Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο, ακριβό και απρόβλεπτο στοίχημα στον πόλεμο της τεχνολογίας: πώς να αποθηκεύσει «έξυπνα» όπλα, όπως κάθε τύπου drone, όταν η ίδια η τεχνολογία τα καθιστά παρωχημένα μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Σε μυστικές, καμουφλαρισμένες αποθήκες διάσπαρτες στη Φινλανδία, η Ευρώπη διατηρεί μία από τις μεγαλύτερες δεξαμενές πυρομαχικών της ηπείρου, με οβίδες δεκαετιών που παραμένουν απολύτως φονικές. Η ρωσική απειλή και ο πόλεμος στην Ουκρανία έχουν όμως αποδείξει ότι μικρά, φθηνά drones μπορούν να αποδειχθούν εξίσου αποτελεσματικά με τα βαριά άρματα, ανατρέποντας το δόγμα των γεμάτων αποθηκών πυρομαχικών. Το πρόβλημα; Μέχρι να παραδοθεί και να στοιβαχτεί ένα drone σε ευρωπαϊκό στρατιωτικό απόθεμα, κινδυνεύει να είναι ήδη τεχνολογικά ξεπερασμένο.
Η Ευρώπη του drone σε αγώνα δρόμου με τον χρόνο
Ο Φινλανδός υπουργός Άμυνας Άντι Χάκκανεν παραδέχεται ότι η παραδοσιακή λογική των τεράστιων αποθεμάτων δεν λειτουργεί στην εποχή των drones. «Δεν χρειάζεσαι τα παλιά μοντέλα, δεν είναι ακριβή ή χρήσιμα – μπορεί να είναι ξεπερασμένα έναν μήνα μετά την αποθήκευσή τους», σημειώνει, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για «ταχεία προσαρμογή της γρήγορα εξελισσόμενης τεχνολογίας και μαζική κλιμάκωση». Τα πρώτου προσώπου quadcopters και τα μεγαλύτερης εμβέλειας, αυτόνομα επιθετικά συστήματα βασίζονται σε συνεχείς ενημερώσεις λογισμικού, ασφαλείς συνδέσεις και εφοδιαστικές αλυσίδες που αλλάζουν μέσα σε λίγες μέρες, ενώ ένα μοντέλο που σήμερα κυριαρχεί μπορεί αύριο να «τυφλωθεί» από ηλεκτρονικό πόλεμο.
Το μέτωπο της Ουκρανίας λειτουργεί ως εργαστήριο για τη νέα εποχή της ευρωπαϊκής άμυνας. Ουκρανοί διοικητές αναφέρουν ότι πολλά από τα drones που στέλνουν δυτικοί σύμμαχοι φτάνουν ήδη παλιά, χρειάζονται επαναδιαμόρφωση και συχνά «κανιβαλίζονται» για ανταλλακτικά. Όπως εξηγεί ο Μπομπ Τόλαστ από το Royal United Services Institute, αν οι αποστολές περιορίζονται σε λίγες εκατοντάδες κομμάτια κάθε φορά και αυτά δεν μπορούν να τροποποιηθούν γρήγορα, τα αποτελέσματα στο πεδίο θα είναι πενιχρά.
Ευρώπη, drone και το ρίσκο της αδράνειας
Το Βερολίνο έχει αναγνωρίσει ότι δεν έχει νόημα να επενδύσει «δισεκατομμύρια ευρώ σε drones που θα είναι ξεπερασμένα μεθαύριο», όπως είχε πει ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους. Αντί να γεμίσει αποθήκες, η Γερμανία στρέφεται σε νέες μεθόδους προμηθειών, με συμβόλαια-μαμούθ ύψους έως 4,3 δισ. ευρώ με τις Stark και Helsing για επιθετικά drones, τα οποία ενσωματώνουν «ρήτρες καινοτομίας». Οι εταιρείες υποχρεώνονται να παρακολουθούν διαρκώς τις τεχνολογικές εξελίξεις, να προτείνουν αναβαθμίσεις και να προσαρμόζουν τα συστήματα έως δύο φορές τον χρόνο, ενώ το κράτος διατηρεί δικαίωμα επαναδιαπραγμάτευσης της τιμής όταν η τεχνολογία γίνεται φθηνότερη.
Ο συνδιευθύνων σύμβουλος της Helsing, Γκούντμπερτ Σερφ, δηλώνει ότι αυτό είναι «απολύτως εφικτό», αφού το πραγματικό παιχνίδι παίζεται στο λογισμικό και στα ηλεκτρονικά του drone, όχι τόσο στο αεροδυναμικό κέλυφος. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι ακόμη και αν η βιομηχανία μπορεί να αυξήσει την παραγωγή δέκα φορές σε μία κρίση, δεν μπορεί να το κάνει εκατό φορές χωρίς να έχει χτιστεί εγκαίρως η απαραίτητη βάση.
Η Ευρώπη, τα drone και η σκιά της Κίνας
Πέρα από το δίλημμα αποθήκευσης, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανησυχούν για την εξάρτηση από την Κίνα, η οποία παράγει έως και το 80% των εξαρτημάτων drones παγκοσμίως. Ο Σρντζαν Κοβάτσεβιτς, επικεφαλής της κροατικής Orqa που διαφημίζει τη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή, μη κινεζική εφοδιαστική αλυσίδα εξαρτημάτων, μιλά για μια «έκρηξη» ευρωπαϊκών και αμερικανικών εταιρειών drone που προσπαθούν να σπάσουν αυτό το μονοπώλιο. Δείχνει και το οικονομικό κίνητρο: για την τιμή δύο αρμάτων Leopard, μια χώρα όπως η Αυστρία μπορεί να εξοπλίσει περίπου 200 ομάδες κρούσης drone, με καθεμία από αυτές να είναι σε θέση να σταματήσει ολόκληρη εταιρεία αρμάτων.
Το μειονέκτημα είναι η ευαλωτότητα στον ηλεκτρονικό πόλεμο, καθώς η παρεμβολή μπορεί να καταστήσει άχρηστες ολόκληρες μπάντες ραδιοσυχνοτήτων σε τμήματα του μετώπου. Αυτό αναγκάζει τους σχεδιαστές να αλλάζουν συνεχώς ασύρματα modules, κεραίες και λογισμικό, κυνηγώντας κάθε φορά μια νέα «καθαρή» συχνότητα, πολλές φορές με ενδιάμεσο σταθμό εργοστάσια στην Κίνα. Καθώς οι ίδιοι Κινέζοι κατασκευαστές που τροφοδοτούν τη Δύση προμηθεύουν και τη ρωσική πλευρά, η ανάγκη για «τοπική» ευρωπαϊκή παραγωγή γίνεται στρατηγική επιταγή, σύμφωνα με τους Financial Times.
Για εταιρείες όπως η Tekever, που διαθέτει στην Ουκρανία drones επιτήρησης και αναγνώρισης με τεχνητή νοημοσύνη, το πραγματικό στοίχημα είναι να περάσει αυτή η κουλτούρα «γρήγορης αναβάθμισης» από τον πόλεμο στην ειρήνη. Αν η Ευρώπη μείνει μόνο στο να θαυμάζει το πρόβλημα, όπως δηκτικά σχολιάζει ο Λόρεντς Μέιερ της γερμανικής Auterion, κινδυνεύει να χάσει ταυτόχρονα και το πεδίο της μάχης και τη βιομηχανική κούρσα γύρω από τα drones.
