ΗΠΑ και σύμμαχοι βλέπουν τη γεωστρατηγική σκακιέρα να ανατρέπεται, την ώρα που η Κίνα αξιοποιεί ψύχραιμα τα λάθη της Ουάσιγκτον για να ενισχύσει την παγκόσμια επιρροή της.
Η επιθετική και απρόβλεπτη στάση των ΗΠΑ απέναντι σε αντιπάλους αλλά και συμμάχους αναδιαμορφώνει τον στρατηγικό χάρτη του πλανήτη, με την Κίνα να αναδεικνύεται ως ο μεγάλος κερδισμένος, ακόμη και στην Αρκτική που υποτίθεται ότι η Ουάσιγκτον θέλει να προστατεύσει. Από την απαγωγή του ηγέτη της Βενεζουέλας μέχρι τις απειλές για κατάκτηση εδάφους χώρας–μέλους του ΝΑΤΟ και την επιθετική ρητορική κατά του Καναδά, κάθε κίνηση του Ντόναλντ Τραμπ ανοίγει έναν νέο διάδρομο πρόσβασης για την Κίνα στην αμερικανική «πίσω αυλή». Ακόμη κι αν ο Τραμπ κάνει κατά καιρούς πίσω σε δασμούς ή εμφανίζεται έτοιμος για «συμφωνίες» τύπου Γροιλανδίας, η συνολική εικόνα είναι μια μεταπολεμική τάξη που διαρρηγνύεται, με την Κίνα να τοποθετείται ως η σχετικά πιο σταθερή και ασφαλής μεγάλη δύναμη. Έτσι, το Πεκίνο μπορεί να παρακολουθεί από το περιθώριο, ενώ ο αντίπαλός του κάνει κατά συρροή στρατηγικά λάθη.
Την ώρα που ο Τραμπ «ξηλώνει» την Pax Americana στο δυτικό ημισφαίριο, ο Σι Τζινπίνγκ καταγράφει κέρδη στο δυτικό Ειρηνικό, όπου βρίσκονται οι βασικοί στρατηγικοί στόχοι της Κίνας. Η κινεζική στρατιωτική παρουσία γύρω από την Ταϊβάν ενισχύεται, καθώς κρίσιμα πλοία του αμερικανικού ναυτικού έχουν μεταφερθεί στην Καραϊβική και τη Μέση Ανατολή, αφήνοντας μεγαλύτερο περιθώριο κινήσεων στο Πεκίνο. Σε αυτές τις ευνοϊκές συνθήκες, ο Σι μπορεί να κερδίζει χρόνο, να συγκεντρώνει δυνάμεις και να εκμεταλλεύεται κάθε ευκαιρία για να σπάσει την αμερικανική «περικύκλωση και ανάσχεση» της Κίνας.
Η Κίνα, η Αρκτική και οι νέοι θαλάσσιοι δρόμοι
Ο Τραμπ έχει δίκιο ότι ο θαλάσσιος διάδρομος Γροιλανδία–Ισλανδία–Βρετανία και η Διώρυγα του Παναμά είναι κρίσιμοι για την ασφάλεια των ΗΠΑ, όμως ο τρόπος με τον οποίο το επιδιώκει ενισχύει τελικά την Κίνα. Χωρίς να έχει κανέναν λόγο να προκαλέσει στρατιωτική αντιπαράθεση στο αμερικανικό ημισφαίριο, ούτε στόλο κοντά στη Γροιλανδία, ούτε έλεγχο της Διώρυγας, η Κίνα μπορεί να παίξει το δυνατό της χαρτί: την οικονομική ισχύ και τις επενδύσεις. Ακόμη και αν τα πετρελαϊκά αποθέματα της Βενεζουέλας ανακάμψουν, δύσκολα θα ανταγωνιστούν το δίκτυο κινεζικών κρατικών επιχειρήσεων που ήδη αντλούν και εισάγουν πετρέλαιο, φυσικό αέριο, λίθιο, χαλκό και άλλα κρίσιμα μέταλλα σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική. Αυτές οι πρώτες ύλες τροφοδοτούν την επιτάχυνση της κινεζικής κυριαρχίας σε μπαταρίες και ηλεκτρικά οχήματα, δίνοντας στο Πεκίνο προβάδισμα σε μια στρατηγική βιομηχανία του μέλλοντος.
