Νέο σύστημα παρακολούθησης των δημόσιων δαπανών ετοιμάζεται να θέσει σε εφαρμογή από το 2027 η κυβέρνηση μέσω του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, επιχειρώντας να αποτυπώσει με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια ποια υπηρεσία διαχειρίζεται κάθε κονδύλι του κρατικού προϋπολογισμού κι εάν το κατευθύνει προς την προβλεπόμενη κατεύθυνση.
Ειδικότερα, στην πράξη κάθε φορέας και διοικητική μονάδα της Κεντρικής Διοίκησης θα αποκτήσει τη δική του μοναδική «ψηφιακή ταυτότητα». Με αυτήν θα είναι δυνατή η σύνδεση των πιστώσεων όχι μονάχα με ένα υπουργείο ή έναν ευρύτερο οργανισμό, αλλά με το συγκεκριμένο επίπεδο της διοικητικής πυραμίδας στο οποίο βρίσκεται η ευθύνη για τη διαχείρισή τους.
Για παράδειγμα, μια πίστωση δεν θα εμφανίζεται απλώς ότι ανήκει σε ένα συγκεκριμένο υπουργείο, αλλά θα μπορεί να συνδέεται με τη Γενική Διεύθυνση, τη Διεύθυνση ή ακόμη και το Τμήμα που είναι αρμόδιο για τη διαχείρισή της. Έτσι, θα είναι πολύ ευκολότερο να διαπιστώνεται σε ποιο ακριβώς σημείο του κρατικού μηχανισμού βρίσκεται κάθε κονδύλι και ποια υπηρεσία έχει την ευθύνη γι’ αυτό.
Η συγκεκριμένη αλλαγή προωθείται με απόφαση του υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνου Πετραλιά και δεν συνεπάγεται τη δημιουργία νέων δαπανών ή την επιβολή δημοσιονομικών μέτρων. Αφορά, όμως, έναν διαφορετικό τρόπο οργάνωσης και απεικόνισης του ίδιου του κρατικού μηχανισμού, με στόχο να καταγράφεται αναλυτικότερα η διαδρομή του δημόσιου χρήματος. Κεντρικό στοιχείο της μεταρρύθμισης θα είναι η καθιέρωση ενός νέου 14ψήφιου διοικητικού κωδικού για κάθε ειδικό φορέα του κρατικού προϋπολογισμού. Μέσω αυτού, έκαστη υπηρεσία θα διαθέτει ένα μοναδικό αναγνωριστικό, από το οποίο θα προκύπτει ο φορέας στον οποίο ανήκει καθώς επίσης και η ακριβής θέση της στην οργανωτική δομή του Δημοσίου.
Από το υπουργείο έως τη Διεύθυνση και το Τμήμα
Η νέα ταξινόμηση θα κατεβαίνει πολύ χαμηλότερα από ό,τι συμβαίνει σήμερα. Δεν θα σταματά δηλαδή στο επίπεδο ενός υπουργείου ή μιας Ανεξάρτητης Αρχής, αλλά θα μπορεί να αποτυπώνει διαδοχικά τις επιμέρους υπηρεσίες, τις Γενικές Διευθύνσεις, τις Διευθύνσεις και τα Τμήματα. Ο 14ψήφιος αυτός κωδικός θα είναι δομημένος έτσι ώστε κάθε τμήμα αριθμών του να αντιστοιχεί σε συγκεκριμένο διοικητικό επίπεδο. Το πρώτο θα προσδιορίζει τον βασικό φορέα, το επόμενο την υπηρεσία που υπάγεται σε αυτόν και τα επόμενα ψηφία θα επιτρέπουν ακόμη λεπτομερέστερη αποτύπωση της εσωτερικής του οργάνωσης.
Με απλά λόγια, εάν ένα υπουργείο αποτελεί το πρώτο επίπεδο, μια Γενική Διεύθυνσή του θα αποτυπώνεται στο επόμενο και μια επιμέρους Διεύθυνση ή Τμήμα σε ακόμη χαμηλότερο επίπεδο του ίδιου κωδικού. Θα δημιουργείται έτσι μια αριθμητική “διεύθυνση” για κάθε κρίκο της διοικητικής αλυσίδας ώστε να είναι σαφές πού ακριβώς βρίσκεται μέσα στον κρατικό μηχανισμό. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται, ουσιαστικά, ένας ενιαίος διοικητικός «χάρτης» του Δημοσίου, ο οποίος θα μπορεί να συνδεθεί απευθείας με την εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού.
