Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, κλιμάκωσε χθες, Τετάρτη, τη σύγκρουσή του με τη διεθνή πολιτική για το κλίμα, υπογράφοντας εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο οι ΗΠΑ αποχωρούν από διεθνείς συνθήκες, επιστημονικά όργανα και δεκάδες οργανισμούς. Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, οι φορείς αυτοί κρίνονται ασύμβατοι με «τα αμερικανικά συμφέροντα» και τίθενται εκτός της αμερικανικής συμμετοχής στο πλαίσιο της στρατηγικής του Ρεπουμπλικανού προέδρου.
Με βάση το διάταγμα, η Ουάσιγκτον αποσύρεται συνολικά από 66 οργανισμούς και θεσμούς, εκ των οποίων σχεδόν οι μισοί εντάσσονται στο σύστημα των Ηνωμένων Εθνών. Ανάμεσα σε αυτούς περιλαμβάνεται και η σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (CNUCC), η οποία αποτελεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο στηρίχθηκαν όλες οι μεταγενέστερες διεθνείς συμφωνίες για το κλίμα. Η συγκεκριμένη σύμβαση υιοθετήθηκε το 1992, κατά τη διάρκεια της Συνόδου της Γης στο Ρίο ντε Τζανέιρο.
Η CNUCC αποτέλεσε τη βάση για τη συμφωνία του Παρισιού του 2015, από την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε εκ νέου τις ΗΠΑ για δεύτερη φορά, μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο πριν από σχεδόν έναν χρόνο. Κατά την πρώτη του θητεία, αν και είχε αποφασίσει την αποχώρηση από τη συμφωνία του Παρισιού, δεν είχε προχωρήσει σε αποδέσμευση από την ίδια τη σύμβαση-πλαίσιο, γεγονός που επέτρεπε στην Ουάσιγκτον να συμμετέχει κανονικά στις ετήσιες διεθνείς διασκέψεις για το κλίμα.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το νέο αυτό βήμα έχει βαρύτατες συνέπειες. Όπως δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Λι Σούο, αναλυτής του Asia Society Policy Institute, η επιπλέον αποχώρηση συνιστά «μείζον πλήγμα για την παγκόσμια δράση για το κλίμα, κομματιάζει τη συναίνεση που κερδήθηκε σκληρά και θέτει μπροστά στη μεγαλύτερή της πρόκληση τις προσπάθειες για το κλίμα μετά την υιοθέτηση της συμφωνίας του Παρισιού».
Στο ίδιο πνεύμα, η Ρέιτσελ Κλίτους, από την οργάνωση Union of Concerned Scientists, τόνισε ότι πρόκειται για «νέα ένδειξη πως αυτή η αυταρχική και αντιεπιστημονική κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να θυσιάσει την ευημερία του πληθυσμού και να αποσταθεροποιήσει τη διεθνή συνεργασία».
Παράλληλα, η απόφαση ενδέχεται να προκαλέσει νομικές αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Το αμερικανικό Σύνταγμα προβλέπει ότι η ένταξη της χώρας σε διεθνείς συμβάσεις απαιτεί έγκριση από τα δύο τρίτα της Γερουσίας, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ρητή αναφορά στη διαδικασία αποχώρησης. Αν και ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ήδη αποσύρει τη χώρα από τη συμφωνία του Παρισιού κατά την πρώτη του θητεία, πριν αυτή επανενταχθεί από τον Τζο Μπάιντεν, «η αποχώρηση από την CNUCC είναι ριζικά διαφορετική», επισημαίνει η Τζιν Σου, δικηγόρος του Κέντρου για τη Βιοποικιλότητα. Όπως εξήγησε στο AFP, «εκτιμάμε ότι είναι παράνομο ο πρόεδρος να αποσύρει μονομερώς (τη χώρα) από σύμβαση που απαίτησε έγκριση από τα δυο τρίτα της Γερουσίας», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο «νομικών επιλογών» για την αμφισβήτηση της απόφασης.
Το ίδιο διάταγμα προβλέπει ακόμη την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (GIEC), που θεωρείται σημείο αναφοράς για την επιστημονική τεκμηρίωση γύρω από το κλίμα. Στον κατάλογο περιλαμβάνονται επίσης οργανισμοί που συνδέονται άμεσα με την προστασία του περιβάλλοντος, όπως ο διεθνής οργανισμός ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η διεθνής ένωση για την προστασία της φύσης, καθώς και η Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Νερό.
«Προοδευτική ιδεολογία»
Ήδη από τον Σεπτέμβριο, μιλώντας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων, επιτιθέμενος στην επιστήμη του κλίματος. Τότε είχε χαρακτηρίσει την υπερθέρμανση του πλανήτη «τη μεγαλύτερη απάτη της ιστορίας» και είχε εξυμνήσει τον «καθαρό και μεγαλειώδη» άνθρακα.
Η κυβερνητική επίθεση, ωστόσο, δεν περιορίζεται αποκλειστικά στο ζήτημα του κλίματος. Στο στόχαστρο μπαίνουν και άλλες Αρχές που περιλαμβάνονται στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, όπως οι πολιτικές για τη βελτίωση του μέλλοντος της ανθρωπότητας και την ισότητα ανδρών και γυναικών. Το διάταγμα προβλέπει ακόμη την αποχώρηση των ΗΠΑ από το Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για τον Πληθυσμό (UNFPA), που δραστηριοποιείται σε θέματα υγείας μητέρας και παιδιού, καθώς και από τον οργανισμό ΟΗΕ Γυναίκες.
Στη λίστα περιλαμβάνεται επίσης η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (CNUCED / UNCTAD). Σε σχετική ανακοίνωσή του, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο κατηγόρησε τους οργανισμούς αυτούς ότι προωθούν «προοδευτική ιδεολογία», καταγγέλλοντας ειδικότερα «τις εκστρατείες για την “ισότητα των φύλων”» και «την κλιματική ορθοδοξία».
Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, πριν από σχεδόν έναν χρόνο, ο Ντόναλντ Τραμπ εφαρμόζει με συνέπεια το δόγμα που συνοψίζεται στο σύνθημα «πρώτα η Αμερική». Όπως και κατά την πρώτη του θητεία, αποφάσισε την αποχώρηση των ΗΠΑ όχι μόνο από τη συμφωνία του Παρισιού, αλλά και από την UNESCO, στην οποία η Ουάσιγκτον είχε επανενταχθεί επί προεδρίας Μπάιντεν. Παράλληλα, διέκοψε τη συμμετοχή της χώρας στον Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.
Την ίδια στιγμή, η αμερικανική κυβέρνηση προχώρησε σε δραστικές περικοπές της εξωτερικής βοήθειας, με αποτέλεσμα να πληγούν σοβαρά οι προϋπολογισμοί πολλών υπηρεσιών του ΟΗΕ. Αυτό οδήγησε σε περιορισμό των δραστηριοτήτων τους, με χαρακτηριστικά παραδείγματα την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα.
Υπενθυμίζεται ότι, από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης τον Σεπτέμβριο, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε εξαπολύσει και συνολική επίθεση κατά του ΟΗΕ, τον οποίο είχε χαρακτηρίσει σε μεγάλο βαθμό αποτυχημένο.
