Σαν σήμερα, στις 11 Ιουνίου 1965, λαμβάνει σάρκα και οστά μία από τις μεγαλύτερες προβοκάτσιες στην ιστορία του σύγχρονου ελληνικού κράτους, γνωστή ως «το σαμποτάζ του Έβρου». Με αφορμή μια αναφορά του τότε αντισυνταγματάρχη Πυροβολικού και μετέπειτα δικτάτορα, Γεωργίου Παπαδόπουλου, ξεκινά μια συντονισμένη επιχείρηση αντικομμουνιστικής προπαγάνδας, η οποία λειτούργησε ως προάγγελος του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου.
Το σκηνικό στήθηκε στην Ορεστιάδα, όπου ο Παπαδόπουλος διοικούσε την 117 Μοίρα Πεδινού Πυροβολικού (ΜΠΠ). Λίγες ημέρες νωρίτερα, κατά τη διάρκεια μετακίνησης φάλαγγας προς το Κιλκίς, τα 19 από τα 24 στρατιωτικά φορτηγά τύπου «Τζέιμς» ακινητοποιήθηκαν λόγω βλαβών που οφείλονταν στην κακή συντήρηση.
Ο διοικητής της ΧΙΙ Μεραρχίας, υποστράτηγος Μανέτας, απέστειλε αυστηρή επίπληξη στον Παπαδόπουλο για την απογοητευτική επιχειρησιακή εικόνα της μονάδας του. Αντί απολογίας, ο κατοπινός δικτάτορας επέλεξε να επέλεξε να μετατρέψει την εσωτερική αστοχία σε εθνική απειλή.
Με αναφορά του στις 8 Ιουνίου προς το ΓΕΣ, ισχυρίστηκε ότι ανακάλυψε «κομμουνιστική δολιοφθορά και διείσδυση στις Ένοπλες Δυνάμεις», υποστηρίζοντας μάλιστα ότι οι υποτιθέμενοι δράστες στόχευαν ακόμα και στη φυσική του εξόντωση.
Η ζάχαρη στα ρεζερβουάρ και το κλίμα της εποχής
Η υπόθεση πήρε αμέσως τεράστιες διαστάσεις στον δεξιό Τύπο της εποχής, ο οποίος υιοθέτησε άκριτα τα σενάρια περί «κομμουνιστικής συνωμοσίας» και ρίψης ζάχαρης στα ρεζερβουάρ των οχημάτων. Το κλίμα ήταν ήδη τεταμένο, καθώς έναν χρόνο πριν είχε ξεσπάσει η υπόθεση «ΑΣΠΙΔΑ» (μιας ομάδας δημοκρατικών αξιωματικών που, σύμφωνα με μεταγενέστερη δήλωση του Ανδρέα Παπανδρέου, είχαν ιδρύσει έναν επαγγελματικό σύνδεσμο για να προστατεύσουν τις καριέρες τους από τη δεξιά παρακρατική οργάνωση ΙΔΕΑ). Η «δολιοφθορά στον Έβρο» ήρθε να κουμπώσει ιδανικά στο αφήγημα περί «κόκκινου κινδύνου» μέσα στο στράτευμα.
Η κατάρρευση της σκευωρίας
Η αλήθεια δεν άργησε να λάμψει, χάρη στην ευσυνειδησία των στρατιωτικών δικαστών. Ο αξιωματικός Αθανασούλιας, που ξεκίνησε τη διοικητική εξέταση, και ο αντισυνταγματάρχης Κωνσταντίνος Γκόπης, που την ολοκλήρωσε, αποφάνθηκαν κατηγορηματικά στα πορίσματά τους ότι το σαμποτάζ ήταν εντελώς ανύπαρκτο και αποτελούσε σκηνοθεσία.
Σύμφωνα και με τον τότε Υπουργό Εθνικής Άμυνας, Πέτρο Γαρουφαλιά, ο Παπαδόπουλος «έσπευσε να δώσει εις το επεισόδιον θεαματικές διαστάσεις».
Παρά την αποκάλυψη της απάτης, ο Παπαδόπουλος προστατεύθηκε από ισχυρούς κύκλους και απλώς μετατέθηκε. Αντίθετα, ο ανακριτής Κωνσταντίνος Γκόπης πλήρωσε το θάρρος του να γράψει την αλήθεια: το 1967, αμέσως μετά την επιβολή της δικτατορίας, ήταν από τους πρώτους αξιωματικούς που αποτάχθηκαν από το καθεστώς.