Βασικός στόχος είναι κάθε δαπάνη να μπορεί να αντιστοιχεί όσο το δυνατόν σαφέστερα στην υπηρεσία που έχει την ευθύνη για τη διαχείρισή της. Μέχρι σήμερα, η καταγραφή σε ευρύτερες διοικητικές κατηγορίες μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να δυσκολεύει την πλήρη εικόνα για το ποιος ακριβώς διαχειρίζεται μία συγκεκριμένη πίστωση. Με το νέο σύστημα όμως, οι οικονομικές υπηρεσίες θα μπορούν να παρακολουθούν αναλυτικότερα τη διαδρομή των κονδυλίων, γεγονός που αναμένεται να διευκολύνει τόσο τον έλεγχο των δαπανών όσο και την αξιολόγηση της πορείας εκτέλεσης του προϋπολογισμού. Εάν, για παράδειγμα, έχουν εγκριθεί χρήματα για την προμήθεια εξοπλισμού μιας δημόσιας υπηρεσίας, το νέο σύστημα θα επιτρέπει να φαίνεται όχι μόνο σε ποιον φορέα έχει εγγραφεί η σχετική πίστωση, αλλά και ποια συγκεκριμένη οργανωτική μονάδα έχει αναλάβει τη διαχείρισή της. Αντίστοιχα, θα μπορεί να ελέγχεται ευκολότερα εάν το ποσό δεσμεύθηκε και χρησιμοποιήθηκε για τον σκοπό για τον οποίο είχε προβλεφθεί στον προϋπολογισμό.
Ενιαία εικόνα και για τις δημόσιες επενδύσεις
Η νέα κωδικοποίηση εκτός από τον τακτικό προϋπολογισμό, θα επεκταθεί και στον προϋπολογισμό των Δημοσίων Επενδύσεων, ώστε οι δύο βασικές κατηγορίες κρατικών δαπανών να παρακολουθούνται μέσα από κοινή διοικητική δομή. Αυτό θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του νέου μοντέλου, καθώς θα επιτρέψει τη συγκέντρωση των δημοσιονομικών δεδομένων σε περισσότερο ομοιόμορφη βάση και θα μειώσει τις αποκλίσεις που μπορεί να προκύπτουν όταν χρησιμοποιούνται διαφορετικά συστήματα ή διαφορετικές μέθοδοι ταξινόμησης.
Στην πράξη, ένα κονδύλι που αφορά π.χ. τις λειτουργικές ανάγκες μιας υπηρεσίας και ένα άλλο που κατευθύνεται σε ένα δημόσιο επενδυτικό έργο θα μπορούν να εντάσσονται στην ίδια διοικητική «χαρτογράφηση», ώστε να είναι ευκολότερη η συνολική εικόνα των χρημάτων που διαχειρίζεται ο συγκεκριμένος φορέας. Παράλληλα, η νέα δομή αναμένεται να βελτιώσει την ποιότητα των δημοσιονομικών στοιχείων. Θα γίνεται ευκολότερο να εντοπίζεται ποιος φορέας έχει την ευθύνη κάθε πίστωσης, σε ποιο διοικητικό επίπεδο λαμβάνονται οι σχετικές αποφάσεις και πώς μεταβάλλεται η κατανομή των κονδυλίων στην πορεία του οικονομικού έτους.
Βέβαια όπως σημειώνουν οι γνωρίζοντες, η πραγματική αξία του νέου συστήματος θα φανεί από το κατά πόσο θα εφαρμοστεί με συνέπεια στην καθημερινή λειτουργία των υπηρεσιών και κυρίως από το εάν τα στοιχεία που θα το τροφοδοτούν θα παραμένουν διαρκώς ενημερωμένα.
Εάν αυτό επιτευχθεί, η νέα διοικητική χαρτογράφηση θα μπορεί να εξελιχθεί σε ουσιαστικό εργαλείο δημοσιονομικού ελέγχου και λογοδοσίας, παρέχοντας σαφέστερη εικόνα για το πώς και από ποιον διαχειρίζεται το δημόσιο χρήμα. Αντίθετα, εάν η ενημέρωση των δεδομένων δεν ακολουθεί τις οργανωτικές αλλαγές στο Δημόσιο ή οι υπηρεσίες δεν χρησιμοποιούν με ενιαίο τρόπο τη νέα κωδικοποίηση, υπάρχει ο κίνδυνος το σύστημα να περιοριστεί σε μία ακόμη τυπική διοικητική μεταβολή.
