Με τις παραβιάσεις των τουρκικών μαχητικών να έχουν πάλι ξεκινήσει, με την επιστολή που έστειλε η Άγκυρα στον ΟΗΕ κατηγορώντας την Ελλάδα και τις πρόσφατες αναφορές από τον Ταγίπ Ερντογάν για τη Γαλάζια Πατρίδα, έχει ξεκινήσει να αναπτύσσεται στις Βρυξέλλες μια πρωτοβουλία για να υπάρξει μια πολιτική ανακοίνωση, σε πρώτη φάση από τις οκτώ χώρες της Μεσογείου που είναι κράτη μέλη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, για να υιοθετήσουν τον όρο «ευρωπαϊκή ΑΟΖ». Πολύ περισσότερο που οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή επιβάλλουν να στέλνονται όσο πιο πολλά μηνύματα γίνεται στη διεθνή κοινότητα, ότι η περιοχή μας είναι ασφαλής στη βάση του Διεθνούς Δικαίου των θαλασσών.
Η ιδέα δεν είναι καινούργια. Μετά την Αραβική Άνοιξη η χώρα μας διπλωματικά είχε ξεκινήσει να αναπτύσσει επαφές στο να σχεδιαστεί και να υιοθετηθεί μια ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το κρίσιμο ζήτημα ήταν βέβαια η ανάληψη σχετικής πρωτοβουλίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και να εναρμονίσουν σιγά-σιγά τα κράτη-μέλη τις εθνικές νομοθεσίες τους, τόσο ως προς την έκταση των θαλασσίων ζωνών τους όσο και ως προς τις σχέσεις τους με τα γειτονικά τους κράτη. Διότι σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Δίκαιο, τα ζητήματα οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών ανήκουν στην αρμοδιότητα των Κρατών Μελών και όχι της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, σύμφωνα με τους εισηγητές, η Συνθήκη της Λισαβόνας προβλέπει μηχανισμούς συντονισμού των Κρατών Μελών σε σχέση με την οριοθέτηση και προστασία των ΑΟΖ τους. Και η Μεσόγειος προσφέρεται για μια τέτοια συνεργασία και συντονισμό.
Το 2005 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμπεριέλαβε για πρώτη φορά τη συγκρότηση μιας πολιτικής για τη θάλασσα στους στρατηγικούς της στόχους για την περίοδο 2005-2009, και το 2009 υπήρξε σχετική ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Μεσόγειο. Τον Απρίλιο του ίδιου χρόνου έγινε η πρώτη συνάντηση των εθνικών ακτοφυλακών των κρατών-μελών ως πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση του συντονισμού τους. Ακολούθησε και η ευρωπαϊκή απόφαση για συνεχείς περιπολίες της FRONTEX κατά μήκος των θαλασσίων συνόρων της Ελλάδας με την Τουρκία στο Αιγαίο.
Η συμφωνία της χώρας μας με την Ιταλία για την οριοθέτηση της ΑΟΖ, δηλαδή για τη μετατροπή της αρχικής σύμβασης του 1977 μεταξύ των δύο χωρών, όταν ακόμη και οι χάρτες ήταν αναλογικοί και όχι ψηφιακοί, έγινε το 2020, αλλά το διάταγμα για την κήρυξη της ΑΟΖ έγινε μετά από πέντε χρόνια. Σημαντική παράμετρος είναι ο χάρτης της Σεβίλλης που δείχνει τις ΑΟΖ όλων των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και όπου, ξεκάθαρα, καθορίζεται όχι μόνο η ΑΟΖ της Ελλάδας, αλλά επιβεβαιώνεται ότι η χώρα μας έχει θαλάσσια σύνορα με την Κύπρο.
Ο ευρωβουλευτής Νικόλας Φαραντούρης υπεραμύνεται αυτής της προοπτικής την οποία συμμερίζεται και ο Επίτροπος της Κύπρου Κώστας Καδής.
«Η πρότασή μας είναι ο συντονισμός των μεσογειακών Κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης βάσει του Χάρτη της Σεβίλης του 2009 που θα διαμορφώνει μια “μέση γραμμή” από το Γιβραλτάρ μέχρι την Κύπρο και θα αποτελεί το κοινά προστατευόμενο εξωτερικό όριο ενδιαφέροντος και ευθύνης της Ευρωπαϊκής Ένωσης», σημείωσε ο ευρωβουλευτής σε εκδήλωση που οργάνωσε προκειμένου να συζητηθεί το θέμα.
Η αλήθεια είναι βέβαια ότι η γραφειοκρατία των Βρυξελλών δεν αφήνει και πολλά περιθώρια για γρήγορες κινήσεις ακόμη και αν οι 8 χώρες συμφωνούσαν σε μια τέτοια πολιτική κίνηση. Απαιτείται επίσης διμερώς όλα τα κράτη να έχουν οριοθετήσει τις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες τους. Σε κάθε περίπτωση, όπου η Ελλάδα έχει οριοθετήσει ΑΟΖ, π.χ. με την Αίγυπτο, αυτή θεωρείται de facto τμήμα της Ευρωπαϊκής ΑΟΖ.
Η κυβέρνηση επίσης εκτιμά ότι σταδιακά κλείνει εκκρεμότητες του παρελθόντος, όπως έγινε και με τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, όπου αποτυπώνει επισήμως και για πρώτη φορά σε ευρωπαϊκό κείμενο τα απώτατα δυνητικά όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, με πλήρη επήρεια της ηπειρωτικής χώρας και των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες
Και διαβεβαιώνει ότι υπερασπίζεται τα εθνικά συμφέροντα στην πράξη.