Το «στοίχημα» της Γροιλανδίας αποκαλύπτει επίσης μια παρεξήγηση για τη γεωγραφία των πολικών περιοχών και για τις πραγματικές επιλογές της Κίνας. Η μόνη δίοδος της Κίνας προς τον Αρκτικό Ωκεανό βρίσκεται στην άλλη πλευρά του πλανήτη, μέσω της Ιαπωνίας και των αμερικανικών Αλεούτιων Νήσων, πριν εισέλθει στον ρωσικό Αρκτικό μέσω του Βερίγγειου Πορθμού. Το Πεκίνο ενδιαφέρεται κυρίως για τους νέους εμπορικούς θαλάσσιους δρόμους που ανοίγονται λόγω της τήξης των πάγων, με την περίφημη Βόρεια Θαλάσσια Οδό κατά μήκος των ρωσικών ακτών να μετατρέπεται σε «εκφραστικό» δρομολόγιο της Κίνας προς τα ρωσικά ενεργειακά και μεταλλευτικά αποθέματα αλλά και τις πλούσιες αγορές της βόρειας Ευρώπης. Παρά την αυτοχαρακτηριζόμενη «σχεδόν αρκτική» ταυτότητά της, η Κίνα δεν μπορεί να παρακάμψει το γεγονός ότι πλοία και αεροσκάφη της πρέπει να διασχίζουν ιαπωνικά και αμερικανικά ύδατα για να φτάσουν στον Αρκτικό Ωκεανό, ενώ η Ρωσία παραμένει ο βασικός φραγμός σε οποιαδήποτε κινεζική διείσδυση στην «πίσω αυλή» της Μόσχας.
Την ίδια στιγμή, ο πραγματικός στρατηγικός πονοκέφαλος των ΗΠΑ βρίσκεται πιο κοντά στην Αλάσκα, όπου επιχειρούν κινεζικά πολεμικά και ακτοφυλακικά σκάφη στις θάλασσες Μπέρινγκ και Τσούκτσι, μακριά από τη Γροιλανδία για την οποία ανησυχεί ο Τραμπ. Η Ουάσιγκτον δείχνει να υποτιμά –και ίσως να επιδεινώνει– αυτή την πρόκληση, αποσπώντας την προσοχή της σε θεαματικές αλλά στρατηγικά παραπλανητικές κινήσεις. Παράλληλα, ο Καναδάς, παρά το πρόσφατο ιστορικό τριβών με την Κίνα, αναγκάζεται πλέον να τη βλέπει ως «το μικρότερο κακό» σε σχέση με μια Αμερική που απειλεί ανοιχτά την εδαφική κυριαρχία των συμμάχων της. Όπως στη Γροιλανδία και τον Παναμά, έτσι και στην Οτάβα, η Κίνα αναδεικνύεται ως ο μόνος ρεαλιστικός «αντίβαρος» για μεσαίες δυνάμεις που αναζητούν προστασία από την αμερικανική πίεση.
Στο τέλος, ο Ατλαντικός και η Καραϊβική θα παραμείνουν «αμερικανικές λίμνες», όμως η Κίνα φαίνεται έτοιμη να παίζει όλο και πιο ελεύθερα στο ευρύτερο γεωπολιτικό παιχνίδι, από την Ασία μέχρι την Αρκτική. Το τεχνητό χάος που καλλιεργεί ο Τραμπ στο δυτικό ημισφαίριο ενισχύει την αυτοπεποίθηση του Σι και επιταχύνει την αυτοϋπονόμευση μιας μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων που για δεκαετίες εξυπηρέτησε τα αμερικανικά συμφέροντα.