Η υπόθεση του Έβρου παρέμεινε στην ιστορία ως η «πρόβα τζενεράλε» των μεθόδων πολιτικής προβοκάτσιας που οδήγησαν στην επτάχρονη δικτατορία.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1184 π.Χ.: Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Ερατοσθένη, η Τροία πέφτει στα χέρια των Ελλήνων, ολοκληρώνοντας τον πολυετή Τρωικό Πόλεμο. Η Άλωση της Τροίας, αν και ενταγμένη στον μυθικό κύκλο, θεωρείται συμβολικό ορόσημο για τη μετάβαση από τον μυκηναϊκό κόσμο σε μια νέα εποχή και εμπνέει αμέτρητα έργα στην τέχνη και τη λογοτεχνία.
1770: Ο Άγγλος εξερευνητής Τζέιμς Κουκ προσαράζει στον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο της Αυστραλίας με το πλοίο Endeavour, κατά τη διάρκεια του πρώτου του ταξιδιού στον Ειρηνικό. Το περιστατικό σηματοδοτεί μια κομβική στιγμή στην ευρωπαϊκή εξερεύνηση της Ωκεανίας, αλλά και την αρχή της αποικιοκρατικής επιρροής στην περιοχή.
1776: Το Ηπειρωτικό Κογκρέσο διορίζει τους Τόμας Τζέφερσον, Τζον Άνταμς, Μπέντζαμιν Φράνκλιν, Ρότζερ Σέρμαν και Ρόμπερτ Λίβιγκστον στην περίφημη Επιτροπή των Πέντε, με αποστολή να συντάξουν τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ.
1821: Οι Έλληνες επαναστάτες απελευθερώνουν το Βραχώρι, το σημερινό Αγρίνιο.
1870 – Ιδρύεται στο Άμστερνταμ η ζυθοποιία Amstel, μία από τις ιστορικότερες ολλανδικές μάρκες μπύρας, που πήρε το όνομά της από τον ποταμό Άμστελ. Η Amstel εξελίχθηκε σε διεθνώς αναγνωρίσιμη ετικέτα και σήμερα ανήκει στον όμιλο Heineken, εξάγοντας τα προϊόντα της σε περισσότερες από 75 χώρες.
1917: Ο Αλέξανδρος στέφεται Βασιλιάς των Ελλήνων, μετά την αναγκαστική παραίτηση του πατέρα του Κωνσταντίνου Α’, υπό την πίεση των συμμαχικών δυνάμεων που καταλαμβάνουν την Αθήνα. Η ενθρόνισή του σηματοδοτεί κορύφωση του Εθνικού Διχασμού, με τη χώρα να εισέρχεται και επίσημα στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ.
1931: Ιδρύεται η Πάντειος Σχολή Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, με κληροδότημα του Αλέξανδρου Πάντου.
1937: Το Σοβιετικό Στρατοδικείο καταδικάζει σε θάνατο για πράξη της προδοσίας και κατασκοπείας τον στρατάρχη Μιχαήλ Τουχατσέφσκι, καθώς και επτά ακόμη στρατηγούς.
1944: Τίθεται σε ενεργό δράση το «USS Missouri» («BB-63»), το τελευταίο θωρηκτό που κατασκευάστηκε από το Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών και χώρος όπου υπογράφτηκε η συνθηκολόγηση της Ιαπωνίας.
1955: Σημειώνεται το χειρότερο δυστύχημα στην ιστορία του μηχανοκίνητου αθλητισμού, στο Γκραν Πρι του Λε Μαν στη Γαλλία, με 83 νεκρούς και πάνω από 100 τραυματίες, πολλοί εκ των οποίων ακρωτηριασμένοι. Η Mercedes του Πιερ Λεβέ εκτοξεύεται στις εξέδρες μετά από σύγκρουση με την Austin-Healey του Λανς Μακλίν. Το σοκ από την τραγωδία οδηγεί στην ακύρωση πολλών αγώνων της Formula 1 εκείνης της χρονιάς και στην αποχώρηση της Mercedes από τον μηχανοκίνητο αθλητισμό.
