Η φιλόδοξη προσπάθεια Γαλλίας και Γερμανίας να αναπτύξουν το επόμενο ευρωπαϊκό «υπερόπλο» στον αέρα, ένα έκτης γενιάς μαχητικό συνοδευόμενο από drones και ένα προηγμένο «combat cloud», βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν την οριστική κατάρρευση, σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους σε Παρίσι και Βερολίνο. Ένας αξιωματούχος με άμεση γνώση των σκέψεων του Εμανουέλ Μακρόν παραδέχεται ότι «ανακοίνωση πως το πρόγραμμα τελείωσε είναι πιο πιθανή από έναν επανεκκίνησή του», ενώ Γάλλος βουλευτής αρμόδιος για θέματα άμυνας το περιγράφει ωμά: «Το FCAS είναι νεκρό, όλοι το ξέρουν, αλλά κανείς δεν θέλει να το πει».
Πρόκειται για βαρύ πολιτικό πλήγμα στον Γάλλο πρόεδρο, ο οποίος λάνσαρε προσωπικά το πρόγραμμα FCAS (Future Combat Air System) μαζί με την τότε καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ το 2017, ως σύμβολο στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Έκτοτε το σχέδιο έχει παραλυθεί επί σχεδόν έναν χρόνο από σκληρές βιομηχανικές συγκρούσεις, με την Dassault και την Airbus να συγκρούονται για την ηγεσία, τη μεταφορά τεχνογνωσίας και την κατανομή έργου στο νέο μαχητικό, χωρίς να διαφαίνεται λύση. Παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις Παρισιού ότι «κάνει τα πάντα» για να σώσει το πρόγραμμα, το ορόσημο της 17ης Δεκεμβρίου για συμφωνία χάθηκε χωρίς αποτέλεσμα, ενισχύοντας τα σενάρια αποσύνθεσης.
Γαλλία – Γερμανία σε τροχιά διάσπασης στα μαχητικά
Στο παρασκήνιο, η Γερμανία εξετάζει πλέον ανοικτά σενάρια που θα σήμαιναν την τελική ρήξη στο κοινό σχέδιο με τη Γαλλία για τα μελλοντικά μαχητικά. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει μελετήσει επιλογές που κυμαίνονται από τη διάσπαση του επανδρωμένου μαχητικού σε δύο εθνικά προγράμματα μέχρι και την πλήρη αποχώρηση της Γερμανίας από το FCAS, σύμφωνα με Γερμανούς κυβερνητικούς και βιομηχανικούς αξιωματούχους. Την ίδια στιγμή, στο Βερολίνο τονίζεται ότι η χώρα θα ήθελε να διασώσει τουλάχιστον κοινά υποσυστήματα, όπως το «combat cloud» και άλλα διασυνδεδεμένα συστήματα, ακόμη κι αν το ίδιο το μαχητικό καταλήξει σε δύο ξεχωριστά αεροσκάφη.
Η κρίση στο FCAS αποκτά ιδιαίτερο βάρος καθώς η Ευρώπη επιταχύνει τον επανεξοπλισμό της απέναντι σε μια επιθετική Ρωσία και την ταυτόχρονη απομάκρυνση των ΗΠΑ από τον παραδοσιακό ρόλο του εγγυητή ασφάλειας. Η αδυναμία Γαλλίας και Γερμανίας να κρατήσουν ενωμένο το φιλόδοξο πρόγραμμα μαχητικών λειτουργεί ως «κακό μήνυμα», όπως αναγνωρίζει γαλλική πηγή, τόσο προς τους συμμάχους όσο και προς τους αντιπάλους. Οι χρόνιες διαφωνίες για το ποιος ηγείται, ποιος έχει τον έλεγχο κρίσιμων τεχνολογιών και πώς μοιράζεται η πίτα των συμβολαίων δείχνουν τα όρια της ευρωπαϊκής αμυντικής ολοκλήρωσης.
Τα rival μαχητικά πιέζουν Γαλλία και Γερμανία
Καθώς το γαλλογερμανικό σχέδιο μπλοκάρει, η προσοχή στρέφεται στο αντίπαλο πρόγραμμα μαχητικών GCAP (Global Combat Air Programme) που ηγούνται η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιαπωνία. Δύο Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναφέρουν ότι το Βερολίνο έχει «σιωπηρά» διερευνήσει πώς θα μπορούσε να συμμετάσχει στο GCAP, ενώ, σύμφωνα με την Corriere della Sera, η Τζόρτζια Μελόνι εμφανίστηκε ανοικτή σε γερμανική συμμετοχή σε πρόσφατη συνάντηση με τον Μερτς. Η προοπτική αυτή ανεβάζει την πίεση προς τη Γαλλία, η οποία βλέπει το άλλοτε εμβληματικό γαλλογερμανικό εγχείρημα στα μαχητικά να απειλείται όχι μόνο από εσωτερικές διαμάχες αλλά και από τον διεθνή ανταγωνισμό, όπως γράφει το Politico.
Ο Μακρόν έχει ήδη απευθυνθεί γραπτώς στον Γερμανό καγκελάριο ζητώντας να ξεκαθαρίσει τη στάση του για το FCAS, με την επιστολή να έρχεται μετά τις πληροφορίες ότι το Βερολίνο εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να στραφεί προς το GCAP. Οι δύο ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν εκ του σύνεγγυς την τύχη του προγράμματος στο περιθώριο της άτυπης Συνόδου Κορυφής της ΕΕ, ωστόσο στο Παρίσι και στο Βερολίνο λίγοι πλέον πιστεύουν σε «θαύματα» της τελευταίας στιγμής. Αντίθετα, το σενάριο μιας θεαματικής διάσπασης Γαλλίας και Γερμανίας στο πεδίο των μελλοντικών μαχητικών μοιάζει ολοένα και πιο πιθανό, με ευρύτερες συνέπειες για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.
