Η δήλωση του Αμερικανού προέδρου ότι σημειώνεται «σημαντική πρόοδος» προς την κατεύθυνση της ίδρυσης μιας βάσης του Στρατού των ΗΠΑ στην Πολωνία, και ο χαρακτηρισμός ότι η κίνηση αυτή είναι ένα «ιστορικό βήμα» στις διμερείς σχέσεις είναι μια εξέλιξη αρκετά σοβαρή. Διότι για δεκαετίες, η Πολωνία βασιζόταν στις ΗΠΑ για την άμυνά της. Όμως, στο παρελθόν ο Ντόναλντ Τραμπ άφηνε να εννοηθεί ότι ενδέχεται να υπάρξει μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη και η ανησυχία αυξανόταν στη Βαρσοβία και σε ολόκληρη την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Η Πολωνία, λόγω της γεωγραφίας της, βρίσκεται στο «μάτι του κυκλώνα» των ρωσικών προκλήσεων και υβριδικών επιθέσεων, επιδιώκοντας να εκφοβίσει ευρωπαϊκές χώρες μέλη του ΝΑΤΟ, ενώ τις τελευταίες ημέρες η ουκρανο-πολωνική μεθόριος έχει γίνει το θέατρο πολλαπλών ρωσικών πληγμάτων με drones.
Η Πολωνία έχει καταφέρει να ενισχύσει τη δική της στρατιωτική ισχύ, να εμβαθύνει τους δεσμούς της με τους σκανδιναβικούς και βαλτικούς εταίρους της και εξετάζει πιο σοβαρά το πώς μπορεί να αποτρέψει τη Ρωσία με δικά της μέσα, συμπεριλαμβανομένης, ολοένα και περισσότερο, της πυρηνικής αποτροπής. Η Βαρσοβία ασκούσε έντονες πιέσεις για τη δημιουργία μόνιμης αμερικανικής στρατιωτικής βάσης, επιδιώκοντας να επηρεάσει προς όφελός της την εν εξελίξει αμερικανική επανεξέταση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην Ευρώπη.
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 αποτέλεσε βαθύ πλήγμα για το αίσθημα ασφάλειας της Πολωνίας. Η κυβέρνηση Τουσκ αύξησε τις αμυντικές δαπάνες το 2026 στα 200 δισεκατομμύρια ζλότι, περίπου 46 δισεκατομμύρια ευρώ, σχεδόν το 5% του ΑΕΠ της Πολωνίας. Αυτό σημαίνει ότι, σε σχετικούς όρους, η Πολωνία έχει τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες από όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ. Η κυβέρνηση έχει επίσης αγοράσει τα πιο προηγμένα διαθέσιμα οπλικά συστήματα, ιδιαίτερα από τις ΗΠΑ, και προχωρά στην κατασκευή της «Ανατολικής Ασπίδας», ενός σύνθετου αμυντικού συστήματος κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της.
Σημαντικό ρόλο λόγω της εγγύτητας διαδραματίζει και η Γερμανία με την οποία οικοδόμησε στρατιωτική συνεργασία μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Αργότερα, όταν η Πολωνία εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ το 1999, δημιουργήθηκαν οι απαραίτητες πολιτικές και θεσμικές προϋποθέσεις για στενή συνεργασία. Έκτοτε, το Πολυεθνικό Σώμα Βορειοανατολικής Ευρώπης του ΝΑΤΟ, στο οποίο η Πολωνία και η Γερμανία διαδραματίζουν ηγετικό ρόλο, έχει την έδρα του στην πολωνική πόλη Στσέτσιν.
Το 2003, η Γερμανία πούλησε στην Πολωνία τα μαχητικά αεροσκάφη MiG-29 που είχε κληρονομήσει από την πρώην Ανατολικογερμανική Πολεμική Αεροπορία, έναντι συμβολικού τιμήματος ενός ευρώ το καθένα. Οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις και τα προγράμματα ανταλλαγής τόσο αξιωματικών όσο και στρατιωτών αποτελούν πλέον συνήθη πρακτική.
Όταν η Ρωσία επιτέθηκε στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, αρχικά υπήρξαν εντάσεις μεταξύ Γερμανίας και Πολωνίας εξαιτίας της επιφυλακτικής αντίδρασης του Βερολίνου. Στη συνέχεια στήριξε την πολωνική αεράμυνα, παρέχοντας αρκετές μονάδες του συστήματος αεράμυνας Patriot, μαζί με τα γερμανικά πληρώματά τους. Γερμανικά μαχητικά αεροσκάφη συμβάλλουν στην προστασία του πολωνικού εναέριου χώρου, πιο πρόσφατα στο πλαίσιο της αποστολής του ΝΑΤΟ.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η Πολωνία και η Ουκρανία επίσης ήταν από τους πιο σταθερούς συμμάχους.
Η πολιτική και στρατιωτική στήριξη που έλαβε η Ουκρανία από την Πολωνία συνέβαλε σημαντικά στην ικανότητα της Ουκρανίας να υπερασπιστεί με επιτυχία τον εαυτό της κατά τις πρώτες ημέρες της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας, η οποία ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2022.
Τώρα, όμως, μια διαμάχη σχετικά με το παρελθόν, η οποία μαίνεται εδώ και εβδομάδες, βυθίζει τις δύο γειτονικές χώρες σε μια ολοένα βαθύτερη κρίση. Πρόσφατα ο πρόεδρος της Πολωνίας, Κάρολ Ναβρότσκι, ανακοίνωσε στο X ότι ανακαλεί από τον Ουκρανό πρόεδρο, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, το Τάγμα του Λευκού Αετού, την ανώτατη κρατική τιμητική διάκριση της Πολωνίας. Με την απόφασή του αυτή, ο Ναβρότσκι υλοποίησε την απειλή που είχε διατυπώσει αρκετές εβδομάδες νωρίτερα, κατά τη διάρκεια της διαμάχης σχετικά με την ονομασία που δόθηκε σε μια ουκρανική μονάδα ειδικών δυνάμεων, «Ήρωες της UPA». Η ανακοίνωση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην ουκρανική πρωτεύουσα.
«Πιστεύαμε ότι το Τάγμα του Λευκού Αετού, το οποίο απονεμήθηκε το 2023, προοριζόταν για τον ουκρανικό λαό και τον στρατό μας. Αυτό είχε ειπωθεί τότε. Σήμερα έστειλα το Τάγμα πίσω στον πρόεδρο της Πολωνίας», έγραψε ο Ζελένσκι στους λογαριασμούς του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
