Η αεροπορική βάση του Ιντζιρλίκ, κοντά στα Άδανα στην περιοχή της Κιλικίας στην Τουρκία, είναι ένα από τα πιο εμβληματικά στρατιωτικά σημεία της Ανατολικής Μεσογείου.
Η κατασκευή της άρχισε το 1951, λίγα χρόνια μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσιγκτον και η Άγκυρα επιχειρούσαν να θωρακίσουν το νοτιοανατολικό άκρο του ΝΑΤΟ απέναντι στη Σοβιετική Ένωση. Η Τουρκία εντάχθηκε στη Συμμαχία στις 18 Φεβρουαρίου 1952, η συμφωνία κοινής χρήσης της βάσης υπογράφηκε τον Δεκέμβριο του 1954, και στις 21 Φεβρουαρίου 1955 η εγκατάσταση πήρε επίσημα το όνομα «Adana Air Base». Τρία χρόνια αργότερα, στις 28 Φεβρουαρίου 1958, μετονομάστηκε σε «İncirlik Air Base», το όνομα με το οποίο έγινε γνωστή διεθνώς.
Από την πρώτη στιγμή, το Ιντζιρλίκ δεν σχεδιάστηκε απλώς ως μία ακόμη αεροπορική βάση. Η γεωγραφική του θέση, ανάμεσα στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και τον Καύκασο, του έδινε αξία πολύ μεγαλύτερη από το μέγεθός του. Οι Αμερικανοί το αντιμετώπισαν αρχικά ως σημείο προώθησης και ανάκτησης βομβαρδιστικών μέσου και μεγάλου βεληνεκούς, όμως πολύ γρήγορα μετατράπηκε σε κρίσιμο κόμβο για επιτήρηση, μεταφορές και προβολή ισχύος σε μια ασταθή περιφέρεια.
Από το ΝΑΤΟ στον Ψυχρό Πόλεμο
Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία ήρθε το 1958, με την κρίση στον Λίβανο και το πραξικόπημα στο Ιράκ. Τότε το Ιντζιρλίκ λειτούργησε ως βάση προώθησης αμερικανικών δυνάμεων στο πλαίσιο της επιχείρησης Force Alpha και γενικότερα της αμερικανικής αντίδρασης στην αστάθεια της Μέσης Ανατολής. Την ίδια περίοδο, η βάση συνδέθηκε και με μία από τις πιο χαρακτηριστικές επιχειρήσεις του Ψυχρού Πολέμου: από εκεί υποστηρίχθηκαν πτήσεις U-2 αναγνώρισης πάνω από τη Σοβιετική Ένωση, έως την κατάρριψη του αεροσκάφους του Γκάρι Πάουερς το 1960, επεισόδιο που σημάδεψε την ιστορία της αμερικανοσοβιετικής αντιπαράθεσης.
Η βάση που έγινε νευραλγικό κέντρο για Ιράκ και Μέση Ανατολή
Στη δεκαετία του 1960 και κυρίως του 1970, το Ιντζιρλίκ παγιώθηκε ως βάση εκπαίδευσης και περιοδικών αναπτύξεων αμερικανικών αεροπορικών δυνάμεων. Η τουρκική αεροπορία επέτρεψε τη χρήση του πεδίου βολής στο Ικόνιο, ενώ αμερικανικά μαχητικά και άλλα αεροσκάφη πραγματοποιούσαν τακτικές αναπτύξεις στην περιοχή. Η βάση απέκτησε έτσι διπλή λειτουργία: από τη μία, προωθημένο σημείο του ΝΑΤΟ στη νότια πτέρυγα· από την άλλη, εργαλείο ταχείας αντίδρασης για κρίσεις στη Μέση Ανατολή.
Η πορεία αυτή διακόπηκε απότομα μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974 και το αμερικανικό εμπάργκο όπλων που ακολούθησε. Το 1975 η Άγκυρα ανακοίνωσε ότι οι αμερικανικές βάσεις στην Τουρκία θα έκλειναν και θα περνούσαν υπό τουρκικό έλεγχο. Το Ιντζιρλίκ και ο σταθμός της Σμύρνης έμειναν ανοιχτά μόνο για αποστολές που συνδέονταν με το ΝΑΤΟ, ενώ όλες οι υπόλοιπες μη νατοϊκές δραστηριότητες σταμάτησαν. Η ομαλοποίηση ήρθε σταδιακά: το εμπάργκο ήρθη το 1978 και οι κανονικές λειτουργίες αποκαταστάθηκαν μετά τη συμφωνία αμυντικής και οικονομικής συνεργασίας ΗΠΑ–Τουρκίας το 1980.
