοινότητας να διευρύνει τη δράση της, παρά τις αβεβαιότητες που συνοδεύουν το μέλλον της περιοχής.
Και δεύτερος απεργός πείνας
Εξηγώντας την επιμονή τους στον αγώνα για τα Προσφυγικά, η Βενετία κι η Ευαγγελία επισημαίνουν ότι ενώ στο νέο σχέδιο της ανάπλασης γίνεται λόγος για κοινωνική αξιοποίηση των πρώτων τεσσάρων κατοικιών, αυτό στην πραγματικότητα συμβαίνει ήδη εδώ και πάρα πολλά χρόνια από την ίδια την κοινότητα που διαμένει. Κατά συνέπεια, θεωρούν ότι δεν είναι απαραίτητη μία τέτοια τύπου παρέμβαση. Όπως παρατηρούν, υπάρχουν πολλά άλλα ακίνητα στην Αθήνα τα οποία ανήκουν στην τοπική αυτοδιοίκηση και την Εκκλησία, οπότε «αν ήθελαν να αξιοποιήσουν οποιοδήποτε από όλα αυτά τα ακίνητα για να τα κάνουν ξενώνες φιλοξενίας θα το είχαν κάνει εδώ και πάρα πολλά χρόνια».
Τα μέλη της κοινότητας δηλώνουν αποφασισμένα να συνεχίσουν τον αγώνα τους μέχρι το τέλος. Ανήμερα της Πρωτομαγιάς θα ξεκινήσει απεργία πείνας και δεύτερο άνθρωπος από την κοινότητα: «Είναι μια απεργία πείνας μέχρι θανάτου, μέχρι τη δικαίωση των αιτημάτων της κοινότητας που αφορούν την εγγύηση ότι δεν θα υπάρξει καμία έξωση κατοίκου από το μέρος το στο οποίο έχει συνδεθεί με όλους τους τρόπους, ότι θα υπάρξει εγγύηση ότι η αποκατάσταση της εξωτερικής όψης των κτηρίων θα συμβεί με αυτοχρηματοδότηση από την ΑΜΚΕ, από την Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία κάτοικοι και φίλοι προσφυγικών Λεωφόρου Αλεξάνδρας».