1962: Οι Φρανκ Μόρις, Τζον Άνγκλιν και Κλάρενς Άνγκλιν πραγματοποιούν την πιο θρυλική απόδραση από τις φυλακές του Αλκατράζ, χρησιμοποιώντας αυτοσχέδια εργαλεία και ψεύτικα κεφάλια για να ξεγελάσουν τους φρουρούς. Παρά τις εκτεταμένες έρευνες, δεν εντοπίζονται ποτέ, και η υπόθεση τροφοδοτεί θρύλους και θεωρίες μέχρι σήμερα. Πρόκειται για τη μοναδική επιτυχημένη απόπειρα απόδρασης από τη διαβόητη φυλακή.
1963: Παραιτείται η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, έπειτα από σύγκρουση με τον βασιλιά Παύλο, ο οποίος επιμένει να πραγματοποιηθεί το επίσημο ταξίδι στο Λονδίνο παρά τη ρητή διαφωνία της κυβέρνησης. Η παραίτηση αυτή σηματοδοτεί μια κρίσιμη ρήξη μεταξύ εκτελεστικής και βασιλικής εξουσίας, σε μια ήδη τεταμένη πολιτική περίοδο.
1963: Ο βουδιστής μοναχός, Κουάνγκ Ντουκ, αυτοπυρπολείται με βενζίνη σε μία πολυσύχναστη διασταύρωση της Σαϊγκόν για να διαμαρτυρηθεί για την έλλειψη θρησκευτικής ελευθερίας στο Νότιο Βιετνάμ.
1965: Δημοσιοποιείται σε εφημερίδες η υποτιθέμενη κομμουνιστική δολιοφθορά σε στρατιωτικές μονάδες του Έβρου, μια κατασκευασμένη σκευωρία που έχει στήσει και οργανώσει ο μετέπειτα δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος. Το περιστατικό λειτουργεί ως πρόβα καταστολής και ενίσχυσης του αντικομμουνιστικού κλίματος, προαναγγέλλοντας τις μεθόδους που θα ακολουθήσει η Χούντα.
1980: Η Ελλάδα αγωνίζεται για πρώτη φορά σε τελική φάση Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος, στη Νάπολη της Ιταλίας, αντιμετωπίζοντας την Ολλανδία. Ηττάται με 1-0, με το νικητήριο γκολ να σημειώνει ο Κιστ με πέναλτι στο 64ο λεπτό, σε μια ιστορική, αν και δύσκολη, πρεμιέρα για το ελληνικό ποδόσφαιρο σε μεγάλη διοργάνωση.
1981: Στο Ιράν, πάνω από 1.000 άτομα χάνουν τη ζωή τους από το σεισμό των 6,8 Ρίχτερ.
1989: Επεισόδια μεταξύ οπαδών της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ σημειώνονται σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, πέντε ημέρες πριν από τις εκλογές.
2002: Το Κογκρέσο των ΗΠΑ αναγνωρίζει τον Ιταλό Αντόνιο Μέουτσι ως τον πραγματικό εφευρέτη του τηλεφώνου, αποκαθιστώντας ιστορικά την προσφορά του και αμφισβητώντας την πρωτοκαθεδρία του Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ. Η απόφαση αυτή βάζει τέλος σε μια διαμάχη ετών για την πατρότητα της εφεύρεσης.
2013: Σύμφωνα με πράξη νομοθετικού περιεχομένου, η ΕΡΤ «σταματά οριστικά την μετάδοσή της». Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Σίμος Κεδίκογλου ανακοινώνει ότι τα μεσάνυχτα μπαίνει «λουκέτο», με την απόλυση 2.656 εργαζομένων. Η αιφνιδιαστική απόφαση προκαλεί σφοδρές αντιδράσεις στην κοινωνία, τα ΜΜΕ και τον πολιτικό κόσμο.
2014: Οι τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους καταλαμβάνουν την ιρακινή πόλη του Τικρίτ.
2015: Επαναλειτουργεί η ΕΡΤ, καθώς βγαίνουν στον «αέρα» οι τηλεοπτικοί σταθμοί ΕΡΤ1, ΕΡΤ2 και ΕΡΤ HD και οι ραδιοφωνικοί σταθμοί, με το όνομα ΝΕΡΙΤ να μην υφίσταται πλέον. Στις 28 Απριλίου είχε υπερψηφιστεί το σχετικό νομοσχέδιο, το οποίο περιελάμβανε αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του οργανισμού και προέβλεπε την επαναπρόσληψη όλων των απολυμένων.
