Σε νέα ομιλία με έντονο οθωμανικό και εθνικιστικό συμβολισμό προχώρησε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ανήμερα των εκδηλώσεων για την επέτειο της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης, μιλώντας στο πρόγραμμα «Από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης στην Άλωση των Καρδιών» στο Συνεδριακό Κέντρο του Κεράτιου.
Ο Τούρκος πρόεδρος, ο οποίος νωρίτερα είχε προσευχηθεί στην Αγία Σοφία, συνέδεσε την επέτειο της Άλωσης με το αφήγημα της «τουρκικής Κωνσταντινούπολης», επιτέθηκε σε όσους, όπως είπε, «δεν έχουν χωνέψει» την κατάκτηση της Πόλης και έκανε ευθεία αναφορά στην «Κόκκινη Μηλιά», το γνωστό εθνικιστικό σύμβολο του μεγάλου τουρκικού στόχου.
«Αυτά τα εδάφη είναι πατρίδα μας από το 1071»
Ο Ερντογάν ξεκίνησε την ομιλία του συνδέοντας τη Μικρά Ασία με τη μάχη του Μαντζικέρτ και την Κωνσταντινούπολη με το 1453. «Αυτά τα εδάφη είναι πατρίδα μας από το 1071. Η Κωνσταντινούπολη είναι από το 1453 τουρκική Κωνσταντινούπολη, το καμάρι και η περηφάνια του έθνους μας», είπε χαρακτηριστικά.
Με αυτή τη φράση, ο Τούρκος πρόεδρος επιχείρησε να παρουσιάσει την Άλωση όχι μόνο ως ιστορικό γεγονός, αλλά ως θεμέλιο της τουρκικής ταυτότητας και της σημερινής πολιτικής ισχύος της Τουρκίας.
Ο Ερντογάν ανέβασε ακόμη περισσότερο τους τόνους, μιλώντας για όσους, όπως είπε, δεν μπορούν ακόμη να αποδεχθούν την Άλωση της Κωνσταντινούπολης.
«Ξέρουμε ότι υπάρχουν ακόμη αυτοί που δεν μπορούν να το αποδεχθούν. Υπάρχουν αυτοί που δεν έχουν χωνέψει την Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Υπάρχουν αυτοί που δεν μπορούν να απαλλαγούν από την οργή 573 ετών», ανέφερε.
Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι αυτοί οι κύκλοι, είτε στο εσωτερικό είτε στο εξωτερικό, αποκαλύπτουν με κάθε ευκαιρία τη «δυσφορία» τους για το 1453.
Επίθεση σε όσους λένε «η καταπίεση άρχισε το 1453»
Σε άλλο σημείο της ομιλίας του, ο Ερντογάν αναφέρθηκε σε όσους χρησιμοποιούν το σύνθημα «η καταπίεση άρχισε το 1453», το οποίο έχει ακουστεί κατά καιρούς σε αντιπολιτευόμενους και κοσμικούς κύκλους στην Τουρκία.
«Όποιος λέει «η καταπίεση άρχισε το 1453», βγάλτε του τη μάσκα και από κάτω θα δείτε τα σκοτεινά πρόσωπα με τα οποία πολεμήσαμε το 1453», είπε.
Συνέχισε λέγοντας ότι όσοι ζητούν αλλαγή του καθεστώτος της Κωνσταντινούπολης ή ενοχλούνται από το Κοράνι στο Τοπ Καπί και το κάλεσμα στην προσευχή στην Αγία Σοφία, στην πραγματικότητα δεν έχουν αποδεχθεί την Άλωση.
Η Αγία Σοφία στο κέντρο του αφηγήματος
Η αναφορά του Ερντογάν στην Αγία Σοφία δεν ήταν τυχαία. Ο Τούρκος πρόεδρος έχει επενδύσει πολιτικά και ιδεολογικά στη μετατροπή της από μουσείο σε τζαμί, παρουσιάζοντάς την ως σύμβολο της «νίκης» και της τουρκικής κυριαρχίας.
Στην ομιλία του, εμφάνισε την Άλωση ως γεγονός που, όπως είπε, «έφερε φως στο σκοτάδι» και «ξαναζωντάνεψε» την Κωνσταντινούπολη.
Υποστήριξε μάλιστα ότι η Άλωση δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική νίκη, αλλά η εγκαθίδρυση μιας νέας τάξης «δικαιοσύνης», «ασφάλειας» και «ανεκτικότητας».
«Η Άλωση είναι παράδειγμα της Κόκκινης Μηλιάς»
Ιδιαίτερο βάρος έχει η αναφορά του Ερντογάν στην «Kızıl Elma», την «Κόκκινη Μηλιά», έναν από τους πιο φορτισμένους συμβολισμούς της τουρκικής εθνικιστικής σκέψης.
«Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης είναι παράδειγμα του τι μπορεί να πετύχει το έθνος μας για το ιδανικό του, για την αποστολή του, για την Κόκκινη Μηλιά του», είπε.
Η «Κόκκινη Μηλιά» δεν είναι απλώς ιστορική αναφορά. Στην τουρκική πολιτική και εθνικιστική γλώσσα συμβολίζει τον μεγάλο στρατηγικό στόχο, την ιστορική αποστολή και την επέκταση της τουρκικής ισχύος.
Η χρήση του όρου από τον Ερντογάν, σε ομιλία για την Άλωση και με φόντο την Αγία Σοφία, εντάσσει την επέτειο σε ένα ευρύτερο αφήγημα εθνικής αποστολής και γεωπολιτικής προβολής.
«Δεν θα τους δώσουμε ευκαιρία ούτε σήμερα ούτε αύριο»
Ο Τούρκος πρόεδρος επιτέθηκε και σε όσους, όπως είπε, αντιμετωπίζουν με πρόβλημα την «ιδρυτική ταυτότητα» της Κωνσταντινούπολης ως τουρκικής πόλης.
«Όποιος έχει πρόβλημα με την ιδρυτική ταυτότητα αυτής της πόλης, την οποία ο Γιαχιά Κεμάλ αποκάλεσε “Τουρκική Κωνσταντινούπολη”, στην πραγματικότητα έχει λογαριασμούς με την Άλωση και τον Πορθητή», ανέφερε. Και πρόσθεσε: «Αυτούς τους γνωρίζουμε πολύ καλά. Με τη βοήθεια του Θεού, δεν δώσαμε ευκαιρία στους εκπροσώπους αυτής της νοοτροπίας χθες, δεν θα τους δώσουμε σήμερα, ούτε αύριο».
Η ομιλία Ερντογάν δείχνει για ακόμη μία φορά πώς η τουρκική ηγεσία χρησιμοποιεί την επέτειο της Άλωσης ως πολιτικό εργαλείο. Η 29η Μαΐου δεν παρουσιάζεται μόνο ως ιστορική επέτειος, αλλά ως ζωντανό στοιχείο του σημερινού τουρκικού εθνικού αφηγήματος. Η Κωνσταντινούπολη, η Αγία Σοφία, ο Μωάμεθ ο Πορθητής και η «Κόκκινη Μηλιά» συνδέονται σε ένα ενιαίο μήνυμα ισχύος, ταυτότητας και συνέχειας.
