Ο Γιώργος Γεραπετρίτης έστειλε σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα ότι οποιοδήποτε τουρκικό νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» έχει μόνο εσωτερική ισχύ και καμία διεθνή εφαρμογή, καθώς δεσμευτικό πλαίσιο αποτελεί το Δίκαιο της Θάλασσας και το εθιμικό διεθνές δίκαιο. Μιλώντας στο Energy Transition Summit, τόνισε ότι η Ελλάδα «διαμορφώνει απαντήσεις για όλα τα πιθανά σενάρια» σε μια εποχή εξαιρετικά ρευστών γεωπολιτικών ισορροπιών.
Το μήνυμα προς την Άγκυρα για το τουρκικό νομοσχέδιο
Αναφερόμενος στο σχεδιαζόμενο τουρκικό νομοθέτημα που επιχειρεί να «νομιμοποιήσει» το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και να κωδικοποιήσει τις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, ο υπουργός Εξωτερικών επισήμανε ότι δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων κρατών. Υπογράμμισε ότι, ακόμα κι αν η Τουρκία δεν έχει υπογράψει και κυρώσει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), οι βασικές της διατάξεις έχουν εθιμικό χαρακτήρα και ως εκ τούτου είναι δεσμευτικές για όλα τα κράτη, υπογράφοντα και μη.
«Εάν οποιαδήποτε χώρα επιλέξει να λάβει μονομερώς μέτρα, τα οποία σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο θα έπρεπε να οργανώνονται σε πολυμερές ή διμερές επίπεδο, αυτά έχουν μόνο εσωτερική ισχύ και δεν έχουν διεθνή εφαρμογή», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι για βιώσιμη ειρήνη απαιτείται συνεργασία και όχι επιβολή μονομερών «οράσεων» μιας χώρας στους γείτονές της.
Διπλωματικά κανάλια και «ήρεμα νερά»
Διπλωματικές πηγές ανέφεραν σε ελληνικά μέσα ότι η Αθήνα έχει ήδη καταστήσει σαφείς στην Άγκυρα τις ανησυχίες της για την προώθηση του νομοσχεδίου, επισημαίνοντας ότι τέτοιες κινήσεις δεν βοηθούν στο κλίμα «ήρεμων νερών» που επιχειρείται να διατηρηθεί στο Αιγαίο. Την ίδια στιγμή, οι ίδιες πηγές εκτιμούν ότι η κατάσταση παραμένει διαχειρίσιμη και ότι οι απευθείας δίαυλοι επικοινωνίας Ελλάδας–Τουρκίας εξακολουθούν να λειτουργούν, γεγονός που –προς το παρόν– αποτρέπει μια άμεση κρίση.
Ο Γεραπετρίτης περιέγραψε τη σημερινή εξωτερική πολιτική συγκυρία ως εποχή όπου «δεν μπορούμε να κάνουμε καμία ουσιαστική πρόβλεψη» λόγω του πλήθους αστάθμητων παραγόντων, από πολέμους μέχρι ενεργειακές ανακατατάξεις. Ανέφερε ότι η ελληνική στρατηγική βασίζεται στη διαμόρφωση εναλλακτικών σεναρίων και απαντήσεων, τόσο στο διμερές πεδίο με την Τουρκία όσο και σε ευρύτερα σχήματα συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το πλαίσιο: το τουρκικό νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες
Στον τουρκικό Τύπο και σε διεθνή δημοσιεύματα, το νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες παρουσιάζεται ως προσπάθεια μετατροπής της «Γαλάζιας Πατρίδας» από πολιτικό δόγμα σε δεσμευτικό εσωτερικό δίκαιο, με ρύθμιση της υφαλοκρηπίδας, της ΑΟΖ και διατήρηση του casus belli έναντι της επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων. Προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι κάθε οικονομική, επιστημονική ή περιβαλλοντική δραστηριότητα εντός περιοχών που η Άγκυρα θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της θαλάσσια δικαιοδοσία θα απαιτεί τουρκική άδεια, επιχειρώντας να δημιουργήσει «ζώνες προληπτικού ελέγχου» ακόμη και σε αμφισβητούμενες περιοχές.
Η ελληνική πλευρά αντιτείνει ότι τέτοιου τύπου μονομερείς «κωδικοποιήσεις» δεν μπορούν να αλλοιώσουν ή να περιορίσουν τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, όπως αυτά απορρέουν από το Δίκαιο της Θάλασσας και το εθιμικό διεθνές δίκαιο, και ότι παραμένει σταθερά προσανατολισμένη σε λύσεις με βάση το διεθνές δίκαιο και, εφόσον χρειαστεί, τη διεθνή δικαιοδοσία.