Γεννήσεις
1910 – Ζακ-Ιβ Κουστό, Γάλλος ωκεανογράφος, κινηματογραφιστής και εφευρέτης, από τους πρωτοπόρους της θαλάσσιας εξερεύνησης. Συνδημιούργησε τον αυτόνομο καταδυτικό εξοπλισμό (aqua-lung) και με τα ντοκιμαντέρ του γνώρισε στο ευρύ κοινό τον υποβρύχιο κόσμο, εμπνέοντας γενιές επιστημόνων και φυσιολατρών.
1921 – Μιχάλης Κακογιάννης, Κύπριος σκηνοθέτης, από τις σημαντικότερες μορφές του ελληνικού και παγκόσμιου κινηματογράφου. Έγινε διεθνώς γνωστός με τον «Αλέξη Ζορμπά», ενώ σκηνοθέτησε επίσης τις κινηματογραφικές μεταφορές αρχαίων τραγωδιών όπως «Ηλέκτρα» και «Ιφιγένεια», συνδυάζοντας κλασική δύναμη με μοντέρνα ευαισθησία.
1959 – Χιου Λόρι, Άγγλος ηθοποιός, μουσικός και συγγραφέας, διεθνώς γνωστός για τον εμβληματικό ρόλο του ως δρ. Γκρέγκορι Χάουζ στη σειρά «House M.D.». Ξεκίνησε από την κωμωδία με τον Στίβεν Φράι και καθιερώθηκε ως πολυτάλαντος ερμηνευτής με ξεχωριστή παρουσία τόσο στη μικρή όσο και στη μεγάλη οθόνη.
Θάνατοι
1835 – Ανδρέας Μιαούλης, Έλληνας ναύαρχος και πολιτικός, κορυφαία μορφή του Αγώνα του 1821 και διοικητής του ελληνικού στόλου. Με καταγωγή από την Ύδρα και πραγματικό όνομα Ανδρέας Βώκος, διακρίθηκε για την αποφασιστικότητα και τη ναυτική του στρατηγική, συμβάλλοντας καθοριστικά στην απελευθέρωση της Ελλάδας. Μετά την Επανάσταση, ανέλαβε πολιτικά αξιώματα και παρέμεινε ενεργός στην πορεία του νεοσύστατου κράτους.
1979 – Τζον Γουέιν, Αμερικανός ηθοποιός, σύμβολο του κλασικού γουέστερν και της αμερικανικής αρρενωπότητας. Με καριέρα δεκαετιών και πρωταγωνιστικούς ρόλους σε ταινίες όπως «The Searchers» και «True Grit» (για το οποίο τιμήθηκε με Όσκαρ), καθιερώθηκε ως μία από τις πιο εμβληματικές φιγούρες του χρυσού Χόλιγουντ.
1985 – Σαπφώ Νοταρά, Ελληνίδα ηθοποιός, με χαρακτηριστική φωνή και ξεχωριστό εκτόπισμα, αγαπημένη για τους κωμικούς και εκκεντρικούς ρόλους της στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο. Ξεχώρισε σε ταινίες όπως «Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα» και «Ο ζηλιαρόγατος», αφήνοντας ανεξίτηλο στίγμα στο λαϊκό θέατρο και την κωμωδία.
2004 – Ξενοφών Ζολώτας, Έλληνας οικονομολόγος, ακαδημαϊκός και πολιτικός, από τις πλέον σεβαστές μορφές της ελληνικής δημόσιας ζωής. Διετέλεσε Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος επί σχεδόν δύο δεκαετίες και ανέλαβε πρωθυπουργός σε περίοδο πολιτικής κρίσης (1989–1990), ηγούμενος της οικουμενικής κυβέρνησης. Έμεινε γνωστός και για τους περίφημους αγγλικούς του λόγους γεμάτους ελληνικές λέξεις, ως απόδειξη της διαχρονικότητας της ελληνικής γλώσσας.
Εορτολόγιο
Βαρθολομαίος, Βαρνάβας, Ναθαναήλ
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα Παιχνιδιού