Τη δεκαετία του 1980 το Ιντζιρλίκ παρέμεινε κρίσιμος κόμβος της αμερικανικής και νατοϊκής παρουσίας στην περιοχή. Το 1988 χρησιμοποιήθηκε ως βάση προώθησης για τη μεταφορά ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ στο τέλος του πολέμου Ιράν–Ιράκ. Η αξία του, όμως, αναδείχθηκε ακόμη περισσότερο μετά τον Πόλεμο του Κόλπου το 1991, όταν η βάση συνδέθηκε άμεσα με την ανθρωπιστική και στρατιωτική διαχείριση του βόρειου Ιράκ. Από εκεί υποστηρίχθηκε η επιχείρηση «Provide Comfort», με ρίψεις βοήθειας και μεταφορά χιλιάδων τόνων εφοδίων για τους Κούρδους πρόσφυγες, και αργότερα η επιχείρηση «Northern Watch», η οποία επέβαλλε τη ζώνη απαγόρευσης πτήσεων πάνω από το βόρειο Ιράκ. Για περισσότερο από μία δεκαετία, το Ιντζιρλίκ λειτούργησε ουσιαστικά ως η κύρια αεροπορική πύλη της Δύσης προς το ιρακινό κουρδικό ζήτημα.
Μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράκ το 2003, η επιχείρηση «Northern Watch» έληξε, αλλά η βάση δεν έχασε τον ρόλο της. Αντίθετα, προσαρμόστηκε: φιλοξένησε αεροσκάφη ανεφοδιασμού και υποστήριξε επιχειρήσεις που σχετίζονταν τόσο με τις αμερικανικές αποστολές μετά την 11η Σεπτεμβρίου όσο και με την κατοχή και ανασυγκρότηση του Ιράκ. Το Ιντζιρλίκ απέδειξε τότε ότι η σημασία του δεν βρισκόταν μόνο στις πολεμικές επιχειρήσεις υψηλής έντασης, αλλά και στη δυνατότητά του να λειτουργεί ως κόμβος επιμελητείας, μεταφορών και διοικητικής υποστήριξης.
Το Ιντζιρλίκ στο επίκεντρο της έντασης ΗΠΑ – Τουρκίας
Ένα νέο κεφάλαιο άνοιξε το 2015, όταν η Τουρκία επέτρεψε τη χρήση της βάσης από τις ΗΠΑ και τον διεθνή συνασπισμό κατά του «Ισλαμικού Κράτους». Εκείνη τη χρονιά οι Αμερικανοί ξεκίνησαν από το Ιντζιρλίκ πρώτα πτήσεις drones και στη συνέχεια επανδρωμένες αεροπορικές επιδρομές εναντίον στόχων του ISIS στη Συρία και το Ιράκ. Η απόφαση θεωρήθηκε τότε μείζων μεταστροφή της τουρκικής πολιτικής, επειδή έφερνε τον πόλεμο κατά του ISIS πολύ πιο κοντά στα τουρκοσυριακά σύνορα και μείωνε τον χρόνο αντίδρασης των αμερικανικών αεροσκαφών.
Λίγους μήνες αργότερα, το Ιντζιρλίκ βρέθηκε στο επίκεντρο της τουρκικής εσωτερικής κρίσης. Μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 2016, η ηλεκτροδότηση της βάσης διακόπηκε προσωρινά, επιβλήθηκαν περιορισμοί στις πτήσεις και ο Τούρκος διοικητής της συνελήφθη με την κατηγορία εμπλοκής στο πραξικόπημα. Οι αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του ISIS ανεστάλησαν για λίγο και επανεκκίνησαν όταν η Άγκυρα έδωσε εκ νέου άδεια χρήσης της βάσης. Το επεισόδιο έδειξε πόσο στενά συνδέεται το μέλλον του Ιντζιρλίκ όχι μόνο με τις περιφερειακές κρίσεις, αλλά και με τις εσωτερικές ισορροπίες της ίδιας της Τουρκίας.
Σήμερα, η βάση παραμένει μια κοινή τουρκοαμερικανική εγκατάσταση με κομβικό ρόλο για τη νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Στο Ιντζιρλίκ εδρεύουν τουρκικές μονάδες, η αμερικανική 39th Air Base Wing και κατά καιρούς συμμαχικά στοιχεία αντιαεροπορικής άμυνας και υποστήριξης. Η ιστορία της βάσης είναι, στην πραγματικότητα, μια συμπυκνωμένη ιστορία της ίδιας της περιοχής: Ψυχρός Πόλεμος, αραβικές κρίσεις, Ιράκ, κουρδικό ζήτημα, Συρία, τρομοκρατία, εύθραυστες ισορροπίες ΗΠΑ–Τουρκίας και διαρκής γεωπολιτική ρευστότητα. Γι’ αυτό και το Ιντζιρλίκ δεν είναι απλώς μια στρατιωτική βάση. Είναι ένας καθρέφτης της στρατηγικής σημασίας της Τουρκίας ανάμεσα στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.
